اسکن قلبی چیست؟

اسکن قلب چیست؟

 

نگارش: دکتر آرش ابولحسنی (متخصص طب هسته ای – مرکز گاما اسکن آذربایجان)

اسکن پرفیوژن قلب روشی غیر تهاجمی است که برای بررسی خون رسانی به عضله قلب به کار می رود.این  اسکن اغلب در دو حالت استرس و استراحت به طور جداگانه مورد برسی قرار می گیرد و با مقایسه دو اسکن می توان ضایعات خونرسانی عضله قلب و همچنین انفارکتوس یا سکته قلبی را تشخیس داد.مرحله استرس به دو طریق(استرس دارویی یا با ورزش)صورت می گیرد.

الف-تعیین نوع استرس لازم وآمادگی برای اسکن:

این کار توسط پزشک معالج یا پزشک موسسه در اتاق معاینه صورت می گیرد.

برای این کار قبل از گرفتن برگه مخصوص آمادگی باید با درخواست انجام اسکن و با همه ی مدارک بیماری خود به اتاق معاینه مراجعه کنید.در صورتی که بر اساس در خواست پزشک معالج،وضعیت فیزیکی شما و مستندات مربوط به بررسی های قلبی منعی برای آزمون ورزش نباشد،انجام استرس با ورزش توصیه می شود،زیرا در این صورت مراحل بعدی سریعتر انجام خواهد شد.ولی در صورتی که آزمون ورزش برای شما ضرر داشته باشد،یا طبق نظر پزشک موسسه از دقت کافی برخوردار نباشد مرحله استرس به صورت دیگری با جایگزین نمودن تزریق بعضی داروهای خاص بجای آزمون ورزش انجام می شود.در صورت انتخاب استرس با دارو،داروی مذکور برای شما نسخه خواهدشد.برگه آمادگی انجام اسکن بر اساس نوع استرس انتخاب شده ، در اختیار شما قرار میگیرد.

    

نکات مهم برای انجام اسکن هسته ای قلب:

-         لطفا به دقت تمام نکات مندرج در برگه  امادگی که قبل از اسکن قلب به شما داده می شود را مطالعه نمایید کلیه اطلاعات مورد نیاز شما در این برگه ها اورده شده است. با این وجود اگر پس از مطالعه ی دقیق هنوز هم سوال یا مشکلی داریدمی توانید با شماره تلفن مرکز دربرگه راهنمای بیماران تماس حاصل فرمایید.

-        حتما در ساعت و زمان دقیق نوبت در مرکز اسکن قلب حضور داشته باشید.در صورت تاخیر ممکن است نوبت شما به نفر بعد واگذار شده و ممکن است باعث طولانی شدن زمان مطالعه شما گردد.

-        لطفا از اوردن بیش از یک نفر همراه خود داری فرمایید.( با توجه به استفاده از رادیودارو ، به هیچ وجه خانم های باردار و کودکان را به همراه نداشته باشید.)

نحوه پذیرش در روز موعد انجام اسکن

مراحل انجام اسکن قلب:

الف-مرحله استرس

پس از انجام مراحل پذیرش یک انزیوکت جهت تزریق یا تزریقات بعدی به رگ جلوی ناحیه ارنج شما نصب خواهد شد و پس از آن به اتاق استرس هدایت میشوید.در اتاق استرس تعداد ۱۰ عدد برچسب(chest lead) برای اتصال سیمهای مربوط به دستگاه نوار قلب روی پوست سینه شما،در اطراف ناحیه قلب نصب خواهد شد.و سپس پرسشهایی در مورد سابقه بیماری شما بعمل می آید وفشار خون شما سرعت ضربان قلبتان اندازه گیری شده و نوار قلب شما در آغاز ازمون ثبت می  شود.

پس از این اقدامات برحسب نوع استرسی که برای شما انتخاب شده است،از آزمون ورزش یا تزریق دارو استفاده می شود(برای هر فرد فقط از یک روش استرسی استفاده میشود).

استرس با ورزش: جهت آزمون ورزش بر روی دستگاه تردمیل قرار خواهد گرفت.این دستگاه دارای یک صفحه لاستیکی متحرک شبیه چرخ نقاله است که برروی آن ایستاده و راه می روید.در ابتدا سرعت دستگاه کم و در حد راه رفتن آهسته است ولی در هر ۳ دقیقه شیب نوار در حد ۲ درصد و سرعت حرکت آن حدود ۱٫۲ کیلومتردر ساعت افزایش خواهد یافت.نوار قلب شما در حین ورزش توسط پزشک مشاهده شده وفشار خون شما چک می گردد.در هر زمان که واقعا احساس کردید قادر به ادامه ورزش نیستید یا چنانچه دچار درد سینه،تنگی نفس مفرط،سرگیجه و سر درد شدید و یا در صورتی که به هر دلیل مایل به ادامه ورزش نیستید، با درخواست شماحرکت دستگاه در مدت کمتر از یک دقیقه متوقف خواهد شد.در صورت تحمل آزمون ورزش در زمان مناسب که توسط پزشک معین می شود، پرتو داروی مخصوص قلب به درون آنژیوکت دست شما تزریق شده و یک دقیقه بعد دستگاه به طور تدریجی از حرکت باز می ایستد.

استرس با دارو: داروی مورد نیاز شما قبلا توسط پزشک نسخه شده است.این دارو توسط تکنولوژیست اتاق استرس به صورت آهسته و پیوسته به شما تزریق خواهد شد.قبل و پس از تزریق فشار خون و نوار قلب شما توسط پزشک کنترل می شود.۴ دقیقه پس اتمام مرحله استرس دارویی،تزریق رادیو داروی مخصوص اسکن قلب انجام می شود.

در خاتمه مرحله استرس نیز تا مدتی تحت نظر بوده وسپس بر اساس نوع استرس توسط تکنولوژیست اتاق استرس به سالن انتظار یا به اتاق تصویر برداری هدایت می شوید.کلیه اقدامات در مرحله انجام استرس در حدود ۱۰-۲۰ دقیقه طول می کشد.

ب-مرحله انتظار تا شروع اسکن:

پس از تزریق رادیو دارو و پیش از شروع اسکن قلب،وجود یک تاخیر زمانی مناسب (از حدود ۱۵-۴۵ دقیقه برای بیماران با استرس ورزش یا دوبوتامین تا ۱٫۵-۲ ساعت برای بیماران با استرس دیپریدامول)ضروری است.در صورت استرس با داروی دیپریدامول باید در اتاق انتظار(در قسمت بیماران تزریق شده) قرار گیرد یا در فضای بیرون قدم بزنید.در این مرحله باید از نزدیک شدن طولانی مدت (فاصله کمتر از ۲متر)به افراد دیگر(مگر افرادی که خود تزریق رادیو دارو داشته اند)اجتناب گردد.در صورت لزوم طبق گفته تکنولوژیست مسئول،غذای چربی(مانند خامه) که به همراه دارید،مصرف نمایید.این غذا به خروج داروی اضافی از کبدو کیسه صفرا کمک خواهد کرد و باعث افزایش کیفیت تصویر اسکن می گردد.در صورتی که جهت قدم زدن از سالن خارج می شوید، حتما تا ۱۵ دقیقه بعد مجددا به سالن انتظار بیماران تزریق شده بازگردید ودر این سالن حضور داشته باشید تا به اتاق تصویر برداری فرا خوانده شوید.اگر استرس با ورزش یا دوبوتامین باشد، زمان انتظار شما در این مرحله(از پایان مرحله استرس تا شروع تصویر برداری)بین۱۵ دقیقه تا یک ساعت است و اگر استرس با داروی دیپریدامول باشد زمان انتظار از۱٫۵تا۲٫۵ ساعت متغییر است.

 

ج-مرحله انجام اسکن فاز استرس:

این مرحله توسط دستگاه تصویر برداری SPECT انجام می شود.در اتاق اسکن با یاری کارشناس تکنولوژی پزشکی هسته ای بر روی تخت دستگاه خوابیده(در حالت طاقباز یا خوابیده به شکم)و دستهای خود راجمع کرده و بالای سر خود قرار می دهید.در این مرحله که حدود ۲۰-۲۵ دقیقه طول می کشد.بدن باید در حلت بی حرکت قرار گیرد.جابه جا شدن ،تکان دادن دستها،سرفه کردن و حتی نفس عمیق کشیدن به خاطر جابه جا کردن قلب در فضای قفسه سینه تصویر نهایی قلب را مخدوش کرده وسبب بروز خطاهای تشخیصی می شوند.

در حین تصویر برداری ،دستگاه اشکار ساز در یک مدار گردشی ۱۸۰ درجه تقریبا به فاصله هر ۵ درجه یک تصویر(به مدت تقریبی ۳۵ثانیه)از قلب تهیه کرده و در طی این زمان مجموعا ۳۲ تصویر از قلب در زوایای مختلف به دست خواهد امد.

 

با اتمام تصویر برداری،مرحله اول ازمایش به پایان رسیده وشما تا کسب تکلیف برای مرحله بعد در سالن انتظاردر قسمت بیماران تزریق شده  خواهید بود.پس از مشاهده تصاویر بازسازی شده بر صفحه مانیتور کامپیوتر وتایید کیفی توسط پزشک در صورت نیاز به نوبت بعدی(فاز استراحت)در کارت پزیرش شما علامت زده شده تا مجددا در پذیرش وقت انجام اسکن نوبت استراحت مشخص شود.در مواردی ممکن است نیاز به تصویربرداری مجدد  تاخیری باشد که این امر توسط پزشک و کارشناس مربوطه به شما اعلام می گردد.در این موارد انجام این تصویر برداری ها بیش از ۲۰ دقیقه به زمان کلی مطالعه اضافه نخواهد شد.در صورت وجود همراه وی باید وقت گیری برای اسکن فاز استراحت را انجام دهد و شما در سالن بیماران تزریق شده قرار گیرید.جهت انجام اسکن فاز استراحت  یا اسکن های اضافه همان روز هزینه های اضافی از شما در یافت نخواهد شد.

 

د-مرحله انجام اسکن فاز استراحت:

برای اسکن قلب در مرحله استراحت نیاز به قطع دارو وجود ندارد ولی نیاز است که به مدت ۴ ساعت ناشتا بوده و غذای چرب همراه داشته باشید.

در مجموع کلیه مراحله انجام اسکن از زمان ورود به موسسه پزشکی هسته ای تا تکمیل اسکن مرحله اول و خروج از موسسه در حدود ۶-۴ ساعت به طول خواهد انجامید.

 

گزارش اسکن:

جواب اسکن حداکثر تا ۱ روز بعد از اتمام کلیه مراحل مطالعه آماده خواهد بود ولی در صورتی که بیمار نیاز به گرفتن جواب در زمانی کمتر از این موعد را داد می توان با پذیرش هماهنگ نموده و با تلفن از اماده شدن جواب در وقت هماهنگ  شده اطمینان حاصل نمایید

 

نکاتی در مورد ایمنی بیماران و همراهان:

اسکن قلب یک روش غیر تهاجمی برای بررسی خونرسانی عضله قلب است.در این روش از استرس ورزش یا دارویی و رادیو دارو استفاده می شود. از انجا که کلیه مراحل انجام اسکن تحت نظر پزشک انجام می شود از این لحاظ خطری متوجه بیمار نیست.اشعه موجود در بدن بیمار نیز بسیار اندک بوده و فقط کمی بیشتر از اشعه دریافت شده طبیعی است که بصورت سالیانه از محیط طبیعی اطراف دریافت می شود.انجام این اسکن در خانم های باردار  ممنوع بوده و در زمان شیردهی تا ۱۸ ساعت باید از شیردهی اجتناب ورزید.حفظ فاصله ۲ متر از اطرافیان در مدت ۲۴ ساعت پس از اسکن برای رعایت ایمنی در مقابل اطرافیان کافی است.فاصله کمتر در زمان اندک مانعی ندارد.لازم است در ۲۴ ساعت اول از مواجه نزدیک با خانم باردار یا اطفال زیر ۲ سال پرهیز شود.با این حال لازم است نکات ایمنی دقیقتری را بخصوص در مواجهه با پرسنل این موسسه نیز رعایت نمایید.از انجا که پرسنل این موسسه هر روز با تعداد زیادی از بیمارانی مانند شما مواجه هستند و ممکن است در مدت زمان طولانی اشعه تجمعی دریافتی انها زیاد باشد باید از این مواجه غیر ضروری و نزدیک شدن به انها ویا پرسیدن سوالات غیر ضروری از انها خودداری نمایید و همواره در قسمت بیماران تزریق شده حضور داشته باشید.کلیه اطلاعات لازم در این برگه راهنما نوشته شده است.در صورت نیاز به پرسشهای ضروری اضافه ای کار باید توسط همراه شما صورت گیرد.

 

5 comments

  1. سلام برای انجام اسکن قلب مراجعه کردم بعد از تزریق مواد و اتمام اسکن قلب حالت تهوع شدیدی دارم چیکار باید بکنم؟

    • سلام
      تهوع بعد تزریق دیپریدامول در اسکن هسته ای قلب جزئ عوارض اسکن بوده نگرانی ندارد و معمولا بعد چند ساعت از بین رفته و عارضه پایداری نمی ماند.

  2. فرزند ۲ ساله من با کسی که همان روز اسکن مرحله ۱ را انجام داده بود حدود ۲ ساعت از فاصله نزدیک در تماس بود. خیلی نگرانم

  3. با سلام با توجه به این که من مشکل تیروئید دارم و عمل تیروئیدانجام (برداشتن یک لوب )داده ام (به علت ندول سرد) تزریق رادیو دارو برای من مضر نیست و یا داروهای استرس زا مشکل ایجاد نمی کند ؟

    • سلام. خیر اسکن هسته ای قلب بلامانع است

نوشتن یک دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*


شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: