آریتمی های دهلیزی ۱

انواع آریتمی دهلیزی:

آریتمی دهلیزی ناشی از ایجاد پالس های الکتریکی سریع در حفره های فوقانی قلب (دهلیزها) می باشند که بعلت سرعت بالای ضربان قلب منجر به احساس طپش قلب می شوند. این آریتمی در افراد مبتلا به نارسایی قلب ، تنگی عروق کرونر قلب و برخی مشکلات دریچه ای منجر به تشدید علائم بیماری زمینه ای می شود. انواع مختلفی از آریتمی دهلیزی وجود دارند. شایعترین آنها عبارتند از:

تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی PSVT

▪فیبریلاسیون دهلیزی  AF

▪ فلوتر دهلیزی

▪ تاکی کاردی دهلیزی

▪ضربان زودرس دهلیزی  PAC

تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی PSVT : این آریتمی دهلیزی به علت وجود مسیرهای فرعی اضافی در داخل گره دهلیزی بطنی و یا کمتر وجود مسیرهای فرعی دهلیزی – بطنی (مثلا در سندرم ولف پارکینسون وایت) ایجاد می شوند. چرخش سریع پالس الکتریکی بین مسیر فرعی و گره دهلیزی بطنی و یا بین مسیرهای اضافی و اصلی داخل گره دهلیزی بطنی (یک حالت اتصال الکتریکی) منجر به افزایش شدید ضربان قلب در حد ۱۸۰ – ۱۳۰ در دقیقه و حتی گاهی بیشتر می شود. افراد مبتلا به این آریتمی معمولاً قلب و عروق سالم دارند و ایجاد آریتمی تنها مشکل آنهاست (البته همانند سایر افراد در معرض سایر بیماریهای قلبی از جمله انسداد عروق کرونری و… هستند) . مسیرهای فرعی معمولا در سنین کودکی و جوانی و مسیرهای اضافی داخل گره دهلیزی بطنی معمولا در سنین میانسالی منجر به حملات آریتمی می شوند. شروع حملات آریتمی به صورت ناگهانی بوده و بعد از چند دقیقه  تا چند ساعت به صورت خود به خود یا با درمان دارویی در بیمارستان به صورت ناگهانی قطع می شوند. تعداد این حملات متفاوت بوده و ممکن است از کمتر یک بار در سال تا چند بار در روز متغیر باشد. اگرچه درمان دارویی مزمن ضدآریتمی با داروهایی از قبیل بتابلوکر ها یا کلسیم بلوکرها  انجام می شود ولی این درمان فقط تاحدی موجب کاهش احتمال حمله تپش قلب و نیز تا حدی موجب کاهش علائم در طی حمله تاکی کاردی میشود.  درمان موثر و قطعی این آریتمی با ابلیشن رادیوفرکونسی  ablation به سادگی قابل انجام است و تا حد ۸۵ درصد موجب رفع دائمی علائم می شود..

 

فیبریلاسیون دهلیزی  AF : یک آریتمی دهلیزی بسیار شایع است که عمدتاً با افزایش سن مخصوصاً در صورت وجود بیماریهایی از قبیل مشکلات دریچه ای، فشار خون بالا، دیابت، نارسایی قلب و تنگی عروق قلبی دیده می شود. گاهاً بیماریهایی از قبیل پرکاری تیروئید منجر به AF می شوند که با درمان بیماری، AF برطرف می شود.  فیبریلاسیون دهلیزی ناشی از چرخش سریع پالس الکتریکی در داخل دهلیزهای قلب می باشد. سرعت حرکت این پالس تا حدود ۶۰۰ بار در دقیقه می رسد، بنابراین دهلیزها فرصتی برای انقباض مؤثر نداشته و عملاً ساکن می باشند. ساکن بودن دهلیزها باعث بی حرکتی خون داخل دهلیزها و در نتیجه استعداد تشکیل لخته داخل قلبی و آمبولی لخته وعوارضی همچون حمله مغزی می شود که در حقیقت مهم ترین عارضه ریتم فیبریلاسیون دهلیزی بوده وبرای پیشگیری از آن باید از داروهای ضد انعقادی از قبیل وارفارین استفاده کرد. همه پالسهای ایجاد شده در دهلیزها به بطن های قلب منتقل نمی شوند (در غیر این صورت منجر به VF و مرگ فرد می شد) بلکه حدود ۱۸۰ تا۱۱۰ پالس در دقیقه از گره دهلیزی بطنی عبور کرده و در نتیجه ضربان بطن و نبض بیمار در همین حد بوده که نکته قابل توجه نا منظم بودن چشمگیر ضربان قلبی ایجاد شده است. مهمترین علامت ایجاد شده توسط ریتم AF احساس طپش قلب می باشد؛ با این حال در مبتلایان به مشکلات دریچه ای و نارسایی قلب ممکن است منجر به تشدید نارسایی قلب و ایجاد علائم تنگی نفس و سرگیجه شود. در صورت وجود تنگی عروق قلبی، ضربان قلب بالا که در این ریتم ایجاد می شود منجر به درد آنژینی در فرد می شود. ریتم AF در مبتلایان به سندرم ولف پارکینسون وایت (WPW) خطرناک بوده و ممکن است منجر به VF و مرگ ناگهانی شود.

مهم ترین درمان AF ، درمان ضد انعقادی برای پیشگیری از تشکیل لخته و حمله مغزی می باشد. در مبتلایانی که سن کمتر از ۷۰ سال داشته و مبتلا به بیماری های دیگر از قبیل فشار خون بالا، نارسایی قلب، اختلالات دریچه ای، دیابت و … نمی باشند ممکن است درمان با آسپرین کافی باشد در غیر این صورت بعلت خطر بیشتر آمبولی مغزی، نیاز به درمان با وارفارین می باشد. گاهاً لازم است قبل از شروع اثرات وارفارین، درمان با هپارین وریدی در بیمارستان انجام شود. قدم بعدی در درمان AF برطرف کردن احساس طپش قلب می باشد. جهت این امر از ۲ روش درمانی استفاده می شود.

▪ روش اول برطرف کردن ریتم AF و تبدیل آن به ریتم سینوس است که اصطلاحاً cardioversion نام داشته و به صورت الکتریکی یا شوک و یا درمان دارویی  انجام می شود. در صورت برطرف شدن ریتم AF ، ممکن است برای حفظ ریتم سینوس و پیشگیری از ایجاد مجدد ریتم AF نیاز به درمان دارویی طولانی مدت با داروهای آنتی آریتمیک باشد .

▪ روش دوم جهت برطرف کردن علائم با  کند کردن هدایت الکتریکی به بطن است. به این ترتیب ریتم AF باقی مانده و با استفاده از داروهای ضد آریتمی از قبیل بتا بلوکر ها   ویا دیگوکسین فقط  ضربان قلب را آهسته می کنند. این روش درمانی در بیمارانی که ریتم AF مقاوم  یا طول کشیده دارند بیشتر مورد استفاده است.

ممکن است بیماران ریتم AF حمله ای داشته باشند یعنی گاهاً ریتم طبیعی و گاهاً ریتم AF داشته باشند بنابراین به صورت موقت دچار طپش قلب می شوند. بعضاً برخی بیماران علیرغم ابتلا به حملات AF دچار علائم نمی شوند و ریتم AF فقط توسط هولتر ۲۴ ساعته قلبی  قابل تشخیص می باشد. نکته مهم استفاده از داروهای ضد انعقادی در همه مبتلایان به AF دائم و حمله ای و انواع بی علامت و حتی بعد از cardioversion می باشد.

در یک روش درمانی نوین با استفاده از امواج رادیو فرکانسی عمل پالسهای غیر طبیعی در برخی نقاط دهلیز قلب سوزانده می شود (RF ablation) که این عمل ممکن است با قطع حملات و یا کاهش حملات AF همراه باشد. با این حال این روش موفقیت کامل نداشته و در کشورما کاملاً نوپا می باشد.

در تعداد کمی از بیماران ضربان بالای قلب ناشی از ریتم AF توسط دارو قابل کنترل نبوده و ممکن است به ablation گره دهلیزی – بطنی نیاز باشد. در این صورت ارتباط الکتریکی دهلیز به بطن قطع شده و در نتیجه پالس های ایجاد شده به بطن منتقل نمی شود. قطعاً بعد از ablation نیاز به تعبیه پیس میکر بطنی برای حفظ ضربان قلب می باشد. حملات طپش قلب توسط این روش درمانی به صورت کامل و همیشگی از بین رفته و نیازی به داروی ضد آریتمی نمی باشد. با این حال ادامه درمان ضد انعقادی لازم است.

فلوتر دهلیزی  : این آریتمی از انواع تاکی کاردی دهلیزی می باشد و در مبتلایان به  مشکلات ریوی و هیپوکسی یا هیپرکاپنه  و نیز برخی مشکلات قلبی رخ می دهد وشیوع کمتر از فیبریلاسیون دهلیزی دارد.  این آریتمی ناشی از گردش یک پالس الکتریکی بر روی یک مسیر دایره ای می باشد که معمولاً در دهلیز راست است. سرعت چرخش این پالس حدود ۳۰۰ بار دردقیقه است ولی فقط نصف پالس های ایجاد شده به بطن ها منتقل می شود بنابراین سرعت ضربان بطنی و نبض بیمار حدود ۱۵۰ بار در دقیقه و معمولاً منظم است .  ریتم فلوتر دهلیزی به علت ایجاد ضربان قلب بالا منجر به احساس طپش قلب در فرد می شود و در مبتلایان به نارسایی قلبی و یا اختلالات دریچه ای با تشدید علائم نارسایی از قبیل تنگی نفس و ضعف همراه است. در مبتلایان به تنگی سرخرگی قلبی، درد آنژینی قلب ایجاد می شود. ضربان بالای قلب در ریتم فلوتر دهلیزی برخلاف ریتم فیبریلاسیون دهلیزی براحتی توسط داروهایی از قبیل دیگوکسین و یا داروهای بتابلوکر کنترل نمی شود و اغلب نیاز به رفع ریتم فلوتر از طریق cardioversion می باشد. این درمان از طریق شوک الکتریکی و یا به صورت دارویی (آمیودارون، پروکائین آمید و…) قابل انجام است. در صورت تکرار حملات فلوتر دهلیزی این آریتمی در اغلب موارد از طریق RF ablation قابل درمان کامل است. مسیر حرکت الکتریکی داخل دهلیزها بر خلاف ریتم AF مشخص بوده و با سوزاندن (ablation) و قطع این مسیر می توان در ۹۰ ۸۰ درصد موارد به صورت غیر قابل برگشت این آریتمی را درمان کرد. با این حال در برخی بیماران علیرغم برطرف شدن فلوتر دهلیزی بعلت عوامل زمینه ساز ممکن است ریتم AF در آینده ایجاد شود. فلوتر دهلیزی نیز ممکن است همراه با تشکیل لخته و استعداد حملات مغزی همراه باشد بنابراین در صورت عدم درمان قطعی نیاز به داروهای ضد انعقادی می باشد.

تاکی کاردی دهلیزی  : این آریتمی ناشی از وجود یک کانون ضربان ساز سریع در دهلیزچپ یا راست قلب می باشد. این کانون با سرعت بالا پالس الکتریکی ایجاد کرده و ضربان قلب در حد ۱۸۰ ۱۰۰ بار در دقیقه منجر به طپش قلب در فرد می شود. در صورت وجود نارسایی قلب، تنگی سرخرگی و یا بیماری دریچه ای، تاکی کاردی دهلیزی منجر به تشدید علایم بیماری زمینه ای می شود. اگرچه تاکی کاردی دهلیزی اغلب در مبتلایان به بیماری قلبی ایجاد می شود. با این حال در افراد بدون بیماری قلبی و حتی کودکان کاملاً سالم دیده می شود. درمان دارویی ضد آریتمی برای کنترل علائم مبتلایان به تاکی کاردی دهلیزی قابل انجام است ولی از بین بردن کانون ضربان ساز به وسیله ablation RF به عنوان یک روش مؤثر و مطمئن و با میزان موفقیت بالا (بیشتر از ۸۰ درصد) به تمام بیماران پیشنهاد می شود.

ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC  : گاهاً یک کانون غیر طبیعی ضربان ساز در یکی از دهلیزهای قلب منجر به ایجاد پالس الکتریکی و در نتیجه ضربان قلب نابجا می شود. تناوب ایجاد این ضربان نابجا ( PAC ) در افراد و شرایط مختلف متفاوت بوده و ممکن است ۱۲ تا ۱۰ بار در شبانه روز یا ۳۰ تا۲۰ بار در دقیقه باشد. این آریتمی کاملاً خوش خیم بوده و علائم مهمی ایجاد نمی نماید. با این حال در برخی بیماران احساس طپش قلب به وجود می آید که می توان در این موارد با استفاده از داروهایی از قبیل پروپرانولول علائم را برطرف کرد. در صورتی که ضربانات نابجای دهلیزی PAC به صورت متوالی و برای مدت طولانی ادامه یابد تاکی کاردی دهلیزی به سرعت ۱۸۰ تا ۱۱۰ بار در دقیقه ایجاد شده و منجر به احساس طپش قلب شدید می شود. درمان دارویی با بتابلوکرها اغلب موثر  است. در برخی موارد مقاوم به درمان دارویی بوده ونیز به شدت علامتدار است . در این موارد  موثرترین کم خطر ترین  درمان، ابلیشن با رادیوفرکونسی RF ablation و سوزاندن دائمی کانون غیر طبیعی ضربان ساز می باشد.

 

مطالب مرتبط:

تپش قلبآریتمی های دهلیزی /  بلوک‌ قلبی‌ (Heart block)تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی یا  PSVT / ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC /   آریتمی فیبریلاسیون دهلیزى (AF= Atrial Fibrillation)

نوشتن یک دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*


شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: