داروهای جدید درمان هیپرکلسترولمی (کلسترول خون بالا )
Evolocumab و Alirocumab هر دو از دسته مهارکنندههای PCSK9 هستند که برای کاهش کلسترول LDL استفاده میشوند. داروی دیگر این گروه اینکلیسیران Inclisirsn می باشد
Evolocumab اِوولوکوماب: نام تجاری: Repatha
مکانیسم اثر : Evolocumab یک آنتیبادی مونوکلونال انسانی (IgG2) است که بهطور اختصاصی به پروتئین PCSK9 متصل میشود.
- PCSK9 به گیرندههای LDL روی سلولهای کبدی متصل میشود و باعث تخریب آنها میگردد.
- با مهار PCSK9، تعداد گیرندههای LDL در سطح سلولهای کبد افزایش مییابد.
- در نتیجه، برداشت LDL از خون بیشتر شده و سطح کلسترول LDL کاهش مییابد.
کاربردهای بالینی اِوولوکوماب Evolocuma : Evolocumab در ترکیب با رژیم غذایی و سایر داروهای کاهنده چربی برای موارد زیر استفاده میشود:
- هایپرکلسترولمی اولیه (شامل هایپرکلسترولمی خانوادگی هتروزیگوت یا غیرخانوادگی)
- هایپرکلسترولمی خانوادگی هموزیگوت (HoFH) – با دوز بالاتر
- پیشگیری ثانویه از بیماریهای آترواسکلروتیک قلبی–عروقی (مثل سکته قلبی یا مغزی در بیماران با سابقه CVD)
نحوه تجویز
- تزریق زیرجلدی (Subcutaneous)
- دو رژیم دوزدهی رایج:
- ۱۴۰ mg هر ۲ هفته
- یا ۴۲۰ mg ماهی یک بار
تزریق را میتوان در شکم، ران یا بازو انجام داد (با سرنگ آماده یا قلم خودکار).
⚙️ اثرات بالینی
- کاهش LDL-C حدود ۵۵–۶۰٪
- کاهش کلسترول غیر-HDL، ApoB و تریگلیسرید
- کاهش خطر حوادث قلبی–عروقی ماژور (MI، سکته مغزی، بستری قلبی) بر اساس مطالعات FOURIER trial
⚠️ عوارض جانبی شایع
- واکنش در محل تزریق (قرمزی، درد، خارش)
- علائم شبه آنفلوآنزا
- درد پشت یا مفاصل
- در موارد نادر: افزایش مختصر آنزیمهای کبدی
Alirocumab آلیروکوماب : نام تجاری: Praluent
مکانیسم اثر: Alirocumab نیز یک آنتیبادی مونوکلونال انسانی (IgG1) است که مانند Evolocumab به پروتئین PCSK9 متصل میشود و مانع اتصال آن به گیرنده LDL در سطح سلولهای کبدی میشود.
نتیجه: افزایش گیرندههای LDL و کاهش سطح LDL خون.
کاربردهای بالینی Alirocumab
به همراه رژیم غذایی و سایر داروها برای:
- هایپرکلسترولمی اولیه (شامل خانوادگی و غیرفامیلی)
- دیسلیپیدمی آترواسکلروتیک (ASCVD) — کاهش خطر وقایع قلبی–عروقی
- بیماران با عدم تحمل استاتین یا پاسخ ناکافی به استاتینها
نحوه تجویز
- تزریق زیرجلدی (SC) هر ۲ هفته یا ماهیانه
- دوز معمول:
- ۷۵ mg هر ۲ هفته (قابل افزایش تا ۱۵۰ mg هر ۲ هفته)
- یا ۳۰۰ mg ماهی یکبار
⚙️ اثرات بالینی
- کاهش LDL-C حدود ۵۰–۶۰٪
- کاهش ApoB و non-HDL-C
- شواهد از مطالعه ODYSSEY Outcomes trial نشان داده که خطر سکته قلبی و بستری قلبی را کاهش میدهد.
⚠️ عوارض جانبی شایع
- واکنش در محل تزریق
- علائم شبهآنفلوآنزا
- افزایش خفیف گلوکز خون
- گاهیاوقات درد عضلانی یا خستگی
⚖️ مقایسه سریع Evolocumab vs Alirocumab
| ویژگی | Evolocumab (Repatha) | Alirocumab (Praluent) |
| نوع آنتیبادی | IgG2 انسانی | IgG1 انسانی |
| فواصل تزریق | هر ۲ هفته یا ماهیانه | هر ۲ هفته یا ماهیانه |
| کاهش LDL | 55–۶۰٪ | ۵۰–۶۰٪ |
| کاربرد اصلی | ASCVD، FH هتروزیگوت و هموزیگوت | ASCVD، FH هتروزیگوت |
| مطالعه کلیدی | FOURIER | ODYSSEY |
| مزیت خاص | تأثیر ثابت و دادههای قوی قلبی–عروقی | انعطاف در دوزدهی و احتمال کمتر واکنش محل تزریق |
جمعبندی
| ویژگی | توضیح |
| دسته دارویی | مهارکنندههای PCSK9 |
| هدف | کاهش LDL-C و خطر بیماری قلبی–عروقی |
| نوع دارو | آنتیبادی مونوکلونال |
| نحوه مصرف | تزریق زیرجلدی هر ۲ هفته یا ماهیانه |
| اثر اصلی | کاهش LDL تا حدود ۶۰٪ |
| جایگاه درمانی | بیماران با پاسخ ناکافی یا عدم تحمل استاتینها، یا با خطر قلبی بالا |
