داروی جدید نارسایی قلبی  : ساکوبیتریل- والزارتان ( با نام هاب تجاری آرترستان، بیتوال ، الپیدو)

مطالب تکمیلی درمورد کاردیومیوپاتی ها

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی

داروی جدید کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی : ماواکامپتن

در برخی موارد، نارسایی قلبی می تواند خفیف باشد و علائم جزئی ایجاد کند که تنها با فعالیت بدنی مشهود است. در موارد دیگر می تواند شدید (باعث ایجاد علائم در حالت استراحت) یا حتی تهدید کننده زندگی باشد. شایع ترین علائم نارسایی قلبی تنگی نفس، طپش قلب، کاهش قدرت فعالیت،  خستگی، تورم پا و سایر علائم احتباس مایعات است.

اگرچه نارسایی قلبی یک بیماری جدی است، اما درمان های ایمن و موثر در دسترس هستند. درمان می تواند علائم را کاهش دهد  ولی مهمتر به شما کمک کند طولانی تر زندگی کنید.

عملکرد طبیعی قلب و نارسایی قلب: برای درک اینکه وقتی فردی دچار نارسایی قلبی می شود چه اتفاقی می افتد، به درک عملکرد طبیعی قلب نیاز دارید.

●عملکرد طبیعی قلب – قلب دارای چهار حفره است. دو حفره فوقانی دهلیز راست و دهلیز چپ هستند. دو حفره پایینی بطن راست و چپ هستند . خون از بدن از طریق دهلیز راست وارد بطن راست (جمع هر دو را قلب راست می نامیم) می شود. از قلب راست به ریه ها جریان می یابد، و اکسیژن را می گیرد. سپس خون از طریق دهلیز چپ و به بطن چپ ( جمع دو حفره راقلب چپ می نامیم)  باز می گردد و قلب چپ خون اکسیژن دار را به کل بدن پمپاژ می کند.

●نارسایی قلبی – در یک فرد مبتلا به نارسایی قلبی ، قلب او نمی تواند خود را با افزایش نیاز بدن به اکسیژن وفق دهد. نتیجه نهایی، تحویل کمترخون ( اکسیژن و مواد مغذی)  به بدن که به آن «نارسایی قلبی» می گویند.

انواع نارسایی قلبی

دو نوع اصلی نارسایی قلبی وجود دارد. آنها بر اساس کاهش یا حفظ “کسر جهشی” (که نشان می دهد بطن چپ چقدر قادر به پمپاژ است) تعریف می شوند:

●در «نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش یافته» (HFrEF) که «نارسایی قلبی سیستولیک» نیز نامیده می شود) قلب بیش از حد ضعیف است. قلب به طور موثر و کافی  منقبض نمی شود.

●در “نارسایی قلبی با کسر جهشی حفظ شده” (HFpEF) که “نارسایی قلبی دیاستولیک” نیز نامیده می شود) قلب بیش از حد سفت است ، شل نمی شود  تابه اندازه کافی دوباره  قلب با خون پر شود و علارغم انقباض نرمال (EF)  نمی تواند نیاز بدن را تامین کند

کاردیومیوپاتی ها هم به گروه بزرگی از درگیری اولیه عضله قلب اطلاق می گردند.

علل نارسایی قلبی

نارسایی قلبی ناشی از بیماری یا شرایطی است که به قلب آسیب می رساند. خوشبختانه، درمان این شرایط در مراحل اولیه اغلب می تواند از پیشرفت نارسایی قلبی (کنترل بیماری)  جلوگیری کند یا  پیشرفت آن را کند کند و حتی موجب برگشت نارسایی قلبی (بهبود بیماری)  شود. شایع ترین علل نارسایی قلبی عبارتند از:

فشار خون بالا – در افراد مبتلا به فشار خون بالا (پرفشاری خون نامیده می شود)، قلب باید برای پمپاژ خون، بیشتر کار کند. با گذشت زمان (حدود ده سال یا گاهی کمتر و بیشتر) ، این افزایش حجم کار می تواند توانایی قلب را برای استراحت و پر شدن از خون کاهش دهد. (به آموزش به بیمار: فشار خون بالا در بزرگسالان مراجعه کنید.)

بیماری عروق کرونر قلب (آنژین قلبی یا سکته های قلبی) – در افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب، شریان‌هایی که خون را به قلب می‌رسانند، با رسوبات چربی (پلاک‌ها) مسدود می‌شوند و جریان خون را کاهش می‌دهند. در نتیجه، بخش‌هایی از عضله قلب از اکسیژن محروم می‌شوند (مخصوصاً در حین ورزش، زمانی که بدن به اکسیژن بیشتری نیاز دارد)، و قلب نمی‌تواند به خوبی کار کند. اگر شریان به طور کامل مسدود شود، بیماری عروق کرونر قلب نیز می تواند منجر به حمله/سکته قلبی (که انفارکتوس میوکارد نیز نامیده می شود) شده و باعث آسیب دائمی به عضله قلب شود. آنژین یا سکته قلبی می تواندعملکرد قلب را مختل کند ومنجر به نارسایی قلبی شود

کاردیومیوپاتی – زمانی که عضله قلب  بطور اولیه درگیر شده وبه طور طبیعی پمپاژ نمی کند یا شل نمی شود، اما دلیل آن فشار خون بالا ، بیماری دریچه قلب  یا بیماری عروق کرونر قلب نیست، کاردیومیوپاتی قلبی می نامند. کاردیومیوپاتی می تواند به شرایط پزشکی مختلف، از جمله برخی اختلالات خودایمنی، جهش ژنتیکی، تجمع پروتئین های غیر طبیعی در بدن یا عفونت (میوکاردیت یا میوپریکاردیت) مرتبط باشد. با این حال، اغلب علت ناشناخته است.

بیماری دریچه قلب – تعدادی از شرایط می تواند به دریچه های قلب آسیب برساند (که به طور معمول باعث می شود خون در قلب با فشار مناسب و در جهت درست جریان نیابد:  دریچه می تواند دچار گرفتگی شود (“تنگی دریچه”)، که در جریان خون از طریق دریچه اختلال ایجاد می کند و فشار را در حفره قلب افزایش می دهد. یا دریچه ممکن است نشتی داشته باشد و باعث برگشت جریان خون به سمت عقب شود (“نارسایی دریچه “).  گاهی اوقات، هر دوی این موارد اتفاق می افتد و یک دریچه هم تنگ می شود و هم نارسا.

علائم نارسایی قلبی

با کاهش مقدار خون پمپاژ شده توسط قلب (“برون ده قلبی”)، علائم مختلفی می تواند ایجاد شود، از جمله:

●تنگی نفس، که ممکن است بیمارنیاز داشته باشد که فعالیت های عادی خود را کاهش دهید

●تنگی نفس در حالت درازکش، یابا چند بالش بخوابید تا سر خود را بالا بیاورید یا حتی مجبور باشد نشسته بروی مبل بخوابد

●احساس خستگی دائم یا خستگی سریع.

●ضعف به خصوص پاها هنگام ورزش.

●سبکی سر یا سرگیجه.

● طپش قلب و ضربان قلب سریع، حتی در هنگام استراحت.

●ورم در ساق پا و پا (ادم) یا در شکم (آسیت).

●کاهش وزن غیر عمدی (در نارسایی شدید قلبی).

تشخیص نارسایی قلبی

نارسایی قلبی بر اساس سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و مجموعه ای از آزمایشات تشخیص داده می شود. این آزمایشات می تواند به پزشک شما بگوید که قلب شما چقدر کار می کند و همچنین می تواند به تعیین علت نارسایی قلبی شما کمک کند. آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام (ECG) – نوار قلب فعالیت الکتریکی را که باعث ضربان قلب می شود اندازه گیری می کندوممکن است شرایطی را که می تواند باعث نارسایی قلبی شود، مانند ریتم غیر طبیعی قلب یا حمله قلبی را تشخیص دهد.

●آزمایش خون معروف به پپتید ناتریورتیک B (BNP) یا N-terminal pro-BNP (NT-proBNP) – BNP هورمونی است که توسط قلب تولید می شود. وقتی فردی نارسایی قلبی دارد، سطح BNP یا NT-proBNP بالاتر از حد طبیعی است.

●عکس  قفسه سینه – عکس قفسه سینه اندازه و شکل قلب و عروق خونی بزرگ در قفسه سینه را نشان می دهد. همچنین می‌تواند نشان دهد که آیا مایعی در ریه‌ها وجود دارد.

●اکوکاردیوگرافی – اکوکاردیوگرافی از اولتراسوند (امواج صوتی با فرکانس بالا بدون ضرر و بدون اشعه) برای ارزیابی اندازه و عملکرد حفره‌های قلب و ساختار و عملکرد دریچه‌های قلب استفاده می‌کند. این شامل اندازه گیری میزان پمپاژ بطن چپ (“کسری جهشی”) است. یک اکوکاردیوگرافی دو بعدی بصورت اولیه برای تشخیص و دوره ای برای بررسی اینکه آیا عملکرد قلب شما در طول زمان تغییر می کند یا خیر انجام می شود.

● استرس تست ها  – تست ورزش (راحت ترین استرس تست) تعیین می کند که قلب شما در طول ورزش چگونه عمل می کند (معاینه در شرایط استراتحتی، کامل نیست). این یکی از راه‌های جستجوی نشانه‌های کمبود خونرسانی به قلب است که ناشی از انسداد عروق کرونر است. با مشاهده نوار قلب، فشار خون و ضربان قلب هنگام راه رفتن یا دویدن روی تردمیل، واکنش قلب شما به ورزش را مشاهده خواهد شد. علاوه بر تست ورزش، روش های تصویربرداری ( مثل استرس اکو و اسکن پرفیوژن هسته ای قلب) ممکن است برای اندازه گیری تأثیر ورزش بر قلب انجام شود.

● کاتتریزاسیون قلبی (آنژیوگرافی و کت راست و چپ و …) – کاتتریزاسیون قلبی به اندازه گیری عملکرد قلب کمک می کند و تصاویری از عروق کرونر برای جستجوی انسداد ارائه می دهد. در طول آزمایش، پزشک یک کاتتر را از طریق یک رگ خونی بزرگ در کشاله ران (یا بازو) وارد و سپس آن را به سمت عروق و یا حفرات  قلب می‌برد. برای مشاهده عروق و ساختار قلب توسط اشعه ایکس، کنتراست به کاتتر تزریق می شود. عملکرد و  پمپاژ قلب را می توان در طول کاتتریزاسیون نیز ارزیابی کرد.

●سایر آزمایشات تصویربرداری – توموگرافی / سی تی اسکن کامپیوتری (CT scan)، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (CMR) و اسکن هسته ای همگی آزمایش های تصویربرداری هستند. پزشکان می توانند از اینها برای بررسی عضله قلب و عروق کرونر در شرایط خاص استفاده کنند. به عنوان مثال، ام آر آی یا اسکن هسته ای می تواند التهاب قلب را تشخیص دهد. یا از سی تی اسکن برای بررسی عروق کرونر(بدون انژیوگرافی تهاجمی)    برای بررسی بیماری استفاده می شود.

عوارض نارسایی قلبی

نارسایی قلبی بجز علائم فوق الذکر،  می تواند عوارضی ایجاد کند که گاهی می تواند   خطرناک و حتی تهدید کننده زندگی شود. در صورت عدم درمان، نارسایی قلبی به طور کلی یک بیماری پیشرونده است. هدف از درمان نارسایی قلبی بجز تسکین علائم ،  کاهش احتمال بروز عوارض و کند کردن، متوقف کردن یا معکوس کردن پیشرفت فرآیند زمینه ای است..

برخی از عوارض شایع نارسایی قلبی عبارتند از:

●ریتم های نامنظم قلب (آریتمی) – این مشکلات می توانند علائم شما را بدتر کنند. اگر ضربان قلب غیرطبیعی باعث تجمع خون در دهلیز چپ شود، برخی نیز می توانند باعث لخته شدن خون  و سکته های مغزی شوند. برخی از ریتم های نامنظم قلب تهدید کننده زندگی  و عامل ایست ناگهانی قلب هستند.

●بیماری کلیوی – ممکن است ناشی از نارسایی قلبی باشد یا بصورت همزمان وجود داشته و عامل بدترشدن وضعیت قلبی شود

●بیماری کبد – این می تواند ناشی از نارسایی قلب راست و  برگشت جریان خون از قلب به کبد (احتقان کبدی)  باشد.

درمان نارسایی قلبی

نارسایی قلبی یک بیماری مزمن (طولانی مدت) است. در حالی که درمان هایی وجود دارد که می تواند به رفع علائم کمک کند و پیشرفت نارسایی قلبی را کند کند، در بیشتر موارد  یک بیماری مزمن است که نیاز به درمان مادام العمر دارد. درمان معمولاً شامل ترکیبی از تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی شما، داروها و گاهی اوقات تعبیه ضربان ساز سه حفره ای CRT   و یا شوکر قلبی  ICD   برای محافظت از قلب شما در برابر ریتم های غیر طبیعی است.

رژیم غذایی و سبک زندگی – رایج ترین توصیه ها عبارتند از:

●وزن کردن روزانه – وزن کردن روزانه به تشخیص تجمع مایع کمک می کند که می تواند ناشی از بدتر شدن عملکرد قلب باشد. بهترین راه برای وزن کردن این است که هر روز در یک زمان معین روی یک ترازو بایستید (مثلاً صبح بعد از ادرار، اما قبل از خوردن صبحانه). هر بار که وزن خود را وزن می کنید، حتماً همان مقدار لباس بپوشید. اگر وزن شما در یک روز حدود ۱ کیلوگرم) افزایش یافت، با پزشک خود تماس بگیرید. همچنین، اگر وزن شما در عرض یک هفته ۲ کیلوگرم افزایش یافت، با پزشک خود تماس بگیرید.

●کاهش مصرف نمک و آب :نمک موجود در رژیم غذایی می تواند باعث شود بدن مایعات اضافی را در گردش خون، ریه ها و جاهای دیگر حفظ کند. بنابراین، محدود کردن مقدار نمک (سدیم) در غذاهایی که می خورید می تواند به کنترل نارسایی قلبی کمک کند

مقدار مایعاتی که می نوشید نیز مهم است. برای افراد مبتلا به نارسایی شدید قلبی، اغلب نوشیدن کمتر از ۲ لیتر مایعات در روز را توصیه می کنند. این شامل آب و همچنین سایر مایعات (آش و سوپ،  میوه جات پرآب و اب میوه و … ) می شود. پزشک تان ممکن است بسته به وضعیت شما راهنمایی های دقیق تری در مورد مصرف مایعات به شما بدهد.

●حفظ وزن مناسب – اگر اضافه وزن دارید، قلب شما باید برای تامین خون و اکسیژن بدنتان سخت تر کار کند. حفظ وزن سالم، فشار روی قلب شما را کاهش می دهد و همچنین می تواند به شما کمک کند احساس بهتری داشته باشید. از سوی دیگر، کاهش وزن زیاد و سریع بدون تلاش می تواند نشانه ای از تشدید نارسایی قلبی باشد.

●اجتناب از سیگار کشیدن – سیگار خطر ابتلا به حمله قلبی را افزایش می دهد و می تواند نارسایی قلبی را بدتر کند. اگر سیگار می کشید، با پزشک خود صحبت کنید تا در ترک سیگار کمک بگیرید

●مصرف نوشابه های الکلی – می تواند موجب تشدید نارسایی و افزایش خطر مرگ و میر شود.

●ورزش منظم – تا حدی که علائم شما اجازه می دهد، ورزش بیشتر روزهای هفته می تواند به بهبود آمادگی قلبی عروقی و تقویت عضلات شما کمک کند. در نتیجه، می تواند علائمی مانند تنگی نفس و خستگی را که در افراد مبتلا به نارسایی قلبی رایج است، بهبود بخشد. فعال تر شدن نیز می تواند به شما کمک کند تا احساس بهتری داشته باشید. قبل از شروع یک برنامه ورزشی جدید، با پزشک  خود صحبت کنید. همچنین ممکن است یک برنامه “بازتوانی قلبی” توصیه شود، که یک رویکرد شخصی برای ورزش ایمن برای بهبود عملکرد قلب و سلامت کلی شما است.

دارو درمانی – داروها برای درمان علائم نارسایی قلبی و همچنین کاهش سرعت پیشرفت یا حتی معکوس کردن روند نارسایی قلب استفاده می شوند. ثابت شده است که برخی از داروها عمر را طولانی می کنند. بسیار مهم است که داروهای خود را هر روز به موقع مصرف کنید. اگر توانایی مالی ندارید یا در مصرف داروهای خود مشکل دارید، با پزشک خود صحبت کنید.

تفاوت هایی در داروهای مورد استفاده در انواع مختلف نارسایی قلبی ( نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش یافته و نارسایی قلبی با کسر جهشی حفظ شده) و نیز علل نارسایی قلبی (ایسکمیک، دریچهای، فشار خون، عفونی، ارثی و …) وجود دارد.

داروهای نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش یافته – اکثر افراد مبتلا به این نوع نارسایی قلبی حداقل چهار دارو یا بیشتر لازم است. آنها عبارتند از:

●داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین ACE ، مهارکننده گیرنده آنژیوتانسین  ARB و  یاگروه دارویی ترکیب   ARB با  مهار کننده نپلریزین RNI : این داروها سیستم رنین آنژیوتانسین را بلوک می کنند و نیز عروق خونی را گشاد و فشار خون را کاهش می‌دهند و به طور مستقیم عملکرد قلب را بهبود می بخشند. . این داروها می توانند به افزایش طول عمر کمک کنند. برای به حداقل رساندن عوارض جانبی، با دوز کم شروع و سپس هر چند هفته یکبار آن را در صورت نیاز افزایش می دهد.

فقط توجه کنید که از این سه گروه دارویی بر اساس صلاحدید پزشک معالج تان، فقط باید یکی از این نوع داروها را مصرف کنید.ترکیب دو یا سه گروه دارویی خطرناک است.

مهارکننده های ACE گاهی اوقات می توانند باعث سرفه خشک شوند، با پزشک خود مشورت کنید.در این صورت ممکن است ARNI یا ARB ترجیح داده شود. اگر سابقه آنژیوادم (تورم ناگهانی صورت، دهان، زبان یا سایر قسمت‌های بدن) دارید، مهم است که این موضوع را به پزشک خود بگویید، زیرا افراد مبتلا به آنژیوادم نباید از مهارکننده‌های ACE یا ARNI استفاده کنند.

برخی از نمونه‌های مهارکننده‌های ACE عبارتند از انالاپریل، کاپتوپریل و لیزینوپریل

برخی از نمونه‌های مهارکننده‌های رسپتور آنژیوتانسین: والزارتان  و لوزارتان

مهارکننده‌های دوگانه رسپتور آنژیوتانسین با مهار کننده نپلریزین: یک داروی ساکوبیتریل والزارتان با ۴ برند ایرانی آرترستان، الپیدو، بیتوال و زیوالس در دسترس است. برند اصلی آن Entresto  و Oneptus می باشد

مسدود کننده گیرنده بتا – از قلب در برابر اثرات نامطلوب برخی هورمون‌ها (که در نارسایی قلبی فرد افزایش می‌یابد) محافظت می‌کنند. این داروها همچنین می تواند ضربان قلب  و فشار خون شما را کاهش دهد. برخی افراد بلافاصله پس از شروع مصرف آن احساس ضعف دارند که بدلیل کاهش کار قلبی با هدف محافظت و بهبود عملکرد قلبی می باشد. این دارو می تواند به افزایش طول عمر کمک کند. برای به حداقل رساندن عوارض جانبی، پزشک شما را با دوز کم شروع می کند و سپس هر چند هفته یکبار آن را در صورت نیاز افزایش می دهد.

برخی از نمونه‌های مسدودکننده‌های بتا شامل کارودیلول متوپرولول XL و بیزوپرولول است.

آنتاگونیست گیرنده مینرالوکورتیکوئید – آنتاگونیست های گیرنده مینرالوکورتیکوئید از قلب در برابر اثرات هورمونی ناشی از نارسایی قلبی محافظت کنند. آنتاگونیست گیرنده مینرالوکورتیکوئید همچنین نوعی دیورتیک بوده  به بدن کمک می کند تا از شر نمک و مایعات اضافی خلاص شود و  پتاسیم را حفظ کند. این مهم است زیرا سایر دیورتیک‌ها گاهی اوقات باعث می‌شوند بدن پتاسیم زیادی را از دست بدهد، که بدن برای کار طبیعی به آن نیاز دارد

هنگام مصرف این نوع دارو، انجام منظم آزمایش خون برای بررسی سطح پتاسیم و مشاهده عملکرد کلیه ها بسیار مهم است.

برخی از نمونه‌های آنتاگونیست گیرنده مینرالوکورتیکوئید عبارتند از اسپیرونولاکتون و اپلرنون

مهار کننده SGLT : ابتدا برای درمان دیابت به کار گرفته شدند ولی با توجه به اثرات بارز در کاهش عوارض قلبی عروقی بویژه در نارسایی قلبی، در بیماران نارسایی قلبی حتی بدون دیابت کاربرد دارند.

نمونه‌ مهار کننده SGLT : عبارتند از امپاگلیفلوزین و داپاگلیفلوزین

علاوه بر داروهای فوق، بسیاری از افراد برای کنترل علائم خود نیاز به مصرف داروهای دیگری نیز دارند. اینها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

ادرارآور(دیورتیک) – افراد مبتلا به نارسایی قلبی اغلب دچار تورم (ادم) در ریه ها (ادم ریه) ویا در پاها و مایع کبد می شوند. یک دیورتیک به شما کمک می کند تا دفع مایعات اضافی راحت تر شود. دوز دیورتیک نیاز به نظارت و تنظیم دقیق توسط پزشک با در نظر گرفتن تغییرات در رژیم غذایی، بیماری زمینه ای یا سایر داروها دارد.

ایوابرادین : نوع دیگری از دارویی است که برای کاهش ضربان قلب استفاده می شود. اگر ضربان قلب شما با بتابلوکر هنوز کمی بالا باشد، یا اگر نمی توانید از بتا بلوکر به اندازه کافی استفاده کنید، ممکن است پزشک شما ایوابرادین را تجویز کند.

نیترات با هیدرالازین – معمولا نیترات و هیدرالازین با هم تجویز می کنند. این ترکیب از داروها گاهی اوقات در افرادی که نمی توانند از مهارکننده های ACE، ARB یا ARNI استفاده کنند استفاده می شود. متأسفانه، این داروها اغلب عوارض جانبی (مانند سردرد و حالت تهوع) ایجاد می کنند، بنابراین پزشکان معمولاً قبل از پیشنهاد گزینه های دیگر را امتحان می کنند.

●دیگوکسین – دیگوکسین به پمپاژ قلب با نیروی بیشتری کمک می کند. این می تواند به کاهش برخی از علائم نارسایی قلبی کمک کند.

سایر ملاحظات:

●دارو برای کنترل فشار خون – اگر فشار خون بالا دارید، پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل آن تجویز کند.

درمان ریتم قلب – در برخی از افراد مبتلا به نارسایی قلبی، ریتم غیر طبیعی قلب (آریتمی) ایجاد می شود. برخی از ریتم های غیر طبیعی قلب با دارو درمان می شوند.

اگر شرایطی دارید که باعث ریتم غیر طبیعی قلب می شود، پزشک ممکن است دستگاهی را توصیه کند که به قلب شوک وارد کند و آن را به ریتم طبیعی بازگرداند. دستگاه دفیبریلاتور قلبی قابل کاشت  ICD   نامیده می شود. زیر پوست در قسمت بالایی سینه شما کاشته می شود

یکی دیگر از مشکلات احتمالی در افراد مبتلا به نارسایی قلبی،بلوک در هدایت الکتریکی قلب است که  می تواند کاهش راندمان  قلب شود. نوع خاصی از ضربان ساز به نام «درمان همگام سازی مجدد قلبی» CRT  یا ضربان‌سازی دو بطنی یا سه حفره ای ، می‌تواند این مشکل را درمان کند.

جراحی – گاهی اوقات جراحی برای افرادی که نارسایی قلبی دارند و همچنین به بیماری عروق کرونر قلب یا بیماری شدید دریچه های قلب مبتلا هستند توصیه می شود. این ممکن است شامل جراحی دریچه قلب یا جراحی بای پس عروق کرونر CABG   یا هر دو باشد. CABG روشی برای دور زدن عروق کرونر تنگ یا مسدود شده و بازگرداندن جریان خون به عضله قلب است

درمان نارسایی قلبی پیشرفته – پیوند قلب است. می تواند برای برخی از افراد مبتلا به نارسایی شدید قلبی که به درمان های دیگر پاسخ نداده اند مفید باشد. با این حال، غربالگری دقیق برای اطمینان از مناسب بودن پیوند قلب مورد نیاز است. علاوه بر این، عرضه قلب های موجود برای پیوند محدود است، بنابراین بیشتر افراد باید ماه ها یا حتی سال ها منتظر بمانند تا قلب جدید در دسترس باشد. افرادی که پیوند قلب انجام می دهند، قبل و بعد از جراحی به دقت پیگیری می شوند، زیرا خطرات زیادی وجود دارد.

پزشک شما ممکن است دستگاه کمکی بطن چپ LVAD ( معمولا Heartmate-3)   را به جای پیوند یا زمانی که منتظر پیوند هستید توصیه کند. این دستگاه پمپی است که با جراحی در داخل قفسه سینه کاشته می شود و برای بهبود جریان خون در بدن در هنگام ضعیف شدن پمپ قلب طراحی شده است. عوارض LVAD ها شامل خونریزی، لخته شدن خون و عفونت است.

چگونه از خود مراقبت کنید

تشخیص نارسایی قلبی می تواند ترسناک و استرس زا باشد. چند کار وجود دارد که می توانید برای مدیریت وضعیت خود انجام دهید:

●حتما داروهای خود را طبق دستور مصرف کنید. وقتی احساس بهتری کردید از مصرف دوز صرفنظر نکنید. اگر در پرداخت هزینه داروهای خود مشکل دارید، با پزشک خود صحبت کنید گاهی جایگزینی با داروهای کم قیمت تر با اثرات قلبی عروقی قابل قبول مقدور است.

●اگر داروهایتان عوارض جانبی یا مشکلات دیگری ایجاد کرد، به پزشک خود اطلاع دهید. پزشک شما ممکن است بتواند شما را به داروی دیگری تغییر دهد یا دوز شما را کاهش دهد تا از عوارض جانبی آزاردهنده جلوگیری شود.

●به احساس خود توجه کنید و به دنبال علائمی باشید که نارسایی قلبی شما در حال بدتر شدن است. در صورت وجود هرگونه تغییر به پزشک خود اطلاع دهید.

چه زمانی باید مجدد  زودتر از موعد به پزشک خود مراجعه کنید؟

●تنگی نفس شدید.

●ناراحتی یا درد قفسه سینه که بیش از ۱۵ دقیقه طول می کشد و با استراحت بهبود نمی یابد – اگر پزشک برای درد قفسه سینه نیتروگلیسیرین تجویز کرده است، آن را طبق دستور مصرف کنید و اگر دردتان برطرف نشد، کمک بگیرید.

●غش کردن یا هز هوش رفتن/ افتادن.

●تنگی نفس فزاینده یا جدید

●سرفه جدید یا تشدید شده، به خصوص اگر مواد کف آلود یا خونی سرفه می کنید

●افزایش تورم ساق پا یا مچ پا

●افزایش وزن ۱ کیلوگرم در یک روز یا  ۲ کیلوگرم  در یک هفته

●ضربان قلب تند یا نامنظم

داروی جدید نارسایی قلبی  : ساکوبیتریل- والزارتان ( با نام هاب تجاری آرترستان، بیتوال ، الپیدو)

مطالب تکمیلی درمورد کاردیومیوپاتی ها

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی

داروی جدید کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی : ماواکامپتن

در آنژیوپلاستی که برخی افراد آن را با نام بالون زدن  یا استنت گذاری (فنر گذاشتن)  می ‌نامند، پزشکان بعد از آنژیوگرافی ،  بالونی تنها یا بالونی که روی آن استنت قرار دارد  را وارد رگ‌  قلب (عروق کرونر) کرده و در محل  مسدود رگ تعبیه  می‌ کنند و با این کار سبب کاهش  انسداد  رگ شده، در نتیجه خون دوباره در رگ ‌ها به جریان درمی‌آید.  بالون با کمپرس و چسباندن پلاک های آترواسکلروتیک موجب رفع تنگی میشود و استنت‌ها، تورینه های  فنری کوچکی هستند که مانند یک ستون در رگ ‌ها کار گذاشته می ‌شوند تا مانع برگشت  دیواره رگ و انسداد مجدد  آن شوند و بدین ترتیب احتمال تنگی مجدد در اینده  کمتر می شود.

در اوایل  تنها از بالون جهت باز کردن عروق کرونر استفاده می ‌شد، اما مشکلاتی مانند  پارگی لایه داخلی رگ و یا بازگشت فوری تنگی (Recoil)  یا انسداد تدریجی مجدد آن با گذشت زمان  بروز می کرد که گاهی اوقات فاجعه آفرین بود.

این دلیلی بود تا محققان به فکر تولید  و کارگذاری استنت (Stent) یا همان  فنر در اصطلاح عامیانه  در داخل عروق کرونر  جهت تداوم باز نگهداشتن آن افتادند.

امروزه در موارد خاص و نادری فقط از بالون داخل کرونری استفاده می شود و در اغلب موارد بعد از بالون زدن (یا همراه با بالون زدن) استنت داخل کرونرقلب  تعبیه می شود.

صرف نظر از مارک و برند آنها در کل دو نوع استنت داریم: دارویی و غیردارویی (ساده). استنت یا  فنر  تورینه بافته شده و  جمع شده  کوچکی از آلیاژهای مختلف فلزی  است کهبوره بالونی خالی بافته شده ودر طی آنژیوگرافی  درمانی  (بنام  آنژیوپلاستی)، آن را از طریق شریان کشاله ران یا دست ، وارد رگ کرونری می کنند و توسط بالونی که داخل آن است  آن را باز می نمایند تا هم اندازه دیواره درونی رگ شود.

بالون برای باز کردن رگ کرونری قلب و نیز استنت روی آن  زده می شود و استنت برای باز نگه داشتن  شریان های کرونر قلبی یا  سایر عروق بدن مثل عروق کاروتید مغزی ، عروق کلیوی و… که تنگ یا بسته شده اند، استفاده می شود. تعبیه استنت بعد بالون زدن موجب  کاهش واضح و قابل توجه عوارض روش استفاده از بالون تنها  مثل بازگشت فوری تنگی  یا انسداد مجدد و تدریجی آن با گذشت زمان بود. اما عوارض خاص خود را هم دارد مثلا  پس از کارگذاری استنت فلزی  در برخی از بیماران در روزهای اول (معمولا طی ماه اول)، لخته خون در داخل استنت ایجاد می‌شود که بیمار بایستی مجددا تحت  آنژیوپلاستی قرار گیرد  و گاهی حتی بدلیل ماهیت انسداد ناگهانی و کامل سکته وسیع قلبی و  مرگ بیمار رخ می دهد.. لذا مصرف داروهای ضد تجمع پلاکتی و بروز لخته خون مانند آسپیرین به همراه  کلوپیدوگرل ( با نام تجاری پلاویکس، اوسفیکس و…) افتادند.  با تجویز داروهای فوق، میزان بروز لخته خون بسیار کاهش یافت و لذا میزان موفقیت آنژیوپلاستی افزایش قابل توجهی پیدا کرد.

پس کلا از دو نوع استنت ساده(Bear metal stents) و استنت داروئی ( Drug eluting stents) برای آنژیوپلاستی استفاده می شود.

اوایل فقط از بالون داخل رگ کرونری قلب استفاده می شد.

با توجه به احتمال برگشت زودرس انسداد بعد چند ساعت تا چند روز، دانشمندان با ابداع استنت ها‌(فنر) موجب کاهش  مشکل انسداد مجدد رگ کرونری قلب بعد از انژیوپلاستی و PCI  شدند.

اما هنوز مشکل بزرگی با عنوان تحریک رشد آندوتلیوم رگ بعلت جسم خارجی و انسداد دیررس رگ بعد ۳-۶ ماه وجود داشت.

این مشکل ،ایجاد تنگی مجدد و تدریجی  ناشی از تشکیل بافت اضافی در داخل استنت بود که معمولا ۴-۳ ماه  پس از گذاشتن استنت بروز می‌ کرد.با توجه به بافت اضافی تشکیل شده در این محل (شامل سلول‌ های طبیعی داخل رگ که بیش از حد رشد کرده بودند)، محققان به فکر استفاده از داروهایی بر روی استنت افتادند که مانع بروز این تنگی مجدد از طریق کاهش رشد سلول‌های داخلی رگ شود. لذا در سال ۲۰۰۳ با استفاده از پلی‌ مرهای حاوی دارو  که داخل استنت کار گذاشته بودند (استنت های دارویی)  که  دارو را به صورت تدریجی وارد رگ می ‌کردند، موجب رفع این مشکل شدند . وقتی که درحوالی  سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد  دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند  سال بعد انجام شد، نشان داد که بواسطه عدم اپیتلیالیزه شدن داخل رگ، خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت که با مصرف طولانی مدت داروهای ضد پلاکتی ، این مشکل قابل حل شد ولی  همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

وقتی که درحوالی  سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد  دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند  سال بعد انجام شد، نشان داد که خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت و همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

در اوایل  تنها از بالون جهت باز کردن عروق کرونر استفاده می ‌شد، اما مشکلاتی مانند  پارگی لایه داخلی رگ و یا بازگشت فوری تنگی (Recoil)  یا انسداد تدریجی مجدد آن با گذشت زمان  بروز می کرد که گاهی اوقات فاجعه آفرین بود.

این دلیلی بود تا محققان به فکر تولید  و کارگذاری استنت (Stent) یا همان  فنر در اصطلاح عامیانه  در داخل عروق کرونر  جهت تداوم باز نگهداشتن آن افتادند.

استنت یا  فنر  تورینه بافته شده و  جمع شده  کوچکی از آلیاژهای مختلف فلزی  است کهبوره بالونی خالی بافته شده ودر طی آنژیوگرافی  درمانی  (بنام  آنژیوپلاستی)، آن را از طریق شریان کشاله ران یا دست ، وارد رگ کرونری می کنند و توسط بالونی که داخل آن است  آن را باز می نمایند تا هم اندازه دیواره درونی رگ شود.  بالون برای باز کردن رگ کرونری قلب و نیز استنت روی آن  زده می شود و استنت برای باز نگه داشتن  شریان های کرونر قلبی یا  سایر عروق بدن مثل عروق کاروتید مغزی ، عروق کلیوی و… که تنگ یا بسته شده اند، استفاده می شود. تعبیه استنت بعد بالون زدن موجب  کاهش واضح و قابل توجه عوارض روش استفاده از بالون تنها  مثل بازگشت فوری تنگی  یا انسداد مجدد و تدریجی آن با گذشت زمان بود. اما عوارض خاص خود را هم دارد مثلا  پس از کارگذاری استنت فلزی  در برخی از بیماران در روزهای اول (معمولا طی ماه اول)، لخته خون در داخل استنت ایجاد می‌شود که بیمار بایستی مجددا تحت  آنژیوپلاستی قرار گیرد  و گاهی حتی بدلیل ماهیت انسداد ناگهانی و کامل سکته وسیع قلبی و  مرگ بیمار رخ می دهد.. لذا مصرف داروهای ضد تجمع پلاکتی و بروز لخته خون مانند آسپیرین به همراه  کلوپیدوگرل ( با نام تجاری پلاویکس، اوسفیکس و…) افتادند.  با تجویز داروهای فوق، میزان بروز لخته خون بسیار کاهش یافت و لذا میزان موفقیت آنژیوپلاستی افزایش قابل توجهی پیدا کرد.

مشکل دیگری که پس از این مرحله دیده می شد، ایجاد تنگی مجدد و تدریجی  ناشی از تشکیل بافت اضافی در داخل استنت بود که معمولا ۴-۳ ماه  پس از گذاشتن استنت بروز می‌ کرد.با توجه به بافت اضافی تشکیل شده در این محل (شامل سلول‌ های طبیعی داخل رگ که بیش از حد رشد کرده بودند)، محققان به فکر استفاده از داروهایی بر روی استنت افتادند که مانع بروز این تنگی مجدد از طریق کاهش رشد سلول‌های داخلی رگ شود. لذا در سال ۲۰۰۳ با استفاده از پلی‌ مرهای حاوی دارو  که داخل استنت کار گذاشته بودند (استنت های دارویی)  که  دارو را به صورت تدریجی وارد رگ می ‌کردند، موجب رفع این مشکل شدند  ولی بواسطه عدم اپیتلیالیزه شدن داخل رگ، مشکل افزایش احتمال تشکیل لخته و انسداد ناگهانی داخل رگ  تا حدود یک سال باقی می ماند (بر خلاف استنت معمولی که در طی ماه اول این خطر زیاد بود)  که با مصرف طولانی مدت داروهای ضد پلاکتی ، این مشکل قابل حل شد.

به طور کلی استنت‌های دارویی باعث کاهش میزان بروز تنگی مجدد عروق کرونر و کاهش نیاز به انجام مجدد آنژیوپلاستی یا جراحی باز قلب  در ماه‌ های پس از آنژیوگرافی می ‌شوند. هرچند  استنت‌های دارویی باعث کاهش بروز تنگی مجدد در داخل استنت و کاهش انجام مجدد آنژیوپلاستی یا جراحی باز قلب می ‌گردد  و تاثیری در طول عمر و یا مرگ و میر ندارد، زیرا اصولا استنت ‌های بدون دارو نیز مرگ و میر بسیار ناچیزی دارند. پس  فلسفه تولید استنت‌های دارویی، افزایش طول عمر نیست، بلکه کاهش بروز تنگی مجدد در داخل استنت در بیماران خاص یا آناتومی های خاص انسداد عروقی با احتمال بالای تنگی مجدد  می‌ باشد. این فواید بیشتر در عروق باریک و تنگی‌ های طویل بیماران دیابتی و…  رویت می‌ گردد. لذا توصیه‌ می ‌شود بیمار در مورد انتخاب نوع استنت (معمولی یا دارویی) حتما نظر پزشک معالج خود را ملاک عمل قرار دهد و برای استفاده از استنت دارویی اصرار نکند.

مطالب مرتبط:

• معاینه بیماران قلبی عروقی
• آترواسکلروز (تصلب شرایین)  چیست؟
• درد سینه (آنژین) //    پنج علت مهم و کشنده درد سینه
• سکته های قلبی (انفارکتوس میوکارد): علائم، تشخیص  و درمان به زبان علمی  // سکته قلبی به زبان ساده //  علت سکته (انفارکتوس ) قلبی
• نارسایی قلبی //    کاردیومیوپاتی ها //   کاردیومگالی یا بزرگ شدن قلب
• آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت. //   انواع استنت ، // عوارض آنژیوپلاستی درمان اینترونشنال (مداخله ای)
• بالون زدن و گذاشتن استنت  PCI  یا  جراحی باز بای پس قلب  CABG ‌کدام درمان ارجح است؟
• جراحی عروق کرونری قلبی (جراحی بای پس قلبی). ،  عوارض جراحی باز عروق  قلب
• آیا پس از تشخیص وجود تنگی شریان کرونری، همه تنگی‌ها باید تحت مداخله باز کردن با آنژیوگرافی قرار گیرد؟
• آشنایی با عوامل خطر بیماری قلبی
• قلب سالم
• علائم بیماریهای قلبی عروقی

درمان انسداد یا تنگی عروق کرونری قلب ، کلا سه راه دارد، که مهمترین راه درمان هنوز دارو درمانی است. اما گاهی  وقتی رگ ‌های قلب دچار گرفتگی شدید یا جدید  می ‌شوند، متخصصین قلب و عروق، دو راه درمان مداخله ای  پیش ‌رو دارند: اولین راه که قدیمی تر است، انجام عمل  جراحی باز قلبی (بای ‌پس کرونری CABG  )  است. گزینه دیگر هم که در سال‌ های اخیر معرفی  شده، آنژیوپلاستی بعد از آنژیوگرافی  است که به این دلیل  که در این روش احتیاج به عمل باز قلب از بین می ‌رود و کمتر تهاجمی است،  روش انتخابی در موارد ممکنه است ولی در همه بیماران مقدور نمی باشد که در این موارد از همان جراحی باز پیوند عروق قلبی (بای ‌پس )  استفاده می شود. 

۱- روش مداخله ای ( اینترونشنال) غیر تهاجمی یا همان انژیوپلاستی یا  PCI  : در آنژیوپلاستی که برخی افراد آن را با نام بالون زدن  یا استنت گذاری (فنر گذاشتن)  می ‌نامند، پزشکان بعد از آنژیوگرافی ،  بالونی تنها یا بالونی که روی آن استنت قرار دارد  را وارد رگ‌  قلب (عروق کرونر) کرده و در محل  مسدود رگ تعبیه  می‌ کنند و با این کار سبب کاهش  انسداد  رگ شده، در نتیجه خون دوباره در رگ ‌ها به جریان درمی‌آید.  بالون با کمپرس و چسباندن پلاک های آترواسکلروتیک موجب رفع تنگی میشود و استنت‌ها، تورینه های  فنری کوچکی هستند که مانند یک ستون در رگ ‌ها کار گذاشته می ‌شوند تا مانع برگشت  دیواره رگ و انسداد مجدد  آن شوند و بدین ترتیب احتمال تنگی مجدد در اینده  کمتر می شود.

اوایل فقط بالون در دسترس بود که با توجه به عود مکرر تنگی ها ، استنت ها یا همان فنرهای داخل عروقی ابداع شدند. امروزه در موارد خاص و نادری فقط از بالون داخل کرونری استفاده می شود و در اغلب موارد بعد از بالون زدن (یا همراه با بالون زدن) استنت داخل کرونرقلب  تعبیه می شود.

۲- روش جراحی CABG یا پیوند بای ‌پس عروق کرونر قلب:

 یک عمل جراحی باز است که در آن، از یکی از وریدهای  پا  یا شریانهای دست یا سینه ای که به عضلات خون می ‌رساند، برداشته شده و یک سر‌ آن را به آئورت و سر دیگر آن را به پشت قسمت مسدود شده ی قلب، پیوند می ‌زنند.  این روش معمولا در افرادی استفاده می ‌شود که بیش از دو یا هر سه رگ اصلی کرونر آن ها تنگی ‌های وسیع به خصوص در قسمت ‌های ابتدایی رگ دارد.

اما در افرادی که یک یا دو رگ از رگ‌ قلب (کرونری )  مسدود شده و اندازه (طول ضایعه)  و یا  محل آن انسداد برای آنژیوپلاستی  نا مناسب است، انجام می گیرد . اما  در صورت مناسب بودن ضایعه، آنژیوپلاستی که در طی آن   بالون ‌می ‌زنند و سپس در اغلب موارد  استنت می‌ گذارند، روش درمانی مناسبی است.

 برای بیماران همیشه این  سوال مطرح است  که بین روش ‌های درمانی جراحی باز قلبی  (بای ‌پس) ودرمان غیر تهاجمی به روش  آنژیوگرافی  (آنژیوپلاستی یا PCI) ‌، انتخاب کدام بهتر و عاقلانه‌ تر است تا کمترین مشکل و عوارض جانبی را برای بیمار در پی داشته باشد و احتمال برگشت ‌پذیری بیماری را هم به حداقل برساند؟

در آنژیوگرافی مشخص می‌ شود که کدام بیمار برای عمل جراحی قلب باز و کدام بیمار برای استنت گذاری  مناسب ‌تر است و این بستگی به تعداد و نیز قسمتی از رگ‌ های کرونر دارد که مسدود شده است.

بطور مثال اگر یک یا دو رگ از سه رگ اصلی کرونری مسدود شده باشد و درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دوشاخه شدن نباشد،  آنژیوپلاستی با بالون و استنت گذاری ارجح تر است اما اگر هر سه رگ اصلی گرفتار شده باشد بویژه در بیماران دیابتی  یا درگیری تنه اصلی منشا دو رگ اصلی  (left main artery)  باشد یا در مواردی که فقط یک یا دو  رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی ویا بدلیل پیچ پیچ بودن مسیر رگ،  برای تعبیه استنت مناسب نباشد  به بیمار توصیه به جراحی باز بای پس قلبی می شود.

 در آن دسته از بیماران قلبی که برای رفع انسداد شریان ‌های قلبی انها روش جراحی ارجح تشخیص داده شده اما خود آنها  روش آنژیوپلاستی را برگزیده‌اند، امکان این که مجبور باشند در آینده بعلت عود تنگی ،  مجددا از این روش(آنژیوپلاستی مجدد)  یا روش‌های درمانی دیگر (مثل جراحی باز قلبی)  استفاده کنند، وجود دارد.

علارغم تمام پیشرفتهای علمی ، تجهیزات پزشکی و افزایش تجربه پزشکان ، در برخی  بیماران هنوز هم عمل بای‌ پس قلب بهترین و مناسب ‌ترین گزینه برای باز کردن عروق مسدود قلب است. به همین خاطر بیماران ، قبل از هر تصمیمی باید در مورد اثربخشی بیشتر بای ‌پس و امکان برگشت‌ پذیری بیشتر در روش آنژیوپلاستی فکر  کنند و  بهترین روش را با توجه به شرایط خود  و توصیه پزشکشان  برگزیند. به عبارت دیگر عمل باز قلب بهترین پیشنهادی است که می ‌توان به بیماران دچار انسداد عروق قلبی با درگیری هر سه رگ اصلی ، یا درگیری تنه اصلی منشا  دو رگ اصلی سمت چپ (left main artery)  ، یا در مواردی که فقط یک یا دو  رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی  یا مسیر پیچ پیچ رگ ، برای تعبیه استنت مناسب نباشد، کرد. مطالعات  در این گروه بیماران نشان داده که احتمال بازگشت تنگی عروق قلب  و احتیاج مجدد به روش ‌های درمانی دیگر(پس از یک سال) در بیمارانی که آنژیوپلاستی کرده‌اند، دو برابر است. و اگر بیماران قلبی می‌خواهند برای دراز مدت  از مشکلات قلبی خلاص شوند باید جراحی باز پیوند عروق (بای پس قلبی ) را بپذیرند (بویژه در بیماران دیابتی) .

طول مدت عمل باز قلب تقریبا ۵ ساعت است که بیمار در تمام این ساعات در بی‌ هوشی کامل به سر می ‌برد. معمولا اگر مشکلی نباشد بعد از یک یا دو روز از ای سی یو به بخش و تقریبا روز سوم تا پنجم مرخص می شود و طی چند هفته  بعد از عمل، او سلامت خود را به دست ‌آورده و فعالیت ‌های روزمره‌اش را از سر می ‌گیرد،

 اما آنژیوپلاستی حدود یک تا دو ساعت طول کشیده و بدون بیهوشی عمومی فقط با بی حسی کشاله ران ( بدون باز کردن قفسه سینه) انجام می شود. بیمارانی که آنژیوپلاستی می ‌شوند، حدودا از ۳ یا ۴ روز بعد از عمل می ‌توانند مانند سابق(اگر در مواردی منع پزشکی  مثل سکته قلبی اخیر یا نارسایی قلبی و… نداشته باشند) به کارهای خود بپردازند.

با این حال توجه به این نکته مهم است که هر چند، مدت عمل و بهبودی و پشت ‌سر گذاشتن علایم پس از آن، در بای‌ پس بیشتر از آنژیوپلاستی است، اما نتیجه و اثربخشی بای‌ پس قلبی در موارد خاص  ذکر شده، بیشتر می ‌باشد.

سئوال: چند نوع استنت داریم؟ صرف نظر از مارک و برند آنها در کل دو نوع استنت داریم: دارویی و غیردارویی (ساده).

پس کلا از دو نوع استنت ساده(Bear metal stents) و استنت داروئی ( Drug eluting stents) برای آنژیوپلاستی استفاده می شود.

اوایل فقط از بالون داخل رگ کرونری قلب استفاده می شد. با توجه به احتمال برگشت زودرس انسداد بعد چند ساعت تا چند روز، دانشمندان با ابداع استنت ها‌(فنر) موجب کاهش  مشکل انسداد مجدد رگ کرونری قلب بعد از انژیوپلاستی و PCI  شدند. اما هنوز مشکل بزرگی با عنوان تحریک رشد آندوتلیوم رگ بعلت جسم خارجی و انسداد دیررس رگ بعد ۳-۶ ماه وجود داشت. با این هدف دانشمندان با سوار کردن داروهای انتی پرولیفراسیون برود پولیمر و تعبیه انها بروی استنت ها مشکل انسداد دیررس داخل استنت را کاهش دادند.  وقتی که درحوالی  سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد  دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند  سال بعد انجام شد، نشان داد که خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت و همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

سئوال: آیا ممکن است رک کرونری قلب گرفته شده باشد اما درمان آنژیوپلاستی یا جراحی پیشنهاد نشود؟

درمان قلب سه راه دارد که مهمترین راه درمان هنوز دارو است.

در دودسته از بیماران درمان طبی به درمان مداخله ای (آنژیوپلاستی یا جراحی) ترجیح داده می شود. توجه داشته باشید که پزشکان با سبک و سنگین کردن سود نوع درمان با عوارض احتمالی این تصمیم را می گیرند و خیلی سلیقه ای نبوده و معیار های علمی زیادی دارد وبه شدت بیماری کرونری ، مرحله بیماری، علائم بیمار و فانکشن کلاس بیمار،  بیماری های همراه، سن بیمار و…  بستگی دارد که از حوصله و توان این مقاله خارج است و صد  البته به تصمیم و نظر بیمار هم بستگی دارد.

گروه اول بیماران کم خطر تر که درمان طبی دارویی در انها بهتر از قبول ریسک و خطر جراحی باز قلب یا حتی آنژیوگرافی و سپس بالون زدن و تعبیه استنت (اینترونشن PCI)  است .

 دسته دوم  گروهی بیماران پر خطر برای مداخله که  این  بیماران برای آنها  آنژیوپلاستی  و تعبیه استنت  و نیز  عمل جراحی نامناسبند و علارغم بیماری کرونری قلب پر خطر ، بدلیل ریسک بالای مداخله (آنژیوپلاستی یا جراحی) در این بیماران ، درمان دارویی درمان مناسب خواهد بود. خیلی از بیماران فکر می کنند که اگر عمل نشوند و با درمان دارویی شوند به معنی قطع امید پزشکان بوده و  زندگی دیگر تمام شده است در حالیکه اینطور نبوده و پزشکان بر اساس مطالعات قبلی و اندیکاسیون های مشخص علمی،  درمان داروئی را برای بیمار مناسبتر از هر مداخله ای میدانند .

در برخی موارد این چنینی ، درمانهای جایگزین مثل  بازتوانی قلب  بویژه  با روش  فشارنده متناوب تقویت شده خارجی (EECP ) مناسب است.  با پزشک خود در این مورد مشورت کنید .

عوارض درمانهای مداخله ای:

آنژیوپلاستی :

شایعترین عارضه آن خونریزی از محل رگ گیری (کشاله ران) است که با رعایت توصیه های شده پیشگیری می شود.

انسداد مجدد داخل استنت نیز مهم است.و به دو دلیل رخ می دهد: ۱) انسداد ناگهانی داخل استنت بدلیل تشکیل لخته با تحریک جسم خارجی (استنت فلزی )، که در استنت های داروئی طولانی مدت تر است.  علائم آن درد سینه ناگهانی مثل سکته قلبی است که باید سریعا و بدون درنگ به بیمارستان مراجعه کرد . اتلاف وقت با امید بهبودی درد یا مصرف پرل زیر زبانی تی ان جی  TNG)) به صلاح نیست.و با مصرف طولانی مدت و منظم روزانه  آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس، اسویکس و …) قابل پیشگیری است.  ۲) انسداد تدریجی و رشد اندوتلیوم عروق کرونری . که پدیده ای تدریجی بوده با درد سینه فعالیتی (آنژین) پیشرونده طی چندین ماه رخ مشخص می شود و در استنت های ساده غیر داروئی شایعتر از استنت های داروئی است

یکی از عوارض‌ دیگر  آنژیوپلاستی این است که اگر پزشک تبحر کافی نداشته باشد، طی فشاری که توسط بالون به رگ وارد می ‌شود، رگ پاره می‌ شود که البته در بیمارستان ‌هایی که آنژیوپلاستی انجام می ‌شود پزشک  جراح قلب آماده‌ است  تا در صورت نیاز بیمار فورا به اتاق عمل انتقال یابد.

جراحی:

از عوارض روش قلب باز هم این است که ممکن است رگ ‌ها خوب به هم پیوند نخورند، و جریان بر قرار نگردد که با عدم بهبود درد بعد جراحی یا حتی بروز سکته قلبی حین عمل ، مشخص می شود. گاهی علارغم پیوند موفق عروق به کرونر ، بعد از مدتی رگ پیوندی بسته می شود که با درد سینه راجعه فعالیتی مشخص می شود. عفونت محل جراحی (عفونت بافت نرم )  ونیز عفونت استخوان سینه (استئومیلیت) نیز ممکن است دیده شود. برخی موارد حین دستکاری عروق ، یک پلاک آترواسکلروز از جدار رگ کنده شده و با جریان خون به مغز رسیده و موجب سکته مفزی می شود. همچنین جراحی‌ بازقلبی ، بار روانی زیادی را برای بیمار به همراه دارد  و ممکن است موجب بروز افسردگی بعد جراحی شود.  وضعیت عمومی بیمار پس از عمل و بهبود و ترمیم زخم‌ ها و برگشت به شغل اولیه، از دیگر مشکلات بیماران بعد از جراحی‌های باز قفسه سینه است.

 اندازه‌گیری فشار خون یکی از مهمترین معایناتی است که تمام افراد باید بطور دوره ای  نسبت به انجام آن اقدام کنند. اغلب  افراد مسن  دارای فشار خون بالا هستند و خودشان خبر ندارند البته فشار خون بالا ذر جوانان هم دیده میشود.  به همین علت هر فرد بالغ  چه مشکل داشته یا نداشته باشد لازم است که حداقل هر ۲-۱ سال  یکبار فشار خون خود را اندازه بگیرد تا در صورت غیر طبیعی بودن آن، بهموقع نسبت به درمان اقدام کند چراکه حتی فشارخون ‌بالای بدون علامت هم موجب عوارض غیر قابل درمان و عامل افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی و… می‌باشد.

نحوه اندازه گیری فشار خون  :

عدم رعایت مسائل تکنیکی و سالم نبودن دستگاه روی رقم اندازه‌گیری شده تاثیر می‌گذارد و نتیجه گیری اشتباه خواهد بود.

• از فشارسنج جیوه‌ای استفاده‌کنید و یا  برای اطمینان از صحت کار فشارسنج عقربه‌ای، باید آن را به‌طور مرتب با فشارسنج جیوه‌ای تنظیم شوند.
• اندازة بازوبند متناسب با بازوی بیمار باشد. طول کیسة هوا حداقل ۸۰ درصد و پهنای آن حداقل ۴۰ درصد دور قسمت میانی و بالایی بازوی فرد باشد.
• بازوبند را به‌طور مناسب دور بازو بپیچید؛ طوری‌که وسط کیسة هوایی بازوبند بالای شریان بازویی و لبة تحتانی بازوبند حدود ۲ سانتی‌متر بالای چین آرنج قرارگیرد.
•  وضعیت مناسب برای اندازه‌گیری فشار خون: صحیح ‌ترین حالت برای اندازه‌گیری فشار خون وضعیت درازکشیده  و یا  وضعیت نشسته راحت بطوریکه باید دست بیمار به نحوی قرار داده شود که هم سطح قلب باشد. (در شرایط خاصی که احتمال می‌دهیم بیمار فشار خون پایین داشته باشد ولی در حالت دراز کشیده فشار خون طبیعی است، یکبار دیگر فشار خون را در حالت ایستاده یا نشسته با پاهای آویزان اندازه می‌گیریم که اگر افت فشار ارتواستاتیک داشته باشد معلوم ‌شود).
• لازم است که بیمار تا نیم ساعت قبل از اندازه‌گیری فشار خون غذا و چای میل نکرده باشد و سیگار نکشیده باشد. کافئین موجود در چای و قهوه و نیکوتین موجود در سیگار سبب افزایش فشارخون می‌شوند.
• حدود ۵ میلیمتر جیوه تفاوت بین فشارخون دو بازو  نرمال  است. در بعضی شرایط(دیسکسیون مزمن آئورت و تنگی شریان ساب‌کلاوین)، در تمام موارد، فشارخون باید از بازویی اندازه‌گیری‌شود که فشار بالاتری دارد.
• اندازه گیری فشار خون باید در شرایط آرام و بدون استرس انجام گیرد. در ضمن لازم است بیمار قبل از اندازه‌گیری فشار خون فعالیت فیزیکی سنگینی انجام نداده باشد و قبل از اندازه‌گیری فشار خون، حداقل به مدت ۱۰-۵ دقیقه آرام وبدون استرس بنشینید .فشار خون در شرایط فعالیت ورزشی،  خستگی ویا عصبانیت درهمه بالا می رود و در افراد بیمار این افزایش شدیدتر از افراد نرمال است.  فشار خون اندازه گیری شده در این شرایط  نشانگر درستی از فشار خون میانگین نمی باشد.
• لباس آستین کوتاه بپوشید.بالا زدن استین تنگ لباس  با فشار روی شریان موجب خطای اندازه گیری میشود.
• بازوبند باید در بازوی بیمار به نحوی بسته شود که نه خیلی شل باشد و نه خیلی سفت والا موجب خطا در اندازه گیری میشود.

 اگر میزان فشار خون سیستولیک فرد  بالاتر از ۱۴۰ میلیمتر جیوه و فشار دیاستولیک بیش از ۹۰ میلیمتر جیوه باشد، مبتلا به پرفشاری خون است.

انواع دستگاه سنجش فشار خون: 

دستگاه اندازه گیری فشار خون یک وسیله ضروری در تشخیص پزشکی است. این دستگاهها انواع مختلفی از جمله نوع جیوه ای، عقربه ای و اتوماتیک  دارند. فشارسنج های جیوه ای ساده ترین و دقیقترین وسیله برای اندازه گیری فشار خون هستند. در ذیل قسمتهای مختلف دستگاه فشارسنج جیوه ای توضیح داده می شود.

۱- کاف یا بازوبند:  کاف یک پوشش دو لایه از جنس پارچه و دراز است که خاصیت ارتجاعی نداشته و به دور بازو پیچیده می شود. بازوبند باید به اندازه کافی بلند باشد تا بطور کامل دور بازوی فرد را بگیرد. 

۲- کیسه هوا:  کیسه هوا از جنس لاستیکی است که در درون بازوبند قرار می گیرد و قابل باد شدن است. این کیسه قابل مشاهده نیست و فقط دو لوله لاستیکی متصل به آن از بازوبند خارج میشود. کیسه هایی که نسبت به بازوی فرد خیلی کوتاه یا باریک باشند و یا هر دو اشکال را داشته باشند (در مجموع خیلی کوچک باشند) فشار خون را بطور کاذب بالاتر از فشار خون واقعی و اگر بیش از حد پهن باشند، فشار خون را پایینتر از فشار خون واقعی نشان خواهند داد. اگر کیسه کاملاً دور بازو را نگیرد یا وسط کیسه دقیقاً روی شریان بازویی قرار نداشته باشد، ممکن است فشار اندازه گیری شده، فشار واقعی نباشد. در بعضی دستگاهها وسط کیسه لاستیکی با علامت بر روی بازوبند، مشخص شده است. اندازه عرض کیسه هوا بطور متوسط ۱۵- ۱۳ سانتیمتر و طول آن ۳۵- ۳۰ سانتیمتر است.

۳- لوله های لاستیکی :  از وسط کیسه هوا دو لوله لاستیکی خارج می شود که یکی به پمپ و دیگری به دستگاه وصل میگردد. این دو لوله، کار انتقال و خروج هوا را بر عهده دارند. طول لوله باید حدود ۷۶ سانتیمتر باشد.

 ۴- پمپ لاستیکی، دریچه و پیچ تنظیم هوا:  از این پمپ برای تلمبه کردن و انتقال هوا به داخل کیسه هوا و تخلیه هوا از آن، استفاده میشود. برای ورود و خروج هوا بر روی پمپ دریچه ای در نظر گرفته شده است که بوسیله پیچ فلزی که با دست باز و بسته میشود، ورود و خروج هوا تنظیم میگردد. اگر پیچ ورود و خروج هوا را ببندیم، باید جیوه در سطح ثابت بماند و در زمانی که آن را باز میکنیم، باید اجازه دهد سطح جیوه بطور قابل کنترل پایین بیاید.

۵- مخزن جیوه :  مخزن جیوه در انتهای دستگاه و داخل لوله شیشه ای قرار دارد و دارای یک پیچ تنظیم است که ورود و خروج جیوه را به داخل لوله شیشه ای تنظیم می کند. قبل از اندازه گیری فشار خون باید پیچ مخزن جیوه باز شود تا اجازه دهد جیوه به درون لوله راه یابد. در زمانی که هیچ فشاری وجود ندارد سطح جیوه در لوله باید بر روی صفر باشد. پس از خاتمه اندازه گیری باید دستگاه را کج نمود تا جیوه درون لوله به سمت مخزن هدایت شود و سپس پیچ مخزن را بست تا در زمانی که از دستگاه استفاده نمی شود جیوه در لوله باقی نماند.

۶- لوله شیشه ای :  این لوله درون یک محفظه فلزی مدرج قرار دارد که برحسب میلیمتر جیوه و به فاصله های ۱۰ میلیمتر جیوه درجه بندی شده است. با باد کردن کیسه هوا، در صورتی که پیچ مخزن جیوه باز باشد، جیوه به درون لوله راه یافته و بالا میرود و با تخلیه باد کیسة هوا، سطح جیوه در لوله پایین می آید. میزان فشار را میتوان از روی سطح جیوه در لوله مدرج خواند. چون سطح جیوه به صورت هلالی در لوله قرار میگیرد، برای خواندن میزان فشار خون باید بالاترین نقطه هلال جیوه در ستون را در نظر گرفت.دستگاه فشارسنج نشان می‌دهد که فشارخون شما تا چه حد می‌تواند ستون جیوه موجود در دستگاه را بالا ببرد و در نتیجه فشارخون شما به میلی‌متر‌جیوه (mmHg) بیان می‌شود.

در دستگاه عقربه ای به جای مخزن جیوه و لولة شیشه ای از یک فشارسنج عقربه ای استفاده شده است که با یک فنر کار میکند و بقیه قسمتهای آن مشابه دستگاه جیوه ای است. حسن این مدل در سبکی، کوچکی و راحتی حمل ونقل است اما باید بطور دورهای تنظیم و کالیبره شود.

 گوشی پزشکی :  از سه قسمت تشکیل شده است:  ۱- قسمت گوشی :این قسمت از دو لوله فلزی تشکیل شده است که در انتهای آنها پوشش لاستیکی قرار دارد و باید بطور ثابت و راحت در داخل گوشها قرار گیرد. با توجه به آناتومی گوش این قسمت بصورت مورب قرار داده می شود و قسمت مورب آنها باید متمایل به جلو باشد تا موازی کانال گوش باشد. طوری زاویه انرا تنظیم کنید که کانال گوش کامل با آن پوشیده وکمترین صدای بیرون داخل گوش شود.دو لولة فلزی در انتهای دیگر به دو لوله لاستیکی متصل میشوند.۲- لوله های لاستیکی :  این دو لوله از یک طرف به لوله های فلزی متصل هستند و سپس به هم متصل شده و به صفحه گوشی وصل میگردند.۳ – دیافراگم یا صفحه گوشی :  این قسمت از یک صفحه  (دیافراگم) تشکیل شده است که به انتهای لولة لاستیکی متصل است. گاهی بعضی از صفحه های گوشی دو طرف داردکه  طرف دیگر آن بل (قسمت کوچکتر و با سطح گودتر) نام دارد که این نوع  توسط یک قطعه فلزی میله ای شکل کوچک که قابلیت چرخش دارد، به انتهای لوله لاستیکی وصل است.  صدا از قسمت بل بهتر شنیده میشود؛ اما اگر از دیافراگم استفاده میشود باید با انگشتان دست صفحة گوشی را روی بازو نگهداشت.

  اندازه گیری فشار خون:

-اگر هوایی درون کیسه لاستیکی بازوبند باشد بوسیله پیچ تنظیم هوای پمپ دستگاه، هوای کیسه را تخلیه کنید و سپس بازوبند فشارسنج را به دور بازوی راست فرد ببندید. بازوبند نباید خیلی محکم یا خیلی شل به دور بازو بسته شود؛ زیرا میزان فشار خون بطور کاذب پایین یا بالا نشان داده میشود. بازوبند فشارسنج نباید روی آستین قرار گیرد.

- لبه تحتانی بازوبند باید ۳- ۲ سانتیمتر بالاتر از چین آرنج (گودی بین ساعد و بازو) باشد و دو لولة لاستیکی آن بطور قرینه در دو طرف سرخرگ بازویی و بر روی چین آرنج قرار گیرد. لوله ها نبایستی گره یا پیچ بخورند و همچنین نباید تا بخورند یا در زیر بازوبند گیر کنند.

- فرد معاینه کننده باید وضعیت مناسبی با میز معاینه داشته باشد. فاصله گیرندة فشار خون با فرد معاینه شونده نباید زیاد یا کم  باشد.

- اگر از فشارسنج جیوه ای استفاده میشود، ستون جیوه در وضعیت عمودی و در مقابل چشم معاینه کننده قرار گیرد و سپس  پیچ مخزن جیوه را باز کنید سطح جیوه در زمانی که هیچگونه فشاری به فشارسنج وارد نمی شود، دقیقاً باید روی صفر باشد. در صورت استفاده از فشارسنج عقربه ای عقربه باید روی صفر قرار گیرد. در فشارسنج های عقربه ای نیازی به این کار نیست.

- نبض مچ دست را با انگشتان اشاره و میانه حس کنید. این نبض در بالای مفصل مچ درون شیاری در امتداد انگشت شست حس میشود.

- برای اندازه گیری صحیح فشار خون پس از بستن بازوبند به دست فرد معاینه شونده، ابتدا لوله های گوشی را در گوش بگذارید و سپس صفحة گوشی (دیافراگم) را روی سرخرگ بازویی در چین آرنج (قسمت داخلی تاندون عضله دو سر بازویی) بین دو لوله لاستیکی فشارسنج قرار دهید. گوشی را با انگشتان دست محکم و یکنواخت در این قسمت نگهدارید، اما مراقب باشید که فشار زیاد بر روی گوشی موجب اختلال در خواندن میزان فشار خون خواهد شد. باید دقت کرد گوشی با بازوبند یا لوله های لاستیکی تماس نداشته باشد و در زیر بازوبند قرار نگیرد، زیرا صداهای مالشی ایجاد می کند. در تمام مراحل به ستون جیوه یا عقربه فشارسنج توجه کنید.با یک دستگوشی را نکه دارید و با دست دیگر پیچ پمپ لاستیکی را ببندید و بصورت متوالی و سریع روی پمپ فشار آورید و آنقدر کیسة هوای بازوبند را باد کنید تا دیگر صدای ضربان قلب سمع نشود بعد ۳۰ میلی متر جیوه بیشتر از  عدد بدست آمده باد کنید.   مجدداً پیچ پمپ را ببندید و بازوبند را باد کنید تا به حداکثر سطح باد کردن بازوبند (عدد به دست آمده) برسد؛ سپس پیچ پمپ را به آهستگی باز کنید و با سرعت آهسته ۳ میلی متر جیوه در ثانیه (یا هر ۳ ثانیه ۱۰ میلیمتر جیوه) باد بازوبند را تخلیه کنید. سطح جیوه یا عقربه کم کم پایین می آید تا جایی که صداهای کورتکوف (Kortotkoff) ظاهر میشود.   همزمان با اولین صدایی که در گوش شنیده میشود به سطح جیوه یا عقربه نگاه کنید و آن سطح را در ذهن به خاطر بسپارید. این سطح نشان دهندة فشار سیستولی یا ماکزیمم است. تخلیه باد بازوبند به آرامی ادامه می یابد و سطح جیوه یا عقربه نیز پایین می آید. همچنان به سطح جیوه یا عقربه توجه کنید. زمانی میرسد که دیگر صدای واضحی شنیده نمی شود یا صدا خفیف و کم کم قطع میشود. نقطه قطع صدا نشان دهندة فشار دیاستولی یا مینیمم است.  این سطح را در ذهن بسپارید سپس باد بازوبند را با باز کردن کامل پیچ پمپ به سرعت تخلیه کنید. عدد اول را به عنوان فشار ماکزیمم و عدد دوم را به عنوان فشار مینیمم یادداشت کنید.

 مثال:  بازوبند رابتدریج باد میکنیم اگر  در فشار ۱۳۰میلیمتر جیوه ضربان نبض را دیگر نشنویم تا فشار ۱۶۰ میلیمتر جیوه باد کردن را ادامه می دهیم سپس به تدریج باد آنرا خالی می کنیم . هنگام خالی کردن آن ، در فشار ۱۲۵میلیمتر جیوه ضربان نبض را می‌شنویم و هنگامی که فشار به۸۰ میلیمتر جیوه رسید، صداها کاملاً قطع می‌شود. اصطلاحاً بیان می‌کنیم که فشار خون بیمار ۱۲۵ روی ۸۰ میلیمتر جیوه (یادر عوام ۱۲روی ۷) است و بفرم ۷۰/۱۲۰ می نویسیم .

در روش دوم برای مبتدیان در ابتدا سطح حداکثر سطح باد کردن بازوبند را محاسبه کنید. یعنی ابتدا پس از بستن بازوبند به دست فرد معاینه شونده، بدون استفاده از گوشی  با یک دست نبض مچ همان دست را لمس کنید و با دست دیگر پیچ پمپ لاستیکی را ببندید و بصورت متوالی و سریع روی پمپ فشار آورید و آنقدر کیسة هوای بازوبند را باد کنید تا دیگر نبض مچ دست حس نشود در همان زمان سطح جیوه را که در ستون جیوه بالا آمده است یا عددی که عقربه روی آن قرار گرفته است (عدد قطع نبض) را در ذهن خود بخاطر بسپارید. سپس پیچ پمپ را کاملاً باز کرده و سریعاً باد بازوبند را تخلیه کنید. بعد ۳۰ میلی متر جیوه به آن عدد بدست آمده اضافه کنید. بنابراین حداکثر سطح باد کردن بازوبند بدست می آید. سپس  ۵ یا ۶ ثانیه دست فرد را بالا نگهدارید یا یک دقیقه صبر کنید و این بار از گوشی استفاده کنید  و به روش فوق و بر اساس حداکثر سطح باد کردن بازوبند قبلا  تعین شده  فشار خون را اندازه بگیرید 

 اشتباهات اندازه‌گیری فشار خون:

چندین کار به اشتباه در اندازه‌گیری فشار خون متداول شده است که ذکر آنها ضروری است :

• اگر کل گوشی را زیر بازوبند قرار ‌دهید و یا آنرا محکم بفشارید ، فشار خون را بطور کاذب بالا نشان می‌دهد.
• لباس فرد معاینه شونده باید سبک و آستین های لباس به اندازه کافی گشاد باشد تا وقتی آستین بالا زده می شود روی بازو فشار وارد نکند. اگر آستین تنگ باشد و روی بازو فشار آورد باید لباس را درآورد. آستین تنگ باعث اعمال فشار روی سرخرگ بازویی شده و در نتیجه بطور کاذب فشار خون پایینتر از آنچه هست خوانده میشود.
• اگر از یک نوع بازوبند سایز متوسط برای همه استفاده ‌شود فشار ممکن است در افراد چاق و یا لاغر صحیح نباشد. بازوبند افراد چاق سایز بزرگتری از  افراد لاغر دارد بطوریکه کاف بازوبند فشارسنج باید حدود  یک سوم دور بازو باشد. استفاده از بازوبند خیلی کوچک، مقادیر فشارخون را به‌صورت کاذب بالا نشان‌می‌دهد.
• با یکبار اندازه‌گیری فشار خون نمی‌توان قضاوت صحیح از وضعیت فرد داشت و لازم است که این معاینه در زمانها و شرایط متفاوت تکرار شود.
• گاهی که معاینه کننده در لحظه شنیدن صدای اول شک می‌کند و همان لحظه بازوبند را دوباره باد می‌کند که این امر نیز فشار خون را بطور دروغین نشان می‌دهد زیرا باد کردن مکرر موجب احتقان وریدهای بازویی شده و در نتیجه بر روی میزان فشار خون تأثیر گذاشته و بطور کاذب فشار دیاستولی را افزایش و فشار سیستولی را کاهش می دهد..  در این شرایط باد فشار سنج را بطور کامل خالی و بعد از چند دقیقه مجددا اقدام فرمایید.
• در افرادی که ضربان قلب نامنظم دارند و فشار خون آنها از ضربانی به ضربان دیگر تغییر میکند، چندین بار فشار خون را با رعایت زمان مناسب اندازه گیری کنید. اعداد بدست آمده از فشار ماکزیمم را با هم جمع کنید و متوسط آن را بدست آورید و سپس اعداد بدست آمده از فشار می نیمم را با هم جمع کنید و متوسط آن را بدست آورید. این اعداد به عنوان فشار خون فرد در نظر گرفته می شود.

 نحوه اندازه‌گیری فشار خون با دستگاههای دیجیتالی

امروزه دستگاههای دیجیتالی اندازه گیری فشار خون در بازار موجود است. این دستگاهها شامل یک نوع مچ بند یا  بازوبند است که توسط لوله‌ای به قسمت الکترونیکی دستگاه وصل می‌شود. با فشار دادن دکمه‌ای روی قسمت دیجیتالی دستگاه ، کاف  شروع به باد شدن می‌کند تا به یک سطح معینی برسد سپس بطور اتوماتیک باد آن بتدریج خاتی می شود . در زیر کاف  یک گیرنده خاص الکترونیکی وجود دارد که نسبت به نبض حساس است و میزان فشار خون را روی صفحه نمایشگر نشان می‌دهد.

این دستگاه ها در صورت استاندارد بودن تا حدی قابل اعتماد هستند.ولی در عین راحتی برای کاربر، در صورت رعایت نکردن دستورالعمل سازنده،  دارای خطا های زیادی میباشند. برای اندازه گیری کم خطا بیمار باید در وضعیت خوابیده یا  نشسته ثابت قرار داشته، دست به جایی تکیه داده شود و هیچگونه حرکتی هنگام اندازه گیری نداشته باشد.  کاف آن باید درست در محل تعین شده بسته شود تا سنسور دیجیتالی در روی شریان قرار گیرد.

 آیا میزان فشار خون تغییر می‌کند ( نوسان فشار خون یا بالا پایین رفتن ) ؟  آیا نوسان فشار خون قابل قبول است؟

در حالت طبیعی طول شبانه روز ، میزان فشار خون افراد سالم تغییر می‌کند بطوریکه صبحها میزان فشار خون بالاتر و شبها پایینتر است. همچنین فشارخون در طول شبانه‌روز در اثر برخی از عوامل تغییر میکند مثل با شرایط استرس‌زا،فعالیت بدنی و ورزش،برخی غذاها بویژه غذاهای پر نمک و نوشیدنی های حاوی کافئین، برخی داروها یا مکمل های غذایی افزایش می‌یابد، سپس به سطح طبیعی بر می‌گردد. اما حتی در شرایط طبیعی نیزممکن است در هر بار اندازه‌گیری، فشارخون بالا و پایین رفته و مقدار آن  اندکی تغییرنماید(البته در محدوده نرمال) ،اما فردی‌ که‌ دچار بیماری‌ فشار خون‌ بالا است‌، به‌ هنگام‌ استراحت‌ نیز فشار خونش‌ بالاتر از حد طبیعی‌ است و در پاسخ به استرس فشارخونشان بسیاربیشتر از افراد سالم بالا میرود(پاسخ تشدید شده).

 برخی افراد که در منزل فشار خون طبیعی دارند هنگام ویزیت پزشک بدلیل اضطراب میزان فشار خون آنها بالا می‌رود(فشارخون روپوش سفید). به همین علت پزشکان اندازره گیری فشار خون را در ۳-۲ نوبت جداگانه و یا به صورت ۲۴ ساعته در منزل با دستگاه هولتر  توصیه می‌کنند و بعد تشخیص میدهند که فرد دچار فشار خون بالا است یا خیر.

آیا داشتن دستگاه فشار خون در منزل مفید است؟

افراد با اندازه‌گیری فشار خون در منزل بیشتر احساس آرامش می‌کنند پس اگر پزشک تشخیص دهد که فرد(سالم یا مبتلا به فشار خون) به علت اضطراب در کلینیک دچار فشار خون بالا می‌شود بهتر است که فرد به اندازه‌گیری فشار خون خود در منزل مبادرت کند.

اما در برخی افراد فشار خونی ، هنگامی که فشار خون خود رامکرر اندازه می‌گیرند، بیشتر دچار اضطراب می‌شوند و کنترل فشارخون بدلیل اضطراب بسیار مشکل می شود پس سنجش مکرر به این افراد توصیه نمی‌شود. فشارسنجهای دیجیتالی به آسانی می‌توانند در منزل مورد استفاده قرار گیرند ولی برخی از آنها کارایی خوبی ندارند. از استاندارد بودن ان مطمئن باشید.

در این روش دستگاه فشار سنجی ویژه همین کار  که توسط کامپیوتر  پزشکتان برنامه ریزی می‌شود در فواصل تعیین شده( معمولا هر نیم ساعت در روز و هر ۵/۱ ساعت در ساعت خواب بیمار بر اساس تنظیم قبلی ) به مدت ۲۴ ساعت درحالیکه شما به فعالیتهای معمول روزمره مشغول هستید فشار خون و ضربان قلب شما را اندازه گیری می‌کند. اندازه  و وزن دستگاه تقریبا دو برابر گوشی موبایل است و از زیر لباس به بیمار وصل می شود و برای سایرین به راحتی قابل دیدن نیست. هیچگونه محدودیتی در  فعالیت های  معمول نمیدهد.

از این روش در موارد زیر می‌توان استفاده کرد:

* افرادی که در مراجعه به پزشک به علت استرس به طور کاذب دچار افزایش فشار خون می‌شوند.(فشار خون روپوش سفید: که فشار خون بیمار در مطب پزشک بدلیل استرس  بالا  اما در طی زندگی معمول نرمال است )

* ارزیابی فشارخون مقاوم به دارو  یا  بررسی اثر داروهای پایین آورنده فشار خون

*  اطمینان از موثر بودن دارو در کل  طول ۲۴ ساعت شبانه روز

* تصمیم گیری برای شروع دارو در بیماران مشکوک با فشار خون های لب مرزی

* تشخیص بالا رفتن فشار خون در طول شب ( فشار خون شبانه: بر خلاف افراد نرمال بجای کاهش فشار خون در طی شب ، فشار خون  در طی شب افزایش می یابد که با عوارض بالای قلبی عروقی همراه است.)

* بررسی فشار خون و نبض درحین کارهای روزانه( فشار خون masked:  که فشار بیمار در مطب پزشک نرمال اما در طی زندگی معمول بدلیل استرس شغلی/ اجتماعی بالا است)

* بررسی فشار خون در زمان حاملگی (گاهی موارد)

در این روش تشخیصی عملکرد سیستم هدایتی  قلب و آریتمی های قلبی مورد بررسی ‏قرار می گیرد.

 گاهاً اختلالات هدایتی قلب به صورت حلمه ای و موقت ایجاد شده و منجر به بروز علایم در بیمار می شود. ‏بنابراین درنوار قلبی (الکتروگرام قلبی)  در زمان مراجعه با تاخیر بیمار و رفع آریتمی  مشخص نخواهد بود. راهکار استفاده از هولتر ۲۴ساعته می باشد و ممکن است در طی هولتر ۲۴ ساعت مشخص شود اما آگر حمله آریتمی نادر بوده و  ‏برای بیمار ایجاد نشده باشد  در هولتر ۲۴ ساعته نیز قابل تشخیص نخواهد بود  

پس اگر  آریتمی های قلبی در هنگام مراجعه فرد مبتلا به ‏بیمارستان خاتمه یافته باشد نوار قلب نرمال خواهد بود واگر  تعداد حملات آریتمی در فرد کم باشد( مثلا یک بار در ماه)، هولتر ۲۴ساعته نیز کمک ‏زیادی نمی نماید. در موارد فوق جهت بررسی دقیق مسیر هدایتی قلب و یا القاء آریتمی ‏در فرد نیاز به مطالعه الکتروفیزیولوژی می باشد.

 یکی دیگر از موارد مهم مورد استفاده،  بررسی احتمال ‏مرگ ناگهانی در مبتلایان به برخی اختلالات قلبی از قبیل نارسایی قلب و پس از سکته های وسیع قلبی  و برخی بیماری های همراه با  ‏آریتمی زا می باشد. ‏

روش انجام مطالعه الکتروفیزیولوژی

در مجموع کم خطر محسوب می ‏شود و با توجه به بیماری فرد و نظر پزشک در صورت لزوم ، ریسک آن برای  بیمار قابل قبول می باشد. در کل مثل آنژیوگرافی است  با ‏این تفاوت که معمولاً  به جای سرخرگ از سیاهرگ استفاده می شود. معمولاً بیمار در روز ‏انجام عمل  یا یک روز قبل بستری شده و در صورت مناسب بودن جواب آزمایشات به اتاق کت لب منتقل ‏می شود. ۶ ساعت ناشتا بودن کافی است . لازم است که بیمار لیست تمام داروهای مصرفی خود را به پزشک ارائه دهد. گاهاً ‏برخی داروهای مصرفی از قبیل آتنولول، متروپرولول، پروپرانول وراپامیل، دیلتیازم، دیگوکسین  و داروهای ضد ‏آریتمی مثل آمیودارون و … منجر به تداخل در بررسی مناسب الکتروفیزیولوژی می شوند و حتماً باید قطع شده ‏باشند. ‏
 
معمولا نیازی به بیهوشی عمومی نیست و ناحیه  ‏کشاله ران به صورت موضعی ‏بی حس می شود. پزشک کاتترهای ‏مخصوص را از طریق سیاهرگهای بزرگ ناحیه کشاله ران( سیاهرگهای فمورال) وارد کرده و ‏باراهنمایی از فلوروسکوپی این کاتترها را به سمت قلب هدایت کرده و در نواحی مورد ‏نظر(دهلیز، بطن، گره دهلیزی- بطنی ویا محل مسیرهای فرعی) قرار می دهد.‏
 ‏ ‏
اطلاعات کامل از سرعت هدایت، وجود بلوک و عملکرد مناسب مسیرهای هدایتی به دست ‏آمده و وجود آریتمی مورد بررسی قرار می گیرد. در طی این عمل پالس های الکتریکی ‏کوچک به قلب وارد می شود که ممکن است منجر به احساس طپش قلب در فرد شود. در ‏مواردی که بررسی جهت تعیین خطر مرگ ناگهانی انجام می شود ممکن است آریتمی های ‏خطرناک بطنی القا شده و منجر به بیهوشی فرد شود. البته با امکانات موجود در بخش کت ‏لب و پرسنل مجرب به راحتی قابل کنترل می باشد. پس از پایان کار کاتترها از پای بیمار ‏خارج شده و جهت کنترل خونریزی ۵ دقیقه فشاردست توسط پرستار بر روی نواحی کشاله ‏ران انجام می شود. کیسه شن برروی پانسمان ها قرارگرفته و بیمار به بخش منتقل می شود. ‏بیمار تا ۶-۴ ساعت پس از پایان کار بی حرکت بوده و ریتم قلب کنترل می شود. حرکت پا در ‏طی این مدت با احتمال خونریزی همراه است. روز بعد از ‏عمل بیمار می تواند استحمام کرده و راه برود.

اقدامات بعدی مورد نیاز وابسته به نتیجه مطالعه الکتروفیزیولوژی می باشد:

در صورتی که اختلال هدایتی قابل توجه ویا آریتمی القاپذیر در طی مطالعه دیده نشود ‏معمولاً نیاز به اقدام دیگری نبوده و روز بعد از عمل بیمار قابل ترخیص است.

در صورتی ‏که اختلال هدایتی با اهمیت از قبیل سندرم گره سینوسی بیمار وبلوک دهلیزی- بطنی در ‏حین مطالعه مشاهده شود نیاز به تعبیه پیس میکر بوده و معمولاً این عمل در مدت بستری ‏انجام می شود.

 در صورت ایجاد آریتمی های باز چرخشی  در حین مطالعه ممکن است عمل ‏ابلیشن  (‎(ablation  درهمان  زمان  جهت درمان آریتمی انجام ‏شود.

در مواردی که آریتمی های خطرناک بطنی در فرد ایجاد شده باشد بیمار کاندید  تعبیه دفیبریلاتور‎(ICD )‎‏ ‏برای پیشگیری از مرگ ناگهانی میباشد.

 در تعداد بسیار کمی از بیماران علیرغم ‏عدم ایجاد آریتمی و یا اختلالات هدایتی توسط مطالعه الکتروفیزیولوژی شک بالینی ‏پزشک به این موارد بالا بوده و ممکن است نیاز به اقدامات دیگر از قبیل وقایع نگار ‏کاشتنی ویا آزمون ‏tilt‏ در مبتلایان به سنکوپ باشد. ‏

در مواردی که شما به نامنظمی گهگاهی ‌ضربان قلب (آریتمی) مبتلا باشید یا از تپش قلب گهگاهی شکایت دارید ولی امکان تهیه نوار قلب در زمان آریتمی نباشد (مثلا تپش قلب لحظه ای یا کوتاه مدت و در زمان های نامشخص) ، دیگر با نوار قلب نرمال در زمان بی علامت بودن بیمار خیلی کمک کننده نبوده و نرمال بودن آن دلیل بر فقدان آریتمی نیست ( هر چند گاهی در برای برخی آریتمی ها کمک کننده است مثل سندرم ولف پارکینسون و…).   در این موارد با روش هولتر ریتم ۲۴ ساعته قلب در صورت تکرار علائم، می‌توان نوع آریتمی‌را تشخیص داد. هولترریتم قلبی، دستگاه قابل حملی است که بطور مداوم  ضربان قلب را ضبط می کند

در این روش دستگاه ثبت کننده نوار قلب(  دستگاه یا رکوردر قبلا به اندازه ۳-۴ برابر گوشی موبایل بود ولی مدلهای جدید فقط به اندازه یک فلش مموری کوچک و در حد ۱۵ گرم وزن دارد) به کمک معمولا ۳ سیم  به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت یا طولانی تر به سینه شما متصل شده (درحالیکه شما به فعالیتهای معمول روزمره مشغول هستید) و  پس از۴۸ -۲۴ ساعت از شما باز شده و سپس  تراسه قلبی ثبت شده توسط پزشک  با نرم افزار کامپیوتری ویژه بررسی  و آنالیز خواهد شد.

معمولا پزشک از شما خواهد خواست  تا فعالیت های روزانه خود را انجام دهید و علائمی را که مشاهده می کنید، با ذکر ساعت بنویسید.

از این روش در موارد زیر می‌توان استفاده کرد:

۱ . داشتن سرگیچه و یا سنکوپ و غش کردن های بدون علت
۲ . داشتن نامنظمی ضربان قلب که در نوار قلب تشخیص داده نشده است.

سی تی انژیوگرافی قلبی (CARDIAC CT ANGIOGRAPHY )

سی تی آنژیوگرافی کرونری چیست؟

    به‌خاطر  برخی عوارض و مشکلات آنژیوگرافی تهاجمی وهمچین ترس و نگرانی‌هایی که برخی  بیماران از انجام آنژیوگرافی داشتند پزشکان تلاش کردند تا روشهای  دیگری را ابدا  کنند که برای بیماران مقبول‌تر و راحت‌تر باشد. سی تی آنژیوگرافی قلبی  روشی جدید و نوپا وفعلا فقط روشی تشخیصی (بدون امکان مداخله درمانی)  برای بررسی شریان های مختلف از جمله کرونری قلب بدون نیاز به آنژیوگرافی تهاجمی قلبی با  کاتتریسم شریانی (روش معمول فعلی) است . در این روش  با استفاده از اشعه   X با تکنیک سی تی اسکن با  فن‌آوری Multi-slice  و تزریق ماده حاجب ، الگوی جریان خون در شریانهای قلبی  تصویر برداری  می‌شود. امواج اشعه X از یک تیوپ چرخشی برای درست کردن تصاویر با برش مقطعی باریک ساطع شده، سپس تصاویر بدست آمده با کمک نرم افزار پیشرفتهای  تحلیل کامپیوتری و مجددا بازسازی سه بعدی شده و  به صورت تصویر سه بعدی ناحیه مورد نظر نمایش داده  می‌شوند. این تصویربرداری چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد و اطلاعات بسیار مفیدی درباره آناتومی و  وضعیت  ساختمانهای داخلی قلب، آنومالی‌های مادرزادی و نیز عروق قلب به دست می‌دهد.

فعلا آنژیوگرافی و سیتی آنژیوگرافی کاربرد های مجزا  و مشخص داشته و  نمی‌توانند بجای هم استفاده شوند

در مقایسه با روش  آنژیوگرافی معمول ، که با قرار دادن کا تتر شریانی از طریق شریان فمورال (در کشاله ران ) درآئورت و در  ورودی شریانهای قلبی و تزریق ماده کنتراست (حاجب)  به درون عروق کرونری  انجام می شود، سی تی آنژیوگرافی قلبی  (CTA) کمتر تهاجمی بوده و روش  راحتری برای بیمار است. در این روش تصویربرداری، هیچ کاتتری به عروق بزرگ بیمار وارد نمی‌شود  و ماده کنتراست (حاجب) با پمپ مخصوص از طریق آنژیوکت (همان کاتتر کوچک که سرم تزریق می شود)  به داخل سیاهرگهای محیطی کوچک (معمولا دست) تزریق می‌شود. در این روش  بیمارهیچ دردی را حس نمی کند و فقط برخی اوقات در طول تزریق ماده حاجب بیمار احساس گرم شدن بدن به بیمار دست می‌دهد. بعد از اتمام آزمون، نیاز به بستری نبوده و بیمار می تواند به منزل مراجعه کند وبه فعالیت های روزمره خود برگردد.

 البته این روش تصویربرداری هم بدون مشکل نیست. به‌طور مثال اگر سرعت ضربان قلب  زیاد باشد در تصویربرداری تداخل ایجاد کند و احتمال خطا در گزارش وجود دارد (باز سازی سه بعدی آن بعدا مشکل می شود چون تعدادتصاویر در طی یک سیکل قلب  کم است) بنابراین معمولا تکنسین مربوطه تصویربرداری نمی کند که گاهی موجب رنجش خاطر بیمار می شود.  بهتر است در این مورد قبلا با پزشک خود یا مرکز تصویر برداری هماهنگ بوده در صورت نیاز قبلا یک دوز داروی بیشتر کنترل کننده ضربان قلب مصرف کنید

از طرف دیگر هزینه این تصویربرداری‌ بسیار بالاست.

از همه مهم‌تر این که این روش فقط یک روش تشخیصی است و هنوز خیلی دقیق نبوده(یعنی دربرخی بیماران ممکن است  ، انسداد های کوچک عروق کرونر قلبی توسط سی تی آنژیوگرافی تشخیص داده نشود و بلعکس  دربرخی بیماران بویژه بیمارانی که بعلت بیماری زمینه ای، عروق کلسیفیه  دارند نیز جواب مثبت به دست آمده در سی تی آنژیوگرافی  غیرواقعی باشد.).  همچنین درسی تی آنژیوگرافی امکان مداخلات درمانی آنژیوپلاستی مقدور نمی باشد پس در نظر داشته باشید که  گاهی‌اوقات علی‌رغم این تصویربرداری(سی تی آنژیوگرافی)  باز هم برای تصمیم‌گیری نهایی (تشخیصی) یا در صورت نیاز به درمان انژیوپلاستی و بالونینگ یا استنت گذاری ، به آنژیوگرافی معمول  قلب نیاز پیدا می‌شود. 

 در حال حاضر مهم‌ترین و بیشترین استفاده‌ای که سی تی آنژیوگرافی دارد، رد بیماری کرونری مهم در برخی افراد کم خطر از نظر درگیری کرونری است که در صورت  داشتن سی تی آنژیوگرافی طبیعی آنها را از دیگر اقدامات تشخیصی و درمانی تهاجمی (یعنی آنژیوگرافی معمول)  بی نیاز می‌کند و می‌توانند به راحتی مرخص شوند. (این بیماران توسط پزشک با توجه به شرح حال و معاینه و عوامل خطر بیماری قلبی عروقی با تعیین ریسک مشخص و در صورت ریسک کم کاندید سی تی آنژیوگرافی می شوند).

 همچنینی با توجه به امکان انجام سریع ، گاهی  در بیماری که با درد قفسه سینه به اورژانس مراجعه می‌کند و تشخیص دقیق بین سه عامل مهم درد قفسه سینه، یعنی آمبولی ریه، دایسکشن آئورت و تنگی عروق کرونر ممکن نیست می توان  با انجام یک سی تی آنژیوگرافی سه عامل مهم درد قفسه سینه (که درمان متفاوتی دارند)، را از یکدیگر افتراق داد .

سایر موارد استفاده  از  CTA عبارت است از:

 لازم به توضیح است که سی تی آنژیوگرافی تنها محدود به عروق کرونر نیست بلکه بررسی عروق مغزی ، سر و گردن (در سکته مغزی یا برخی سنکوپ ها و …)، ریوی (در شک به آمبولی ریه)،شریان‌های کلیوی (در نارسایی کلیه یا فشارخون بالا با شک به تنگی شریان کلیه)، شریان‌های اندامی(در بیماری عروق محیی یا آمبولی اندام)  و… به راحتی با دقت بالا توسط این دستگاه انجام می‌شود.

 سایر موارد:

 تشخیص و بررسی دقیق وجود یا عدم وجود پلاکهای کلسیم و موقعیت آنها در مسیر شریانهای کرونری قلب جهت تعیین ریسک بیماری عروق کرونری (به تنهایی در موارد تحقیقاتی انجام می شود ولی در تمام موارد سی تی آنژیوگرافی تشخیصی نیز بطور معمول تعیین می شود).

 برای موارد پیگیری  بیماران در صورت تکرار علام بعد از بای‌پس عروق کرونری( CABG).

برای تعیین آناتومی و مسیر عروق اصلی در اختلالات مادرزادی عروق کرونری یا ریوی و…

 بررسی اتساع (آنوریسم)  یا تنگی (کواکتاسیون) آئورت و  عروق بزرگ دیگر  

 مشخص کردن اتساع  (آنوریسم)  یا انسداد وعروق مغزی  و شریانهای کاروتید

معایب CTA:

ریسک واکنش آلرژی (حساسیت)  نسبت به ماده حاجب (کنتراست) وجود دارد،

احتمال نارسایی کلیه در اثر ماده کنتراست : بویژه برای بیمارانی که دارای بیماری خفیف کلیوی و یا دیابت هستند، چرا که ماده کنتراست(حاجب) به عملکرد کلیه‌ها صدمه می‌زند و ممکن است حتی نیاز به دیالیز پیش آید.

خطرات ناشی از تابش اشعه X (دربیماران جوان بویژه خانم ها باید نسبت سود به زیان این خطر مد نظر پزشک و بیمار باشد)

عدم امکان انجام مداخلات درمانی (آنژیوپلاستی) همزمان. (فقط روش تشخیصی است).

محدودیت‌های CTA:
در طول پروسه CTA لازم است ضربان قلب بیمار حدود ۶۰ در دقیقه و منظم (سینوسی)بوده و بیمار بی حرکت بماند.اگر بیمار در طول CTA حرکت کند یا اگر ریتم قلب سینوسی و منظم نباشد یا ضربان قلب بالا تر از ۶۰ – ۷۰ در دقیقه باشد، تصاویر CTA ممکن است، تیره و کدر شود و امکان بازسازی سه بعدی مقدور نباشد .  همچنین رگهای خونی به شدت آهکی (کلسیفیه) شده (که در بیماران مسن و نیز دیابتی و نارسایی مزمن کلیه یا دیالیزی زیاد دیده می شود) ، ممکن است سبب ایجاد تصاویر شبیه انسداد عروقی  شود که تفسیر کردن آنها مشکل است.

هر جند آنژیوگرافی و سیتی آنژیو هر دو برای تشخیص گرفتگی عروق کرونر قلب استفاده می‌شود، اما سیتی آنژیو باید در بیمارانی که احتمال گرفتگی عروق قلبی آنها کم بوده و با روش های غیر تهاجمی مثل تست ورزش یا اسکن قلبی نمی توان در آنها به تشخیص مناسب رسید، استفاده شود.در صورت بالا بودن امکان گرفتگی عروق قلبی،  اگر پزشکتان به اصرار شما و عدم پذیرش آنژیوگرافی (که امروزه برخی بیماران درخواست می کنند) برای شما در مرحله اولیه «سیتی آنژیوگرافی» تجویز کنند، بیمار پس از سی تی آنژیوگرافی با احتمال بالاتری (درصد بیشتری از بیماران) دوباره مجبور است آنژیو گرافی کند وعلاوه بر  هزینه‌های  دو چندان سایر عوارض مثل عوارض اشعه X و … را نیز متحمل خواهد شد.

آنژیوگرافی و سیتی آنژیو نمی‌توانند جای هم را بگیرند

تصمیم‌گیری در این خصوص با مطالعه این متن امکان پذیر نبوده و نیاز به مشورت با پزشک متخصص قلب و عروق دارد. و خواندن متون اینترنتی ، نمی تواند راهنمای مناسبی برای انتخاب روش تشخیصی  برای شما باشد.

کاتتریزاسیون و آنژیوگرافی قلب روش قطعی و استاندارد برای بررسی آناتومی عروق قلب می‌باشد.

تاریخچه آنژیوگرافی :این روش که در ابتدا بر روی حیوانات آزمایشگاهی انجام شد، برای اولین بار در سال ۱۹۲۹توسط ورنر فورسمن بر روی انسان صورت گرفت.هدف فورسمن ابداع روشی برای رساندن مستقیم داروها به درون قلب بود، اما قابلیت تکنیک فورسمن، به عنوان یک ابزار تشخیصی توسط افراد دیگر مورد توجه قرار گرفت. امروزه کاتتریزاسیون و آنژیوگرافی قلبی برای اهداف تشخیصی، مداخله درمانی و یا هر دو انجام می‌پذیرند.

نحوه انجام آنژیوگرافی :  در آنژیوگرافی کاتتر ( لوله‌ای باریک) از طریق سیاهرگ( برای ارزیابی قلب و راست سرخرگ ریوی) یا سرخرگهای (ارزیابی آئورت، قلب چپ و سرخرگ کرونروی) پا یا دست به سمت قلب هدایت شده و مستقیماً اندازه‌گیری‌ها و تصویربرداریهای لازم را انجام می‌دهد.

کاربرد آنژیوگرافی :

کاربرد تشخیصی : مهم‌ترین ویژگی آنژیوگرافی بررسی دقیق عروق کرونر قلب میباشد. این روش تصویربرداری اطلاعاتی را به دست می‌دهد که شاید هیچ روش دیگری قادر به مهیاکردن آنها نباشد. در این روش امکان اندازه‌گیری مستقیم فشارهای داخل قلب و با تزریق ماده حاجب امکان مشاهده عروق کرونر قلب، حفره‌های قلبی و عروق بزرگ فراهم می‌شود. کاربرد معمول آنژیوگرافی شامل تایید ناهنجاریهای احتمالی داخل قلبی و تعیین موقعیت آناتومیک و اهمیت فیزیولوژیک آنها و نیز بررسی تنگی عروق کرونری قلبی می‌باشد. اگر عروق قلب به‌طور کامل باز باشند، ماده حاجب به خوبی در طول رگ امتداد پیدا می‌کند اما اگر مناطقی از رگ دچار تنگی باشند در این نواحی ماده حاجب خوب عبور نمی‌کند و در عکس به خوبی محل تنگی و شدت آن مشخص می‌شود، و از روی همین اطلاعات، نحوه درمان و نیاز به آنژیوپلاستی یا جراحی قلب را تعیین می‌کند.

اپس قبل از اقدامات درمانی مانند آنژیوپلاستی شریان (سرخرگ) کرونر،جراحی باز پیوند عروق کرونر یا عمل جراحی دریچه‌ها ،به آنژیوگرافی تشخیصی نیاز است.

کاربرد درمانی (آنژیوپلاستی): آنژیوپلاستی به معنی باز کردن یا ترمیم رگ می‌باشد. در این روش رگ مسدود توسط بادکنکی متسع می‌شود و چند ثانیه در این حالت نگاه داشته می‌شود تا رگ باز شود. اغلب برای محکم کاری یک لوله فنر مانند به نام استنت (Stent) داخل رگ مسدود قرار داده می‌شود تا از انسداد مجدد آن جلوگیری به عمل آید.

عوارض آنژیوگرافی تشخیصی و درمانی : انجام این بررسی نیاز به یک یا دو روز بستری شدن دارد ولی انجام آن حدود نیم ساعت به طول می‌انجامد و معمولاً بیمار بدون عارضه‌ای خاص از بیمارستان مرخص می‌شود. اگرچه آنژیوگرافی قلب معمولا روش بی‌خطری است، بصورت نادر ممکن است با عوارضی چون آسیب عروق، نارسایی کلیه (به علت ماده حاجب)، سکته قلبی یا مغزی(بدلیل ارسال لخته) همراه باشد.ریسک این عوارض در بیماران مختلف متفاوت است و نیز در آنژیوگرافی تشخیصی کمتر ار آنژیوپلاستی است . در مورد ریسک این عوارض  در شما از پزشک خود سئوال کنید.

                                                                   مطالب تکمیلی در مورد اسکن قلب 

اسکن قلبی به معنی تصویربرداری خونرسانی میوکارد (عضله قلب) به روش تصویربرداری هسته‌ای می‌باشد که با تزریق وریدی از یک ماده رادیو اکتیو بی‌خطر (معمولا تکنسیم یا تالیوم)، خونرسانی به عضله قلب در دو حالت ورزش و استراحت بطور جداگانه مورد بررسی قرار می‌‌‌گیرد.

اسکن قلب یکی از آزمایشهای دقیق قلب و عروق برای تشخیص بیماری سرخرگهای کرونر قلب (CAD) است و طی دو مرحله ورزش و استراحت ، کمیت و کیفیت خونرسانی به عضله قلب (سرخرگهای کرونر) را در زوایا و سطوح مختلف قلب بررسی می‌کند. استفاده دیگر اسکن قلب در بیماران با سابقه سکته قلبی یا بیماران نارسایی قلبی، تشخیص میزان بافت زنده باقیمانده(بافت قابل نجات با اقدامات درمانی) در عضله قلب است.

در قلب طبیعی ، ماده رادیواکتیو بطور یکنواخت در عضله قلب پخش می‌شود. در بیماران مبتلا به تنگی عروق کرونر قلب ، در حال استراحت اسکن نرمال اما پس از تست ورزش یا استرس دارویی در منطقه مشخصی کاهش برداشت دیده می‌شود که مجددا پس از استراحت بطور کامل(آنژین قلبی) یا ناقص(سکته قلبی) به حال اول برمی‌گردد.

آماده سازی بیمار برای اسکن ، همان موارد آماده سازی بیمار برای تست ورزش است. و شامل آمادگی جسمانی در صورت استرس تست ورزشی و قطع بعضی داروهای مداخله‌گر قلبی می‌باشد. (این داروها قبلا در برگه آمادگی اسکن برای شما معرفی شده‌اند).

اسکن در دو مرحله استراحت و بعد از استرس (تست ورزش یا استرس دارویی) انجام می شود.

مرحله اسکن قلب همراه بااسترس تست ورزش یا استرس دارویی: ابتدا تست ورزش انجام و در انتهای مرحله ورزش ، ماده رادیواکتیو (داروی مربوط به اسکن قلب) تزریق می‌شود و یک دقیقه بعد دستگاه تردمیل بطور تدریجی از حرکت باز می‌ایستد. در صورت عدم تحمل فعالیت ورزشی، اسکن با دی‌پیریدامول به صورت جایگزینی برای تست ورزش مورد استفاده قرار می‌گیرد. دی‌پیریدامول نیز تاثیری مانند فعالیت ورزشی بر روی قلب می‌گذارند و نقاط سرد اسکن را نمایان می‌سازند.

نگاره‌برداری (اسکن) قلب ، بلافاصله پس از آزمون ورزش یا تزریق داروی اسکن امکانپذیر نیست و وجود یک تأخیر زمانی مناسب ضروری است. در اتاق انتظار با نوشیدن مایعات مثل چند لیوان آب یا شیرو قدم زدن ، به خروج پرتوداروی اضافی از کبد و کیسه صفرا کمک خواهید نمود . در مرحله تصویربرداری که حدود ۲۰ دقیقه طول می‌کشد، بدن باید در حالت بیحرکت قرار گیرد. جابجا شدن ، تکان دادن دستها ، سرفه کردن و حتی نفس عمیق کشیدن بخاطر جابجا کردن قلب در فضای سینه تصویر نهایی قلب را مخدوش کرده و سبب بروز خطاهای تشخیصی می‌شوند.

در نوبت بعد برای انجام اسکن قلب در مرحله استراحت مجددا در زمان تعیین شده باید مراجعه کند. بعد از مرحله اول اسکن (اسکن بعد از آزمون ورزش) می‌توان داروهای قلبی گذشته را تحت نظر پزشک معالج مجددا از سرگرفت (برای اسکن قلب در مرحله استراحت نیاز به قطع دارو وجود ندارد). برای انجام مرحله استراحت حداقل از ۳ ساعت قبل از مراجعه ناشتا باشید یا حداقل از مصرف شیر ، کره و مواد غذایی چرب و شکر پرهیز کنید. (در بیماران مبتلا به دیابت قندی ۱ ساعت ناشتا بودن کافی است). مرحله استراحت آسانتر و کوتاهتر از مرحله اولیه بوده و در این مرحله دیگر آزمون ورزش انجام نمی‌شود. ابتدا تزریق وریدی پرتودارو به عمل آمده و پس از یک تأخیر زمانی حدود ۱ تا ۲ ساعته مجددا تصویربرداری از قلب با همان شرایط قبلی تکرار خواهد شد

داروی رادیواکتیو : دارویی که در انتهای مرحله آزمون ورزش از طریق آنژیوکت به بیمار تزریق می شود یک ماده رادیواکتیو بی‌خطر و بدون ضرر است. این ماده معمولا تکنسیوم می‌باشد. ترس مفرط از پرتو که در بعضی بیماران مشاهده می‌شود به هیچ وجه پایه علمی ندارد. ماده رادیو اکتیوی که در اینجا به مقدار ناچیز بکار می‌رود تنها حاوی پرتو گاما است و نقش یک ماده شبرنگ را در محیط تاریک و غیر قابل دسترس داخل بدن بازی می‌کند. به بیان دیگر ماده تزریقی از نوعی انتخاب شده که هیچگونه تابش آلفا یا بتا ندارد (چون انرژی و عوارض احتمالی یک ماده رادیواکتیو بیشتر معلول تابش ذرات آلفا و بتای آن می‌باشد). بنابراین، پرتو دارویی که برای شما به مقدار بسیار اندک و با نیمه عمر بسیار کوتاه تجویز می‌شود فقط به عنوان یک ردیاب یا نشانه‌گر بی‌خطر به مدت چند ساعت در بدن شما باقی می‌ماند و از نظر تابش پرتو یا ترکیب شیمیایی هیچ ضرری برای شما نخواهد داشت.

 مطالب تکمیلی در مورد اسکن قلب