مطالب مرتبط:

• معاینه بیماران قلبی عروقی //  نوار قلب (الکتروکاردیوگرافی = ECG ) در سکته قلبی // آنزیم های قلبی در سکته قلب
• آترواسکلروز (تصلب شرایین)  چیست؟  //   درد سینه (آنژین) //    پنج علت مهم و کشنده درد سینه
• سکته های قلبی (انفارکتوس میوکارد): علائم، تشخیص  و درمان به زبان علمی  // سکته قلبی به زبان ساده //  علت سکته (انفارکتوس ) قلبی نارسایی قلبی //    کاردیومیوپاتی ها //   کاردیومگالی یا بزرگ شدن قلب آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت. //   انواع استنت ، // عوارض آنژیوپلاستی درمان اینترونشنال (مداخله ای)
• بالون زدن و گذاشتن استنت  PCI  یا  جراحی باز بای پس قلب  CABG ‌کدام درمان ارجح است؟
• جراحی عروق کرونری قلبی (جراحی بای پس قلبی). ،  عوارض جراحی باز عروق  قلب
• آیا پس از تشخیص وجود تنگی شریان کرونری، همه تنگی‌ها باید تحت مداخله باز کردن با آنژیوگرافی قرار گیرد؟
• آشنایی با عوامل خطر بیماری قلبی
• قلب سالم
• علائم بیماریهای قلبی عروقی

آنزیم های قلبی در سکته قلبی :

در بیماران با سندرم حاد کرونری احتمالی، باید  آنزیم های آسیب میوکارد اندازه‌گیری شوند. بیومارکر ارجح، تروپونین قلبی T و I (cTnT, cTnI) می‌باشند و ایزوآنزیم کراتینین کیناز MB (CK- MB) حساست کمتری دارد.

الف) تروپونین: بیومارکر تشخیصی ترجیحی بوده برای میوکارد اختصاصیت بالایی دارد و نتایج مثبت کاذب (افزایش تروپونین قلبی در غیاب آسیب میوکارد) آن بسیار نادر است. افزایش تورپونین در غیاب دیگر یافته‌های بالینی مطرح کننده‌ی سندرم حاد کرونری، معمولا نشان دهنده آسیب واقعی میوکارد ناشی از علل غیر آترواسکلروتیک می‌باشد (مثل میوکاردیت، کوفتگی میوکارد، کاردیوورژن یا دفیبریلاسیون، کشش بطن چپ به علت ناراسایی احتقانی قلب، کریز فشار خون، ورزش شدید، کشش بطن راست به علت آمبولی ریه و علل دیگر هایپرتنشن ریوی حاد).

سطوح مختصر افزایش یافته تروپونین‌های قلبی در بیماران با نارسایی کلیوی بدون انفارکتوس
نیز گزارش شده است.

ب) ایزوفرم کراتین کیناز MB یا CK-MB   : محدودیت اصلی آن به عنوان بیومارکر تشخیصی، فقدان نسبی اختصاصیت است، زیرا در ماهیچه اسکلتی، زبان، دیافراگم، روده کوچک، رحم و پروستات هم یافت می‌شود. با استفاده از اندکس نسبی کراتین کیناز MB ( نسبت کراتین کیناز MB به کراتین کیناز توتال)، محدودیت برای عضله اسکلتی به عنوان منبع، تا حدودی برطرف شده است. در مواردی که تخریب مزمن عضلانی و ترمیم مجدد داریم (مثل دیستروفی عضلانی، ورزش‌های شدید مثل دوی ماراتون) یا در تروماهای عضلانی و رابدومیولیز، افزایش سطوح کراتین کیناز MB مشاهده می‌شود. افزایش سطوح کراتین کیناز MB به ویژه در بیماران بخش اورژانس شایع است، زیرا شرح حال سوء استفاده از الکل و تروما در آنها بالاست. یک برتری کراتین کیناز MB، نیمه عمر کوتاه آن در گردش خون است، که آن را برای ارزیابی زمان رخداد انفارکتوس میوکارد( کمتر از ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل)  هم چنین برای تشخیص انفارکت
مجدد، در بیمارانی که در چند روز قبل سابقه انفارکتوس میوکارد داشته‌اند مفید می‌سازد
در حالی که تروپونین تا ۱۴-۱۰ روز بالا می ماند.

D- دایمر برای رد آمبولی ریه در بیماران با درد قفسه سینه کمک کننده است و یک تست ELISA منفی در بیماران بااحتمال پایین آمبولی، ارزش پیش گویی کننده منفی بیش از ۹۹% دارد ولی در بیمارانی که ظن بالینی بالاست، باید سی تی آنژیوگرافی پولمونری یا اسکن پرفیوژن- ونتیلیشن ریه انجام شود.

مهمترین علت بیماری عروقی  قلب،  مسدود شدن رگهای (شریانهای) کرونری قلب می باشد که در اثر تجمع چربی (کلسترولLDL)  در دیواره داخلی رگها به وجود می آید و موجب ایجاد نواحی پلاک آترواسکلروتیک می می شود که  دیواره سلول را تنگ و از جریان خون جلوگیری می کند. بزرگ شدن  تدریجی پلاکها موجب می شود شدت بیماری بطور تدریجی افزایش یابد.این وضعیت موجب بروز بیماری آنژین قلبی پایدار می شود. در اثر پاره شدن ناگهانی این  پلاک آترواسکلروتیک که در نتیجه خون مستعد لخته شدن در آن ناحیه و تشکیل لخته و بنابراین  با انسداد ناگهانی ناکامل خونرسانی قلب،  آنژین ناپایدار و در صورت کامل بودن انسداد حمله قلبی (سکته قلبی)  رخ میدهد.  

 پس : آنژین قلبی پایدار،  در اثر باریک شدن تدریجی  دیواره رگها بوسیله پلاکهای آترواسکلروتیک (انسداد نسبی  شرایین قلبی) اتفاق  می افتد  که باعث کندی حرکت خون و اکسیژن  رسانی  به بافت قلبی می شود. بوسیله مکانیسم های دفاعی بدن (گشاد شدن عروق) ممکن است این مقدار خون کفاف نیاز استراحتی قلب را بدهد اما  هنگام استرس و  فعالیت که نیاز قلب به خون زیاد می شود ایسکمی قلبی رخ می دهد.
مهمترین نشانه ایسکمی  قلبی، آنژین قلبی است که در اثر نرسیدن و یا کم رسیدن خون و اکسیژن به قلب پدید می آید. آنژین یعنی درد سینه قلبی ،  احساس نوعی سنگینی در سینه که  به سمت بازوها، گردن، فک، صورت پشت و ناحیه شکمی گسترش دارد. ( توضیحات بیشتر در بحث علائم  قلبی)                                                                                                      
در حالتی که آنژین در حالت استراحت توسط شخص حس شود یا جدیدا و در طی ۴ تا ۶ هفته اخیر شروع شده باشد (قبلا سابقه درد سینه ناشته است) و یا در بیمار با سابقه قبلی درد سینه، شدت درد افزایش یافته باشد یا با درمان معمول همیشگی بهبود نیابد، آنژین حالت «ناپایدار» (Unstable angina)  به خود گرفته‌است. آنژین ناپایدار بسیار خطرناک بوده و از علائم قریب الوقوع بودن احتمال  یک سکته قلبی است. پس اگر درد قفسه سینه در هنگام استراحت باشد یا درد ظرف چند دقیقه بهبود نیابد باید فورا بدون اتلاف وقت  با مرکز اورژانس یا نزدیکترین مرکز درمانی تماس گرفت زیرا  ممکن است یک حمله قلبی (سکته)  رخ داده باشد .

آنژین ناپایدار (Unstable angina) و  حمله قلبی (سکته قلبی Myocardial infarction= MI):

درد سینه قلبی

انواع درمان آن‍‍‍‍ژین:

الف – درمان  دارویی آنژین:

ب- درمان مداخله ای تهاجمی:

• معاینه بیماران قلبی عروقی //  نوار قلب (الکتروکاردیوگرافی = ECG ) در سکته قلبی // آنزیم های قلبی در سکته قلب
• آترواسکلروز (تصلب شرایین)  چیست؟  //   درد سینه (آنژین) //    پنج علت مهم و کشنده درد سینه
• سکته های قلبی (انفارکتوس میوکارد): علائم، تشخیص  و درمان به زبان علمی  // سکته قلبی به زبان ساده //  علت سکته (انفارکتوس ) قلبی
• نارسایی قلبی //    کاردیومیوپاتی ها //   کاردیومگالی یا بزرگ شدن قلب
• آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت. //   انواع استنت ، // عوارض آنژیوپلاستی درمان اینترونشنال (مداخله ای)
• بالون زدن و گذاشتن استنت  PCI  یا  جراحی باز بای پس قلب  CABG ‌کدام درمان ارجح است؟
• جراحی عروق کرونری قلبی (جراحی بای پس قلبی). ،  عوارض جراحی باز عروق  قلب
• آیا پس از تشخیص وجود تنگی شریان کرونری، همه تنگی‌ها باید تحت مداخله باز کردن با
  آنژیوگرافی قرار گیرد؟
• آشنایی با عوامل خطر بیماری قلبی
• قلب سالم
• علائم بیماریهای قلبی عروقی

 هنگامی که رسوبات چربی به همراه سایر عناصر خونی در سرخرگ‌های بدن تجمع یابد، موجب تنگی آنها شده و عبور جریان خون دشوار می‌گردد که به این حالت “تصلب شریان” یا همان “آترواسکلروز” می‌گویند. نتیجه این فرایند تشکیل پلاک‌های فیبری-چربی (آتروما) بوده که موجب تنگی رگ و عواقب بعدی انسداد عروقی  می‌گردد.

در ابتدا رسوبات فقط شامل سلول‌ حاوی چربی فراوان است ، اما با پیشرفت این فرآیند، برخی سلولهای خونی و پلاکت ها در لایه‌های عمیق‌تر دیواره سرخرگ تجمع کرده و موجب ایجاد پلاک اترواسکلروز می‌شوند. مشخصه اصلی تصلب شریان، تجمع مقادیر زیاد رسوب چربی و سلولهای خونی (پلاک اترواسکلروز) است .  مهم ترین خطر این رسوبات، تنگ شدن مجرای سرخرگی است که خون در آن جریان می‌یابد. وقتی این حالت روی می‌دهد بافت‌های بدن که از طریق سرخرگ مبتلا تغذیه می‌شوند، به خصوص حین ورزش  که این نیاز افزایش می‌یابد به مقدار کافی خون دریافت نمی‌کنند. اگر این وضعیت درعروق خونی (سرخرگ‌های) قلب رخ دهد، به انسداد عروق قلب و در نتیجه بروز درد قفسه سینه فعالیتی یا آنژین قلبی  می‌شود.

حال اگر  دیواره داخلی یک سرخرگ دچار اترواسکلروز آسیب ببیند، بدنبال پاره شدن پلاک اترواسکلروز ، پلاکت‌ها و هورمونهای عامل انعقاد  در محل‌ صدمه دیده، گرد هم می‌آیند. اگر این وضعیت درعروق خونی  قلب رخ دهد ، در نتیجه انسداد ناگهانی، سکته  قلبی  بروز می کند.

این احتمال نیز وجود دارد که قطعه‌ای از رسوبات چربی از جدار رگ کنده شده و با جریان خون حرکت کرده و در مکانی دورتر یک سرخرگ را مسدود کند. به این حالت آمبولی سرخرگی می‌گویند. 

 بدن قادر است  در دراز مدت از طریق تولید تدریجی عروق جدید سرخرگی که خون را از قبل از ناحیه تنگ شده به اطراف هدایت می‌کنند(عروق جانبی یا کلاترال)، تا حدی خود را در برابر خطر باریک ‌شدن سرخرگ محافظت کند. البته در موارد حاد یا سریع این مکانیسم دفاعی رخ نمیدهد.

در صورت ابتلا به مقادیر قابل توجه آترواسکلروز در یک بخش از بدن، احتمال وجود درجاتی از این بیماری در دیگر قسمت‌های بدن نیز وجود دارد. به عنوان مثال فردی که در اندام‌های تحتانی خود، گردش خون سرخرگی ضعیف دارد، به دلیل وجود تنگی مشابه در سرخرگ‌های کرونر نسبت به آنژین یا حمله قلبی،ویا به دلیل وجود تنگی مشابه در سرخرگ‌های مغزی به سکته مغزی مستعدتر است و بلعکس.

در درمان این بیماری ازداروهای  گشاد کننده عروقی به منظور باز کردن نواحی باریک شده در سرخرگ  و یا از شیوه‌های غیر جراحی مثل بالون زدن و یا تعبیه استنت  و یا عمل جراحی به منظور زدن  میان‌بُر به بعد از پلاک‌ها استفاده می‌شود. همزمان با آن اقداماتی  دارویی و تغییر روش زندگی برای کاهش رشد پلاک ها و  نیز کاهش تجمع پلاکت ‌ها انجام می‌شود.همچنین از روش های  تغذیه‌ای و دارویی برای کاهش پیشرفت بیماری و عوارض بیماری استفاده می شود. برای اطلاعات بیشتر فصل مداخلات درمانی را مطالعه فرمایید.

 تاریخچه :   آترواسکلروزیس علت اصلی بروز بیماری‌های ایسکمیک قلب و مغز(آنژین قلبی و سکته قلبی و مغزی) و  یکی از دلایل عمده مرگ و میر بزرگسالان ‌است.  آترواسکلروزیس از زمان‌های بسیار قدیم شناخته شده بوده‌است و  قدیمی‌ترین ضایعه آترواسکلروز که مشخصات آن از نظر آسیب‌شناسی شرح داده شده در اجساد مومیایی شده مصر باستان با قدمت بیش از سه هزار سال قبل از میلاد پیدا شده است.

 این گرفتاری یک روند التهابی مزمن است که در طی آن فرآیندهای ایمنی با عوامل خطرساز متابولیک واکنش نموده و موجب شروع، گسترش و فعال شدن این ضایعه در رگ‌های بزرگ و متوسط می‌گردند. لخته‌ای که به دنبال شکاف خوردن ضایعه آترواسکلروتیک و یا به دنبال کنده شدن سلول‌های اندوتلیوم در محل ضایعه در رگ گرفتار پدید می‌آید می‌تواند موجب انفارکتوس بافتی (میوکارد و مغز) شود.

تنگی رگ‌ های قلب : آترواسکلروزدر همه افراد ار سنین جوانی شروع و  در هر حال با زیاد شدن سن گریبان گیر همه می‌ شود اما پیشرفت آن در همه ی افراد یکسان نیست. .در برخی جزیی و اهسته و در برخی ها سریع و کشنده  که وابسته به عوامل خطر است.

عوامل خطرپیشرفت آترواسکلروز:

خانم‌ ها در سنین باروری بسیار کمتر از مردان دچار این بیماری می‌ شوند.

بالا بودن فشار خون، چربی ‌ خون بالا ، مصرف سیگار و دیابت عوامل خطرساز این بیماری هستند که با کنترل آن ها می ‌توان سیر این بیماری را کند کرد.

چاقی عمومی(شاخص توده ی بدنی بالاتر از عدد ۳۰) و چاقی شکمی(دور شکم درمردان بالاتر از۱۰۱ و در زنان بالاتر از ۸۸ سانتی متر) نه تنها افراد را مستعد فشار خون، بالا رفتن چربی خون و دیابت می ‌سازد بلکه به طور مستقل عامل خطر آترواسکلروز است.

عوارض

تنگ شدن عروق قلبی عامل ایجاد درد قلبی و پاره شدن ناگهانی پلاک اترواسکلروتیک(انسداد کامل) عامل  سکته قلبی است .

تنگ شدن عروق مغزی باعث سکته ی مغزی می ‌شود.

تنگی عروق کلیوی از عوامل مهم فشار خون است.

تنگ شدن عروق اندام ها باعث درد حرکتی پا ها و لنگش متناوب  می ‌شود.

علایم

در افراد دچار تنگی عروق قلبی(عروق کرونر)، در شرایطی که قلب نیازمند اکسیژن بیشتر است مثل زمان فعالیت، هیجان، قرار گرفتن در معرض سرما و یا زمان غذا خوردن، درد قفسه سینه شروع می‌ شود که با استراحت یا مصرف داروی نیتروگلیسرین باعث بهبودی می ‌شود.

این درد معمولا ۵ تا ۱۵ دقیقه طول می ‌کشد و به صورت فشار به قفسه سینه یا احساس خفگی است که به گردن، فک تحتانی،ناحیه سر دل و بالای ناف  و یا دست چپ تیر می‌ کشد.

در مورد دردهایی که چند ثانیه طول می ‌کشند و دردهایی که درحین فعالیت بهبود می ‌یابند و موقع استراحت دوباره شروع می ‌شوند احتمال وجود بیماری کرونر، کم است ولی باید حتما بررسی انجام شود.

بیمار دارای تنگی کرونر در حین درد تغییراتی در جریان الکتریکی و حرکات عضلات قلب رخ می ‌دهد که با استفاده از نوار قلبی، اکوکاردیو گرافی و یا اسکن قلب، می ‌توان وجود بیماری کرونری را رد یا تایید کرد. اما  در بین حملات درد، هیچ گونه علامتی ندارد به این ترتیب گاه برای تشخیص لازم است با ورزش یا برخی داروها قلب را تحت فشار قرار دهیم.

 داروی نیتروگلیسرین که به شکل زیر زبانی و اسپری وجود دارد با گشاد کردن رگ ‌های کرونری باعث بهبودی بیماران می ‌شود و یکی از نشانه‌ های بیماری کرونر بهبودی درد با استفاده از این دارو است.

توجه به این نکته لازم است که داروی نیتروگلیسرین باعث افت فشار خون می ‌شود و استفاده از آن بدون تجویز پزشک جایز نیست.