قلب

انواع استنت داخل عروق قلبی (کرونری)

DR. Mohammad reza Taban — Tue, 29 Jan 2013 12:00:06 +0000

چند نوع استنت ( فنر ) داریم؟

در آنژیوپلاستی که برخی افراد آن را با نام بالون زدن یا استنت گذاری (فنر گذاشتن) می ‌نامند، پزشکان بعد از آنژیوگرافی ، بالونی تنها یا بالونی که روی آن استنت قرار دارد را وارد رگ‌ قلب (عروق کرونر) کرده و در محل مسدود رگ تعبیه می‌ کنند و با این کار سبب کاهش انسداد رگ شده، در نتیجه خون دوباره در رگ ‌ها به جریان درمی‌آید. بالون با کمپرس و چسباندن پلاک های آترواسکلروتیک موجب رفع تنگی میشود و استنت‌ها، تورینه های فنری کوچکی هستند که مانند یک ستون در رگ ‌ها کار گذاشته می ‌شوند تا مانع برگشت دیواره رگ و انسداد مجدد آن شوند و بدین ترتیب احتمال تنگی مجدد در اینده کمتر می شود.

در اوایل تنها از بالون جهت باز کردن عروق کرونر استفاده می ‌شد، اما مشکلاتی مانند پارگی لایه داخلی رگ و یا بازگشت فوری تنگی (Recoil) یا انسداد تدریجی مجدد آن با گذشت زمان بروز می کرد که گاهی اوقات فاجعه آفرین بود.

این دلیلی بود تا محققان به فکر تولید و کارگذاری استنت (Stent) یا همان فنر در اصطلاح عامیانه در داخل عروق کرونر جهت تداوم باز نگهداشتن آن افتادند.

امروزه در موارد خاص و نادری فقط از بالون داخل کرونری استفاده می شود و در اغلب موارد بعد از بالون زدن (یا همراه با بالون زدن) استنت داخل کرونرقلب تعبیه می شود.

صرف نظر از مارک و برند آنها در کل دو نوع استنت داریم: دارویی و غیردارویی (ساده). استنت یا فنر تورینه بافته شده و جمع شده کوچکی از آلیاژهای مختلف فلزی است کهبوره بالونی خالی بافته شده ودر طی آنژیوگرافی درمانی (بنام آنژیوپلاستی)، آن را از طریق شریان کشاله ران یا دست ، وارد رگ کرونری می کنند و توسط بالونی که داخل آن است آن را باز می نمایند تا هم اندازه دیواره درونی رگ شود.

بالون برای باز کردن رگ کرونری قلب و نیز استنت روی آن زده می شود و استنت برای باز نگه داشتن شریان های کرونر قلبی یا سایر عروق بدن مثل عروق کاروتید مغزی ، عروق کلیوی و… که تنگ یا بسته شده اند، استفاده می شود. تعبیه استنت بعد بالون زدن موجب کاهش واضح و قابل توجه عوارض روش استفاده از بالون تنها مثل بازگشت فوری تنگی یا انسداد مجدد و تدریجی آن با گذشت زمان بود. اما عوارض خاص خود را هم دارد مثلا پس از کارگذاری استنت فلزی در برخی از بیماران در روزهای اول (معمولا طی ماه اول)، لخته خون در داخل استنت ایجاد می‌شود که بیمار بایستی مجددا تحت آنژیوپلاستی قرار گیرد و گاهی حتی بدلیل ماهیت انسداد ناگهانی و کامل سکته وسیع قلبی و مرگ بیمار رخ می دهد.. لذا مصرف داروهای ضد تجمع پلاکتی و بروز لخته خون مانند آسپیرین به همراه کلوپیدوگرل ( با نام تجاری پلاویکس، اوسفیکس و…) افتادند. با تجویز داروهای فوق، میزان بروز لخته خون بسیار کاهش یافت و لذا میزان موفقیت آنژیوپلاستی افزایش قابل توجهی پیدا کرد.

پس کلا از دو نوع استنت ساده(Bear metal stents) و استنت داروئی ( Drug eluting stents) برای آنژیوپلاستی استفاده می شود.

اوایل فقط از بالون داخل رگ کرونری قلب استفاده می شد.

با توجه به احتمال برگشت زودرس انسداد بعد چند ساعت تا چند روز، دانشمندان با ابداع استنت ها‌(فنر) موجب کاهش مشکل انسداد مجدد رگ کرونری قلب بعد از انژیوپلاستی و PCI شدند.

اما هنوز مشکل بزرگی با عنوان تحریک رشد آندوتلیوم رگ بعلت جسم خارجی و انسداد دیررس رگ بعد ۳-۶ ماه وجود داشت.

این مشکل ،ایجاد تنگی مجدد و تدریجی ناشی از تشکیل بافت اضافی در داخل استنت بود که معمولا ۴-۳ ماه پس از گذاشتن استنت بروز می‌ کرد.با توجه به بافت اضافی تشکیل شده در این محل (شامل سلول‌ های طبیعی داخل رگ که بیش از حد رشد کرده بودند)، محققان به فکر استفاده از داروهایی بر روی استنت افتادند که مانع بروز این تنگی مجدد از طریق کاهش رشد سلول‌های داخلی رگ شود. لذا در سال ۲۰۰۳ با استفاده از پلی‌ مرهای حاوی دارو که داخل استنت کار گذاشته بودند (استنت های دارویی) که دارو را به صورت تدریجی وارد رگ می ‌کردند، موجب رفع این مشکل شدند . وقتی که درحوالی سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند سال بعد انجام شد، نشان داد که بواسطه عدم اپیتلیالیزه شدن داخل رگ، خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت که با مصرف طولانی مدت داروهای ضد پلاکتی ، این مشکل قابل حل شد ولی همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

وقتی که درحوالی سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند سال بعد انجام شد، نشان داد که خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت و همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

استنت یا فنر تورینه بافته شده و جمع شده کوچکی از آلیاژهای مختلف فلزی است کهبوره بالونی خالی بافته شده ودر طی آنژیوگرافی درمانی (بنام آنژیوپلاستی)، آن را از طریق شریان کشاله ران یا دست ، وارد رگ کرونری می کنند و توسط بالونی که داخل آن است آن را باز می نمایند تا هم اندازه دیواره درونی رگ شود. بالون برای باز کردن رگ کرونری قلب و نیز استنت روی آن زده می شود و استنت برای باز نگه داشتن شریان های کرونر قلبی یا سایر عروق بدن مثل عروق کاروتید مغزی ، عروق کلیوی و… که تنگ یا بسته شده اند، استفاده می شود. تعبیه استنت بعد بالون زدن موجب کاهش واضح و قابل توجه عوارض روش استفاده از بالون تنها مثل بازگشت فوری تنگی یا انسداد مجدد و تدریجی آن با گذشت زمان بود. اما عوارض خاص خود را هم دارد مثلا پس از کارگذاری استنت فلزی در برخی از بیماران در روزهای اول (معمولا طی ماه اول)، لخته خون در داخل استنت ایجاد می‌شود که بیمار بایستی مجددا تحت آنژیوپلاستی قرار گیرد و گاهی حتی بدلیل ماهیت انسداد ناگهانی و کامل سکته وسیع قلبی و مرگ بیمار رخ می دهد.. لذا مصرف داروهای ضد تجمع پلاکتی و بروز لخته خون مانند آسپیرین به همراه کلوپیدوگرل ( با نام تجاری پلاویکس، اوسفیکس و…) افتادند. با تجویز داروهای فوق، میزان بروز لخته خون بسیار کاهش یافت و لذا میزان موفقیت آنژیوپلاستی افزایش قابل توجهی پیدا کرد.

مشکل دیگری که پس از این مرحله دیده می شد، ایجاد تنگی مجدد و تدریجی ناشی از تشکیل بافت اضافی در داخل استنت بود که معمولا ۴-۳ ماه پس از گذاشتن استنت بروز می‌ کرد.با توجه به بافت اضافی تشکیل شده در این محل (شامل سلول‌ های طبیعی داخل رگ که بیش از حد رشد کرده بودند)، محققان به فکر استفاده از داروهایی بر روی استنت افتادند که مانع بروز این تنگی مجدد از طریق کاهش رشد سلول‌های داخلی رگ شود. لذا در سال ۲۰۰۳ با استفاده از پلی‌ مرهای حاوی دارو که داخل استنت کار گذاشته بودند (استنت های دارویی) که دارو را به صورت تدریجی وارد رگ می ‌کردند، موجب رفع این مشکل شدند ولی بواسطه عدم اپیتلیالیزه شدن داخل رگ، مشکل افزایش احتمال تشکیل لخته و انسداد ناگهانی داخل رگ تا حدود یک سال باقی می ماند (بر خلاف استنت معمولی که در طی ماه اول این خطر زیاد بود) که با مصرف طولانی مدت داروهای ضد پلاکتی ، این مشکل قابل حل شد.

به طور کلی استنت‌های دارویی باعث کاهش میزان بروز تنگی مجدد عروق کرونر و کاهش نیاز به انجام مجدد آنژیوپلاستی یا جراحی باز قلب در ماه‌ های پس از آنژیوگرافی می ‌شوند. هرچند استنت‌های دارویی باعث کاهش بروز تنگی مجدد در داخل استنت و کاهش انجام مجدد آنژیوپلاستی یا جراحی باز قلب می ‌گردد و تاثیری در طول عمر و یا مرگ و میر ندارد، زیرا اصولا استنت ‌های بدون دارو نیز مرگ و میر بسیار ناچیزی دارند. پس فلسفه تولید استنت‌های دارویی، افزایش طول عمر نیست، بلکه کاهش بروز تنگی مجدد در داخل استنت در بیماران خاص یا آناتومی های خاص انسداد عروقی با احتمال بالای تنگی مجدد می‌ باشد. این فواید بیشتر در عروق باریک و تنگی‌ های طویل بیماران دیابتی و… رویت می‌ گردد. لذا توصیه‌ می ‌شود بیمار در مورد انتخاب نوع استنت (معمولی یا دارویی) حتما نظر پزشک معالج خود را ملاک عمل قرار دهد و برای استفاده از استنت دارویی اصرار نکند.

مطالب مرتبط:

جراحی باز عروق کرونر (بای ‌پس) یا آنژیوپلاستی (PCI) ؟ کدام بهتر است؟

DR. Mohammad reza Taban — Tue, 29 Jan 2013 10:51:52 +0000

کدام بهتر است ؟ جراحی باز پیوند عروق قلب (بای ‌پس کرونری ) یا آنژیوپلاستی (PCI) برای درمان انسداد ویا تنگی عروق کرونری قلب .

درمان انسداد یا تنگی عروق کرونری قلب ، کلا سه راه دارد، که مهمترین راه درمان هنوز دارو درمانی است. اما گاهی وقتی رگ ‌های قلب دچار گرفتگی شدید یا جدید می ‌شوند، متخصصین قلب و عروق، دو راه درمان مداخله ای پیش ‌رو دارند: اولین راه که قدیمی تر است، انجام عمل جراحی باز قلبی (بای ‌پس کرونری CABG ) است. گزینه دیگر هم که در سال‌ های اخیر معرفی شده، آنژیوپلاستی بعد از آنژیوگرافی است که به این دلیل که در این روش احتیاج به عمل باز قلب از بین می ‌رود و کمتر تهاجمی است، روش انتخابی در موارد ممکنه است ولی در همه بیماران مقدور نمی باشد که در این موارد از همان جراحی باز پیوند عروق قلبی (بای ‌پس ) استفاده می شود.

۱- روش مداخله ای ( اینترونشنال) غیر تهاجمی یا همان انژیوپلاستی یا PCI : در آنژیوپلاستی که برخی افراد آن را با نام بالون زدن یا استنت گذاری (فنر گذاشتن) می ‌نامند، پزشکان بعد از آنژیوگرافی ، بالونی تنها یا بالونی که روی آن استنت قرار دارد را وارد رگ‌ قلب (عروق کرونر) کرده و در محل مسدود رگ تعبیه می‌ کنند و با این کار سبب کاهش انسداد رگ شده، در نتیجه خون دوباره در رگ ‌ها به جریان درمی‌آید. بالون با کمپرس و چسباندن پلاک های آترواسکلروتیک موجب رفع تنگی میشود و استنت‌ها، تورینه های فنری کوچکی هستند که مانند یک ستون در رگ ‌ها کار گذاشته می ‌شوند تا مانع برگشت دیواره رگ و انسداد مجدد آن شوند و بدین ترتیب احتمال تنگی مجدد در اینده کمتر می شود.

اوایل فقط بالون در دسترس بود که با توجه به عود مکرر تنگی ها ، استنت ها یا همان فنرهای داخل عروقی ابداع شدند. امروزه در موارد خاص و نادری فقط از بالون داخل کرونری استفاده می شود و در اغلب موارد بعد از بالون زدن (یا همراه با بالون زدن) استنت داخل کرونرقلب تعبیه می شود.

۲- روش جراحی CABG یا پیوند بای ‌پس عروق کرونر قلب:

یک عمل جراحی باز است که در آن، از یکی از وریدهای پا یا شریانهای دست یا سینه ای که به عضلات خون می ‌رساند، برداشته شده و یک سر‌ آن را به آئورت و سر دیگر آن را به پشت قسمت مسدود شده ی قلب، پیوند می ‌زنند. این روش معمولا در افرادی استفاده می ‌شود که بیش از دو یا هر سه رگ اصلی کرونر آن ها تنگی ‌های وسیع به خصوص در قسمت ‌های ابتدایی رگ دارد.

اما در افرادی که یک یا دو رگ از رگ‌ قلب (کرونری ) مسدود شده و اندازه (طول ضایعه) و یا محل آن انسداد برای آنژیوپلاستی نا مناسب است، انجام می گیرد . اما در صورت مناسب بودن ضایعه، آنژیوپلاستی که در طی آن بالون ‌می ‌زنند و سپس در اغلب موارد استنت می‌ گذارند، روش درمانی مناسبی است.

برای بیماران همیشه این سوال مطرح است که بین روش ‌های درمانی جراحی باز قلبی (بای ‌پس) ودرمان غیر تهاجمی به روش آنژیوگرافی (آنژیوپلاستی یا PCI) ‌، انتخاب کدام بهتر و عاقلانه‌ تر است تا کمترین مشکل و عوارض جانبی را برای بیمار در پی داشته باشد و احتمال برگشت ‌پذیری بیماری را هم به حداقل برساند؟

در آنژیوگرافی مشخص می‌ شود که کدام بیمار برای عمل جراحی قلب باز و کدام بیمار برای استنت گذاری مناسب ‌تر است و این بستگی به تعداد و نیز قسمتی از رگ‌ های کرونر دارد که مسدود شده است.

بطور مثال اگر یک یا دو رگ از سه رگ اصلی کرونری مسدود شده باشد و درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دوشاخه شدن نباشد، آنژیوپلاستی با بالون و استنت گذاری ارجح تر است اما اگر هر سه رگ اصلی گرفتار شده باشد بویژه در بیماران دیابتی یا درگیری تنه اصلی منشا دو رگ اصلی (left main artery) باشد یا در مواردی که فقط یک یا دو رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی ویا بدلیل پیچ پیچ بودن مسیر رگ، برای تعبیه استنت مناسب نباشد به بیمار توصیه به جراحی باز بای پس قلبی می شود.

در آن دسته از بیماران قلبی که برای رفع انسداد شریان ‌های قلبی انها روش جراحی ارجح تشخیص داده شده اما خود آنها روش آنژیوپلاستی را برگزیده‌اند، امکان این که مجبور باشند در آینده بعلت عود تنگی ، مجددا از این روش(آنژیوپلاستی مجدد) یا روش‌های درمانی دیگر (مثل جراحی باز قلبی) استفاده کنند، وجود دارد.

علارغم تمام پیشرفتهای علمی ، تجهیزات پزشکی و افزایش تجربه پزشکان ، در برخی بیماران هنوز هم عمل بای‌ پس قلب بهترین و مناسب ‌ترین گزینه برای باز کردن عروق مسدود قلب است. به همین خاطر بیماران ، قبل از هر تصمیمی باید در مورد اثربخشی بیشتر بای ‌پس و امکان برگشت‌ پذیری بیشتر در روش آنژیوپلاستی فکر کنند و بهترین روش را با توجه به شرایط خود و توصیه پزشکشان برگزیند. به عبارت دیگر عمل باز قلب بهترین پیشنهادی است که می ‌توان به بیماران دچار انسداد عروق قلبی با درگیری هر سه رگ اصلی ، یا درگیری تنه اصلی منشا دو رگ اصلی سمت چپ (left main artery) ، یا در مواردی که فقط یک یا دو رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی یا مسیر پیچ پیچ رگ ، برای تعبیه استنت مناسب نباشد، کرد. مطالعات در این گروه بیماران نشان داده که احتمال بازگشت تنگی عروق قلب و احتیاج مجدد به روش ‌های درمانی دیگر(پس از یک سال) در بیمارانی که آنژیوپلاستی کرده‌اند، دو برابر است. و اگر بیماران قلبی می‌خواهند برای دراز مدت از مشکلات قلبی خلاص شوند باید جراحی باز پیوند عروق (بای پس قلبی ) را بپذیرند (بویژه در بیماران دیابتی) .

طول مدت عمل باز قلب تقریبا ۵ ساعت است که بیمار در تمام این ساعات در بی‌ هوشی کامل به سر می ‌برد. معمولا اگر مشکلی نباشد بعد از یک یا دو روز از ای سی یو به بخش و تقریبا روز سوم تا پنجم مرخص می شود و طی چند هفته بعد از عمل، او سلامت خود را به دست ‌آورده و فعالیت ‌های روزمره‌اش را از سر می ‌گیرد،

اما آنژیوپلاستی حدود یک تا دو ساعت طول کشیده و بدون بیهوشی عمومی فقط با بی حسی کشاله ران ( بدون باز کردن قفسه سینه) انجام می شود. بیمارانی که آنژیوپلاستی می ‌شوند، حدودا از ۳ یا ۴ روز بعد از عمل می ‌توانند مانند سابق(اگر در مواردی منع پزشکی مثل سکته قلبی اخیر یا نارسایی قلبی و… نداشته باشند) به کارهای خود بپردازند.

با این حال توجه به این نکته مهم است که هر چند، مدت عمل و بهبودی و پشت ‌سر گذاشتن علایم پس از آن، در بای‌ پس بیشتر از آنژیوپلاستی است، اما نتیجه و اثربخشی بای‌ پس قلبی در موارد خاص ذکر شده، بیشتر می ‌باشد.

سئوال: چند نوع استنت داریم؟ صرف نظر از مارک و برند آنها در کل دو نوع استنت داریم: دارویی و غیردارویی (ساده).

پس کلا از دو نوع استنت ساده(Bear metal stents) و استنت داروئی ( Drug eluting stents) برای آنژیوپلاستی استفاده می شود.

اوایل فقط از بالون داخل رگ کرونری قلب استفاده می شد. با توجه به احتمال برگشت زودرس انسداد بعد چند ساعت تا چند روز، دانشمندان با ابداع استنت ها‌(فنر) موجب کاهش مشکل انسداد مجدد رگ کرونری قلب بعد از انژیوپلاستی و PCI شدند. اما هنوز مشکل بزرگی با عنوان تحریک رشد آندوتلیوم رگ بعلت جسم خارجی و انسداد دیررس رگ بعد ۳-۶ ماه وجود داشت. با این هدف دانشمندان با سوار کردن داروهای انتی پرولیفراسیون برود پولیمر و تعبیه انها بروی استنت ها مشکل انسداد دیررس داخل استنت را کاهش دادند. وقتی که درحوالی سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند سال بعد انجام شد، نشان داد که خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت و همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

سئوال: آیا ممکن است رک کرونری قلب گرفته شده باشد اما درمان آنژیوپلاستی یا جراحی پیشنهاد نشود؟

درمان قلب سه راه دارد که مهمترین راه درمان هنوز دارو است.

در دودسته از بیماران درمان طبی به درمان مداخله ای (آنژیوپلاستی یا جراحی) ترجیح داده می شود. توجه داشته باشید که پزشکان با سبک و سنگین کردن سود نوع درمان با عوارض احتمالی این تصمیم را می گیرند و خیلی سلیقه ای نبوده و معیار های علمی زیادی دارد وبه شدت بیماری کرونری ، مرحله بیماری، علائم بیمار و فانکشن کلاس بیمار، بیماری های همراه، سن بیمار و… بستگی دارد که از حوصله و توان این مقاله خارج است و صد البته به تصمیم و نظر بیمار هم بستگی دارد.

گروه اول بیماران کم خطر تر که درمان طبی دارویی در انها بهتر از قبول ریسک و خطر جراحی باز قلب یا حتی آنژیوگرافی و سپس بالون زدن و تعبیه استنت (اینترونشن PCI) است .

دسته دوم گروهی بیماران پر خطر برای مداخله که این بیماران برای آنها آنژیوپلاستی و تعبیه استنت و نیز عمل جراحی نامناسبند و علارغم بیماری کرونری قلب پر خطر ، بدلیل ریسک بالای مداخله (آنژیوپلاستی یا جراحی) در این بیماران ، درمان دارویی درمان مناسب خواهد بود. خیلی از بیماران فکر می کنند که اگر عمل نشوند و با درمان دارویی شوند به معنی قطع امید پزشکان بوده و زندگی دیگر تمام شده است در حالیکه اینطور نبوده و پزشکان بر اساس مطالعات قبلی و اندیکاسیون های مشخص علمی، درمان داروئی را برای بیمار مناسبتر از هر مداخله ای میدانند .

در برخی موارد این چنینی ، درمانهای جایگزین مثل بازتوانی قلب بویژه با روش فشارنده متناوب تقویت شده خارجی (EECP ) مناسب است. با پزشک خود در این مورد مشورت کنید .

عوارض درمانهای مداخله ای:

آنژیوپلاستی :

شایعترین عارضه آن خونریزی از محل رگ گیری (کشاله ران) است که با رعایت توصیه های شده پیشگیری می شود.

انسداد مجدد داخل استنت نیز مهم است.و به دو دلیل رخ می دهد: ۱) انسداد ناگهانی داخل استنت بدلیل تشکیل لخته با تحریک جسم خارجی (استنت فلزی )، که در استنت های داروئی طولانی مدت تر است. علائم آن درد سینه ناگهانی مثل سکته قلبی است که باید سریعا و بدون درنگ به بیمارستان مراجعه کرد . اتلاف وقت با امید بهبودی درد یا مصرف پرل زیر زبانی تی ان جی TNG)) به صلاح نیست.و با مصرف طولانی مدت و منظم روزانه آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس، اسویکس و …) قابل پیشگیری است. ۲) انسداد تدریجی و رشد اندوتلیوم عروق کرونری . که پدیده ای تدریجی بوده با درد سینه فعالیتی (آنژین) پیشرونده طی چندین ماه رخ مشخص می شود و در استنت های ساده غیر داروئی شایعتر از استنت های داروئی است

یکی از عوارض‌ دیگر آنژیوپلاستی این است که اگر پزشک تبحر کافی نداشته باشد، طی فشاری که توسط بالون به رگ وارد می ‌شود، رگ پاره می‌ شود که البته در بیمارستان ‌هایی که آنژیوپلاستی انجام می ‌شود پزشک جراح قلب آماده‌ است تا در صورت نیاز بیمار فورا به اتاق عمل انتقال یابد.

جراحی:

از عوارض روش قلب باز هم این است که ممکن است رگ ‌ها خوب به هم پیوند نخورند، و جریان بر قرار نگردد که با عدم بهبود درد بعد جراحی یا حتی بروز سکته قلبی حین عمل ، مشخص می شود. گاهی علارغم پیوند موفق عروق به کرونر ، بعد از مدتی رگ پیوندی بسته می شود که با درد سینه راجعه فعالیتی مشخص می شود. عفونت محل جراحی (عفونت بافت نرم ) ونیز عفونت استخوان سینه (استئومیلیت) نیز ممکن است دیده شود. برخی موارد حین دستکاری عروق ، یک پلاک آترواسکلروز از جدار رگ کنده شده و با جریان خون به مغز رسیده و موجب سکته مفزی می شود. همچنین جراحی‌ بازقلبی ، بار روانی زیادی را برای بیمار به همراه دارد و ممکن است موجب بروز افسردگی بعد جراحی شود. وضعیت عمومی بیمار پس از عمل و بهبود و ترمیم زخم‌ ها و برگشت به شغل اولیه، از دیگر مشکلات بیماران بعد از جراحی‌های باز قفسه سینه است.

سی تی آنژیوگرافی قلبی ( CARDIAC CT ANGIOGRAPHY )

DR. Mohammad reza Taban — Fri, 24 Jun 2011 11:35:11 +0000

سی تی انژیوگرافی قلبی (CARDIAC CT ANGIOGRAPHY )

سی تی آنژیوگرافی کرونری چیست؟

به‌خاطر برخی عوارض و مشکلات آنژیوگرافی تهاجمی وهمچین ترس و نگرانی‌هایی که برخی بیماران از انجام آنژیوگرافی داشتند پزشکان تلاش کردند تا روشهای دیگری را ابدا کنند که برای بیماران مقبول‌تر و راحت‌تر باشد. سی تی آنژیوگرافی قلبی روشی جدید و نوپا وفعلا فقط روشی تشخیصی (بدون امکان مداخله درمانی) برای بررسی شریان های مختلف از جمله کرونری قلب بدون نیاز به آنژیوگرافی تهاجمی قلبی با کاتتریسم شریانی (روش معمول فعلی) است . در این روش با استفاده از اشعه X با تکنیک سی تی اسکن با فن‌آوری Multi-slice و تزریق ماده حاجب ، الگوی جریان خون در شریانهای قلبی تصویر برداری می‌شود. امواج اشعه X از یک تیوپ چرخشی برای درست کردن تصاویر با برش مقطعی باریک ساطع شده، سپس تصاویر بدست آمده با کمک نرم افزار پیشرفتهای تحلیل کامپیوتری و مجددا بازسازی سه بعدی شده و به صورت تصویر سه بعدی ناحیه مورد نظر نمایش داده می‌شوند. این تصویربرداری چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد و اطلاعات بسیار مفیدی درباره آناتومی و وضعیت ساختمانهای داخلی قلب، آنومالی‌های مادرزادی و نیز عروق قلب به دست می‌دهد.

فعلا آنژیوگرافی و سیتی آنژیوگرافی کاربرد های مجزا و مشخص داشته و نمی‌توانند بجای هم استفاده شوند

در مقایسه با روش آنژیوگرافی معمول ، که با قرار دادن کا تتر شریانی از طریق شریان فمورال (در کشاله ران ) درآئورت و در ورودی شریانهای قلبی و تزریق ماده کنتراست (حاجب) به درون عروق کرونری انجام می شود، سی تی آنژیوگرافی قلبی (CTA) کمتر تهاجمی بوده و روش راحتری برای بیمار است. در این روش تصویربرداری، هیچ کاتتری به عروق بزرگ بیمار وارد نمی‌شود و ماده کنتراست (حاجب) با پمپ مخصوص از طریق آنژیوکت (همان کاتتر کوچک که سرم تزریق می شود) به داخل سیاهرگهای محیطی کوچک (معمولا دست) تزریق می‌شود. در این روش بیمارهیچ دردی را حس نمی کند و فقط برخی اوقات در طول تزریق ماده حاجب بیمار احساس گرم شدن بدن به بیمار دست می‌دهد. بعد از اتمام آزمون، نیاز به بستری نبوده و بیمار می تواند به منزل مراجعه کند وبه فعالیت های روزمره خود برگردد.

البته این روش تصویربرداری هم بدون مشکل نیست. به‌طور مثال اگر سرعت ضربان قلب زیاد باشد در تصویربرداری تداخل ایجاد کند و احتمال خطا در گزارش وجود دارد (باز سازی سه بعدی آن بعدا مشکل می شود چون تعدادتصاویر در طی یک سیکل قلب کم است) بنابراین معمولا تکنسین مربوطه تصویربرداری نمی کند که گاهی موجب رنجش خاطر بیمار می شود. بهتر است در این مورد قبلا با پزشک خود یا مرکز تصویر برداری هماهنگ بوده در صورت نیاز قبلا یک دوز داروی بیشتر کنترل کننده ضربان قلب مصرف کنید

از طرف دیگر هزینه این تصویربرداری‌ بسیار بالاست.

از همه مهم‌تر این که این روش فقط یک روش تشخیصی است و هنوز خیلی دقیق نبوده(یعنی دربرخی بیماران ممکن است ، انسداد های کوچک عروق کرونر قلبی توسط سی تی آنژیوگرافی تشخیص داده نشود و بلعکس دربرخی بیماران بویژه بیمارانی که بعلت بیماری زمینه ای، عروق کلسیفیه دارند نیز جواب مثبت به دست آمده در سی تی آنژیوگرافی غیرواقعی باشد.). همچنین درسی تی آنژیوگرافی امکان مداخلات درمانی آنژیوپلاستی مقدور نمی باشد پس در نظر داشته باشید که گاهی‌اوقات علی‌رغم این تصویربرداری(سی تی آنژیوگرافی) باز هم برای تصمیم‌گیری نهایی (تشخیصی) یا در صورت نیاز به درمان انژیوپلاستی و بالونینگ یا استنت گذاری ، به آنژیوگرافی معمول قلب نیاز پیدا می‌شود.

در حال حاضر مهم‌ترین و بیشترین استفاده‌ای که سی تی آنژیوگرافی دارد، رد بیماری کرونری مهم در برخی افراد کم خطر از نظر درگیری کرونری است که در صورت داشتن سی تی آنژیوگرافی طبیعی آنها را از دیگر اقدامات تشخیصی و درمانی تهاجمی (یعنی آنژیوگرافی معمول) بی نیاز می‌کند و می‌توانند به راحتی مرخص شوند. (این بیماران توسط پزشک با توجه به شرح حال و معاینه و عوامل خطر بیماری قلبی عروقی با تعیین ریسک مشخص و در صورت ریسک کم کاندید سی تی آنژیوگرافی می شوند).

همچنینی با توجه به امکان انجام سریع ، گاهی در بیماری که با درد قفسه سینه به اورژانس مراجعه می‌کند و تشخیص دقیق بین سه عامل مهم درد قفسه سینه، یعنی آمبولی ریه، دایسکشن آئورت و تنگی عروق کرونر ممکن نیست می توان با انجام یک سی تی آنژیوگرافی سه عامل مهم درد قفسه سینه (که درمان متفاوتی دارند)، را از یکدیگر افتراق داد .

سایر موارد استفاده از CTA عبارت است از:

لازم به توضیح است که سی تی آنژیوگرافی تنها محدود به عروق کرونر نیست بلکه بررسی عروق مغزی ، سر و گردن (در سکته مغزی یا برخی سنکوپ ها و …)، ریوی (در شک به آمبولی ریه)،شریان‌های کلیوی (در نارسایی کلیه یا فشارخون بالا با شک به تنگی شریان کلیه)، شریان‌های اندامی(در بیماری عروق محیی یا آمبولی اندام) و… به راحتی با دقت بالا توسط این دستگاه انجام می‌شود.

سایر موارد:

تشخیص و بررسی دقیق وجود یا عدم وجود پلاکهای کلسیم و موقعیت آنها در مسیر شریانهای کرونری قلب جهت تعیین ریسک بیماری عروق کرونری (به تنهایی در موارد تحقیقاتی انجام می شود ولی در تمام موارد سی تی آنژیوگرافی تشخیصی نیز بطور معمول تعیین می شود).

برای موارد پیگیری بیماران در صورت تکرار علام بعد از بای‌پس عروق کرونری( CABG).

برای تعیین آناتومی و مسیر عروق اصلی در اختلالات مادرزادی عروق کرونری یا ریوی و…

بررسی اتساع (آنوریسم) یا تنگی (کواکتاسیون) آئورت و عروق بزرگ دیگر

مشخص کردن اتساع (آنوریسم) یا انسداد وعروق مغزی و شریانهای کاروتید

معایب CTA:

ریسک واکنش آلرژی (حساسیت) نسبت به ماده حاجب (کنتراست) وجود دارد،

احتمال نارسایی کلیه در اثر ماده کنتراست : بویژه برای بیمارانی که دارای بیماری خفیف کلیوی و یا دیابت هستند، چرا که ماده کنتراست(حاجب) به عملکرد کلیه‌ها صدمه می‌زند و ممکن است حتی نیاز به دیالیز پیش آید.

خطرات ناشی از تابش اشعه X (دربیماران جوان بویژه خانم ها باید نسبت سود به زیان این خطر مد نظر پزشک و بیمار باشد)

عدم امکان انجام مداخلات درمانی (آنژیوپلاستی) همزمان. (فقط روش تشخیصی است).

محدودیت‌های CTA:
در طول پروسه CTA لازم است ضربان قلب بیمار حدود ۶۰ در دقیقه و منظم (سینوسی)بوده و بیمار بی حرکت بماند.اگر بیمار در طول CTA حرکت کند یا اگر ریتم قلب سینوسی و منظم نباشد یا ضربان قلب بالا تر از ۶۰ – ۷۰ در دقیقه باشد، تصاویر CTA ممکن است، تیره و کدر شود و امکان بازسازی سه بعدی مقدور نباشد . همچنین رگهای خونی به شدت آهکی (کلسیفیه) شده (که در بیماران مسن و نیز دیابتی و نارسایی مزمن کلیه یا دیالیزی زیاد دیده می شود) ، ممکن است سبب ایجاد تصاویر شبیه انسداد عروقی شود که تفسیر کردن آنها مشکل است.

هر جند آنژیوگرافی و سیتی آنژیو هر دو برای تشخیص گرفتگی عروق کرونر قلب استفاده می‌شود، اما سیتی آنژیو باید در بیمارانی که احتمال گرفتگی عروق قلبی آنها کم بوده و با روش های غیر تهاجمی مثل تست ورزش یا اسکن قلبی نمی توان در آنها به تشخیص مناسب رسید، استفاده شود.در صورت بالا بودن امکان گرفتگی عروق قلبی، اگر پزشکتان به اصرار شما و عدم پذیرش آنژیوگرافی (که امروزه برخی بیماران درخواست می کنند) برای شما در مرحله اولیه «سیتی آنژیوگرافی» تجویز کنند، بیمار پس از سی تی آنژیوگرافی با احتمال بالاتری (درصد بیشتری از بیماران) دوباره مجبور است آنژیو گرافی کند وعلاوه بر هزینه‌های دو چندان سایر عوارض مثل عوارض اشعه X و … را نیز متحمل خواهد شد.

آنژیوگرافی و سیتی آنژیو نمی‌توانند جای هم را بگیرند

تصمیم‌گیری در این خصوص با مطالعه این متن امکان پذیر نبوده و نیاز به مشورت با پزشک متخصص قلب و عروق دارد. و خواندن متون اینترنتی ، نمی تواند راهنمای مناسبی برای انتخاب روش تشخیصی برای شما باشد.

آنژیوگرافی

DR. Mohammad reza Taban — Fri, 24 Jun 2011 11:34:28 +0000

کاتتریزاسیون و آنژیوگرافی قلب روش قطعی و استاندارد برای بررسی آناتومی عروق قلب می‌باشد.

تاریخچه آنژیوگرافی :این روش که در ابتدا بر روی حیوانات آزمایشگاهی انجام شد، برای اولین بار در سال ۱۹۲۹توسط ورنر فورسمن بر روی انسان صورت گرفت.هدف فورسمن ابداع روشی برای رساندن مستقیم داروها به درون قلب بود، اما قابلیت تکنیک فورسمن، به عنوان یک ابزار تشخیصی توسط افراد دیگر مورد توجه قرار گرفت. امروزه کاتتریزاسیون و آنژیوگرافی قلبی برای اهداف تشخیصی، مداخله درمانی و یا هر دو انجام می‌پذیرند.

نحوه انجام آنژیوگرافی : در آنژیوگرافی کاتتر ( لوله‌ای باریک) از طریق سیاهرگ( برای ارزیابی قلب و راست سرخرگ ریوی) یا سرخرگهای (ارزیابی آئورت، قلب چپ و سرخرگ کرونروی) پا یا دست به سمت قلب هدایت شده و مستقیماً اندازه‌گیری‌ها و تصویربرداریهای لازم را انجام می‌دهد.

کاربرد آنژیوگرافی :

کاربرد تشخیصی : مهم‌ترین ویژگی آنژیوگرافی بررسی دقیق عروق کرونر قلب میباشد. این روش تصویربرداری اطلاعاتی را به دست می‌دهد که شاید هیچ روش دیگری قادر به مهیاکردن آنها نباشد. در این روش امکان اندازه‌گیری مستقیم فشارهای داخل قلب و با تزریق ماده حاجب امکان مشاهده عروق کرونر قلب، حفره‌های قلبی و عروق بزرگ فراهم می‌شود. کاربرد معمول آنژیوگرافی شامل تایید ناهنجاریهای احتمالی داخل قلبی و تعیین موقعیت آناتومیک و اهمیت فیزیولوژیک آنها و نیز بررسی تنگی عروق کرونری قلبی می‌باشد. اگر عروق قلب به‌طور کامل باز باشند، ماده حاجب به خوبی در طول رگ امتداد پیدا می‌کند اما اگر مناطقی از رگ دچار تنگی باشند در این نواحی ماده حاجب خوب عبور نمی‌کند و در عکس به خوبی محل تنگی و شدت آن مشخص می‌شود، و از روی همین اطلاعات، نحوه درمان و نیاز به آنژیوپلاستی یا جراحی قلب را تعیین می‌کند.

اپس قبل از اقدامات درمانی مانند آنژیوپلاستی شریان (سرخرگ) کرونر،جراحی باز پیوند عروق کرونر یا عمل جراحی دریچه‌ها ،به آنژیوگرافی تشخیصی نیاز است.

کاربرد درمانی (آنژیوپلاستی): آنژیوپلاستی به معنی باز کردن یا ترمیم رگ می‌باشد. در این روش رگ مسدود توسط بادکنکی متسع می‌شود و چند ثانیه در این حالت نگاه داشته می‌شود تا رگ باز شود. اغلب برای محکم کاری یک لوله فنر مانند به نام استنت (Stent) داخل رگ مسدود قرار داده می‌شود تا از انسداد مجدد آن جلوگیری به عمل آید.

عوارض آنژیوگرافی تشخیصی و درمانی : انجام این بررسی نیاز به یک یا دو روز بستری شدن دارد ولی انجام آن حدود نیم ساعت به طول می‌انجامد و معمولاً بیمار بدون عارضه‌ای خاص از بیمارستان مرخص می‌شود. اگرچه آنژیوگرافی قلب معمولا روش بی‌خطری است، بصورت نادر ممکن است با عوارضی چون آسیب عروق، نارسایی کلیه (به علت ماده حاجب)، سکته قلبی یا مغزی(بدلیل ارسال لخته) همراه باشد.ریسک این عوارض در بیماران مختلف متفاوت است و نیز در آنژیوگرافی تشخیصی کمتر ار آنژیوپلاستی است . در مورد ریسک این عوارض در شما از پزشک خود سئوال کنید.