مهمترین علت بیماری عروقی  قلب،  مسدود شدن رگهای (شریانهای) کرونری قلب می باشد که در اثر تجمع چربی (کلسترولLDL)  در دیواره داخلی رگها به وجود می آید و موجب ایجاد نواحی پلاک آترواسکلروتیک می می شود که  دیواره سلول را تنگ و از جریان خون جلوگیری می کند. بزرگ شدن  تدریجی پلاکها موجب می شود شدت بیماری بطور تدریجی افزایش یابد.این وضعیت موجب بروز بیماری آنژین قلبی پایدار می شود. در اثر پاره شدن ناگهانی این  پلاک آترواسکلروتیک که در نتیجه خون مستعد لخته شدن در آن ناحیه و تشکیل لخته و بنابراین  با انسداد ناگهانی ناکامل خونرسانی قلب،  آنژین ناپایدار و در صورت کامل بودن انسداد حمله قلبی (سکته قلبی)  رخ میدهد.  

 پس : آنژین قلبی پایدار،  در اثر باریک شدن تدریجی  دیواره رگها بوسیله پلاکهای آترواسکلروتیک (انسداد نسبی  شرایین قلبی) اتفاق  می افتد  که باعث کندی حرکت خون و اکسیژن  رسانی  به بافت قلبی می شود. بوسیله مکانیسم های دفاعی بدن (گشاد شدن عروق) ممکن است این مقدار خون کفاف نیاز استراحتی قلب را بدهد اما  هنگام استرس و  فعالیت که نیاز قلب به خون زیاد می شود ایسکمی قلبی رخ می دهد.
مهمترین نشانه ایسکمی  قلبی، آنژین قلبی است که در اثر نرسیدن و یا کم رسیدن خون و اکسیژن به قلب پدید می آید. آنژین یعنی درد سینه قلبی ،  احساس نوعی سنگینی در سینه که  به سمت بازوها، گردن، فک، صورت پشت و ناحیه شکمی گسترش دارد. ( توضیحات بیشتر در بحث علائم  قلبی)                                                                                                      
در حالتی که آنژین در حالت استراحت توسط شخص حس شود یا جدیدا و در طی ۴ تا ۶ هفته اخیر شروع شده باشد (قبلا سابقه درد سینه ناشته است) و یا در بیمار با سابقه قبلی درد سینه، شدت درد افزایش یافته باشد یا با درمان معمول همیشگی بهبود نیابد، آنژین حالت «ناپایدار» (Unstable angina)  به خود گرفته‌است. آنژین ناپایدار بسیار خطرناک بوده و از علائم قریب الوقوع بودن احتمال  یک سکته قلبی است. پس اگر درد قفسه سینه در هنگام استراحت باشد یا درد ظرف چند دقیقه بهبود نیابد باید فورا بدون اتلاف وقت  با مرکز اورژانس یا نزدیکترین مرکز درمانی تماس گرفت زیرا  ممکن است یک حمله قلبی (سکته)  رخ داده باشد .

آنژین ناپایدار (Unstable angina) و  حمله قلبی (سکته قلبی Myocardial infarction= MI):

درد سینه قلبی

انواع درمان آن‍‍‍‍ژین:

الف – درمان  دارویی آنژین:

ب- درمان مداخله ای تهاجمی:

• معاینه بیماران قلبی عروقی //  نوار قلب (الکتروکاردیوگرافی = ECG ) در سکته قلبی // آنزیم های قلبی در سکته قلب
• آترواسکلروز (تصلب شرایین)  چیست؟  //   درد سینه (آنژین) //    پنج علت مهم و کشنده درد سینه
• سکته های قلبی (انفارکتوس میوکارد): علائم، تشخیص  و درمان به زبان علمی  // سکته قلبی به زبان ساده //  علت سکته (انفارکتوس ) قلبی
• نارسایی قلبی //    کاردیومیوپاتی ها //   کاردیومگالی یا بزرگ شدن قلب
• آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت. //   انواع استنت ، // عوارض آنژیوپلاستی درمان اینترونشنال (مداخله ای)
• بالون زدن و گذاشتن استنت  PCI  یا  جراحی باز بای پس قلب  CABG ‌کدام درمان ارجح است؟
• جراحی عروق کرونری قلبی (جراحی بای پس قلبی). ،  عوارض جراحی باز عروق  قلب
• آیا پس از تشخیص وجود تنگی شریان کرونری، همه تنگی‌ها باید تحت مداخله باز کردن با
  آنژیوگرافی قرار گیرد؟
• آشنایی با عوامل خطر بیماری قلبی
• قلب سالم
• علائم بیماریهای قلبی عروقی

 هنگامی که رسوبات چربی به همراه سایر عناصر خونی در سرخرگ‌های بدن تجمع یابد، موجب تنگی آنها شده و عبور جریان خون دشوار می‌گردد که به این حالت “تصلب شریان” یا همان “آترواسکلروز” می‌گویند. نتیجه این فرایند تشکیل پلاک‌های فیبری-چربی (آتروما) بوده که موجب تنگی رگ و عواقب بعدی انسداد عروقی  می‌گردد.

در ابتدا رسوبات فقط شامل سلول‌ حاوی چربی فراوان است ، اما با پیشرفت این فرآیند، برخی سلولهای خونی و پلاکت ها در لایه‌های عمیق‌تر دیواره سرخرگ تجمع کرده و موجب ایجاد پلاک اترواسکلروز می‌شوند. مشخصه اصلی تصلب شریان، تجمع مقادیر زیاد رسوب چربی و سلولهای خونی (پلاک اترواسکلروز) است .  مهم ترین خطر این رسوبات، تنگ شدن مجرای سرخرگی است که خون در آن جریان می‌یابد. وقتی این حالت روی می‌دهد بافت‌های بدن که از طریق سرخرگ مبتلا تغذیه می‌شوند، به خصوص حین ورزش  که این نیاز افزایش می‌یابد به مقدار کافی خون دریافت نمی‌کنند. اگر این وضعیت درعروق خونی (سرخرگ‌های) قلب رخ دهد، به انسداد عروق قلب و در نتیجه بروز درد قفسه سینه فعالیتی یا آنژین قلبی  می‌شود.

حال اگر  دیواره داخلی یک سرخرگ دچار اترواسکلروز آسیب ببیند، بدنبال پاره شدن پلاک اترواسکلروز ، پلاکت‌ها و هورمونهای عامل انعقاد  در محل‌ صدمه دیده، گرد هم می‌آیند. اگر این وضعیت درعروق خونی  قلب رخ دهد ، در نتیجه انسداد ناگهانی، سکته  قلبی  بروز می کند.

این احتمال نیز وجود دارد که قطعه‌ای از رسوبات چربی از جدار رگ کنده شده و با جریان خون حرکت کرده و در مکانی دورتر یک سرخرگ را مسدود کند. به این حالت آمبولی سرخرگی می‌گویند. 

 بدن قادر است  در دراز مدت از طریق تولید تدریجی عروق جدید سرخرگی که خون را از قبل از ناحیه تنگ شده به اطراف هدایت می‌کنند(عروق جانبی یا کلاترال)، تا حدی خود را در برابر خطر باریک ‌شدن سرخرگ محافظت کند. البته در موارد حاد یا سریع این مکانیسم دفاعی رخ نمیدهد.

در صورت ابتلا به مقادیر قابل توجه آترواسکلروز در یک بخش از بدن، احتمال وجود درجاتی از این بیماری در دیگر قسمت‌های بدن نیز وجود دارد. به عنوان مثال فردی که در اندام‌های تحتانی خود، گردش خون سرخرگی ضعیف دارد، به دلیل وجود تنگی مشابه در سرخرگ‌های کرونر نسبت به آنژین یا حمله قلبی،ویا به دلیل وجود تنگی مشابه در سرخرگ‌های مغزی به سکته مغزی مستعدتر است و بلعکس.

در درمان این بیماری ازداروهای  گشاد کننده عروقی به منظور باز کردن نواحی باریک شده در سرخرگ  و یا از شیوه‌های غیر جراحی مثل بالون زدن و یا تعبیه استنت  و یا عمل جراحی به منظور زدن  میان‌بُر به بعد از پلاک‌ها استفاده می‌شود. همزمان با آن اقداماتی  دارویی و تغییر روش زندگی برای کاهش رشد پلاک ها و  نیز کاهش تجمع پلاکت ‌ها انجام می‌شود.همچنین از روش های  تغذیه‌ای و دارویی برای کاهش پیشرفت بیماری و عوارض بیماری استفاده می شود. برای اطلاعات بیشتر فصل مداخلات درمانی را مطالعه فرمایید.

 تاریخچه :   آترواسکلروزیس علت اصلی بروز بیماری‌های ایسکمیک قلب و مغز(آنژین قلبی و سکته قلبی و مغزی) و  یکی از دلایل عمده مرگ و میر بزرگسالان ‌است.  آترواسکلروزیس از زمان‌های بسیار قدیم شناخته شده بوده‌است و  قدیمی‌ترین ضایعه آترواسکلروز که مشخصات آن از نظر آسیب‌شناسی شرح داده شده در اجساد مومیایی شده مصر باستان با قدمت بیش از سه هزار سال قبل از میلاد پیدا شده است.

 این گرفتاری یک روند التهابی مزمن است که در طی آن فرآیندهای ایمنی با عوامل خطرساز متابولیک واکنش نموده و موجب شروع، گسترش و فعال شدن این ضایعه در رگ‌های بزرگ و متوسط می‌گردند. لخته‌ای که به دنبال شکاف خوردن ضایعه آترواسکلروتیک و یا به دنبال کنده شدن سلول‌های اندوتلیوم در محل ضایعه در رگ گرفتار پدید می‌آید می‌تواند موجب انفارکتوس بافتی (میوکارد و مغز) شود.

تنگی رگ‌ های قلب : آترواسکلروزدر همه افراد ار سنین جوانی شروع و  در هر حال با زیاد شدن سن گریبان گیر همه می‌ شود اما پیشرفت آن در همه ی افراد یکسان نیست. .در برخی جزیی و اهسته و در برخی ها سریع و کشنده  که وابسته به عوامل خطر است.

عوامل خطرپیشرفت آترواسکلروز:

خانم‌ ها در سنین باروری بسیار کمتر از مردان دچار این بیماری می‌ شوند.

بالا بودن فشار خون، چربی ‌ خون بالا ، مصرف سیگار و دیابت عوامل خطرساز این بیماری هستند که با کنترل آن ها می ‌توان سیر این بیماری را کند کرد.

چاقی عمومی(شاخص توده ی بدنی بالاتر از عدد ۳۰) و چاقی شکمی(دور شکم درمردان بالاتر از۱۰۱ و در زنان بالاتر از ۸۸ سانتی متر) نه تنها افراد را مستعد فشار خون، بالا رفتن چربی خون و دیابت می ‌سازد بلکه به طور مستقل عامل خطر آترواسکلروز است.

عوارض

تنگ شدن عروق قلبی عامل ایجاد درد قلبی و پاره شدن ناگهانی پلاک اترواسکلروتیک(انسداد کامل) عامل  سکته قلبی است .

تنگ شدن عروق مغزی باعث سکته ی مغزی می ‌شود.

تنگی عروق کلیوی از عوامل مهم فشار خون است.

تنگ شدن عروق اندام ها باعث درد حرکتی پا ها و لنگش متناوب  می ‌شود.

علایم

در افراد دچار تنگی عروق قلبی(عروق کرونر)، در شرایطی که قلب نیازمند اکسیژن بیشتر است مثل زمان فعالیت، هیجان، قرار گرفتن در معرض سرما و یا زمان غذا خوردن، درد قفسه سینه شروع می‌ شود که با استراحت یا مصرف داروی نیتروگلیسرین باعث بهبودی می ‌شود.

این درد معمولا ۵ تا ۱۵ دقیقه طول می ‌کشد و به صورت فشار به قفسه سینه یا احساس خفگی است که به گردن، فک تحتانی،ناحیه سر دل و بالای ناف  و یا دست چپ تیر می‌ کشد.

در مورد دردهایی که چند ثانیه طول می ‌کشند و دردهایی که درحین فعالیت بهبود می ‌یابند و موقع استراحت دوباره شروع می ‌شوند احتمال وجود بیماری کرونر، کم است ولی باید حتما بررسی انجام شود.

بیمار دارای تنگی کرونر در حین درد تغییراتی در جریان الکتریکی و حرکات عضلات قلب رخ می ‌دهد که با استفاده از نوار قلبی، اکوکاردیو گرافی و یا اسکن قلب، می ‌توان وجود بیماری کرونری را رد یا تایید کرد. اما  در بین حملات درد، هیچ گونه علامتی ندارد به این ترتیب گاه برای تشخیص لازم است با ورزش یا برخی داروها قلب را تحت فشار قرار دهیم.

 داروی نیتروگلیسرین که به شکل زیر زبانی و اسپری وجود دارد با گشاد کردن رگ ‌های کرونری باعث بهبودی بیماران می ‌شود و یکی از نشانه‌ های بیماری کرونر بهبودی درد با استفاده از این دارو است.

توجه به این نکته لازم است که داروی نیتروگلیسرین باعث افت فشار خون می ‌شود و استفاده از آن بدون تجویز پزشک جایز نیست.

• تغذیه-سالم
• -  تغذیه در چاقی
• -  رژیم غذایی برای کاهش وزن
• -  رژیم غذایی در بیماران قلبی
• -  رژیم غذایی در فشارخون بالا
• -  رژیم غذایی در کلسترول بالا
• -  سئوالات رایج
• افزایش فعالیت بدنی
• ترک سیگار
• دارو درمانی برای پیشگیری از بیماریهای فلبی عروقی
• -   درمان دارویی فشار خون
• -  درمان دارویی در چربی خون بالا
• - درمان دارویی در چاقی
• کاهش استرس

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

• - تغذیه سالم.
• - افزایش فعالیت بدنی.
• - قطع مصرف سیگار و دخانیات.

* داروهای قلبی عروقی:

* درمان اینترونشنال (مداخله ای):

• - آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت.
• - بالون ردن دریچه میترال(PTMC).

* جراحی باز قلب:

• - جراحی عروق قلبی.
• - ترمیم و تعویض دریچه قلبی.

* پیس میکر قلبی.

* ابلیشن آریتمی های قلبی.

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

• .

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی:

بیماری‌های قلبی‌عروقی علت اصلی مرگ و میر در مردان و زنان در سراسر جهان می باشد. بیماری‌های قلبی‌عروقی اشکال مختلفی مانند: فشارخون‌بالا، بیماری‌ تصلب‌شرایین (آترواسکلروز)‌کرونری و سکته قلبی، نارسایی قلبی، سکته مغزی، آترواسکلروزسایر عروق مثل اندام ها و احشا و… دارند.

بدلیل بار سنگینی که این بیماری‌ها از لحاظ اقتصادی و سلامت بر جامعه وارد می‌سازند، در طول دهه‌های اخیر مطالعات وسیعی انجام گرفته و عوامل خطری را که سبب افزایش احتمال ابتلا فرد به بیماری‌های قلبی‌عروقی می شوند را مشخص نموده‌اند. آگاهی از این عوامل خطر و چگونگی کنترل آنها این فرصت را  بوجود می آورد که بتوان از بروز این بیماری ها پیشگیری کرده و یا در صورت ابتلا از شدت آن کاست.

بیماری‌های قلبی‌عروقی(سکته قلبی، سکته مغزی، درگیری عروق محیطی) تهدیدی عمده برای جوامع مترقی انسانی به شمار می‌آید  ولی خوشبختانه  اغلب می‌توان با یکسری از  تغییرات مثبتی در شیوه زندگی ،از ایجاد ویا بدترشدن این بیماری‌ها پیشگیری کرد وحتی بعد از ایجادمی توان میزان عوارض و  مرگ و میر ناشی از آنها را به شکل قابل توجهی کاهش داد. این تغییرات پیشگیرانه (شامل تغذیه ‌سالم‌،  افزایش‌ فعالیت‌ بدنی،  قطع عادات مضرمثل استعمال ‌دخانیات(سیگار،پیپ، قلیان)  یا مصرف الکل) اهمیت بسیار زیادی دارند.

بیماری‌های قلبی‌عروقی به آهستگی ایجاد شده و در مراحل اولیه  اغلب علامتی نیز ندارند. عواملی چون کلسترول بالا یا فشارخون بالا ممکن است از کودکی وجود داشته یا در جوانی آغاز شده و برای چندین دهه تشخیص داده نشوند، بنابراین بهترین راهکار، بررسی ، تشخیص و کنترل زودرس عوامل خطر و پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی است. ایجاد تغییرات سالم در شیوه زندگی مطابق با رهنمودهایی که از چندین دهه تحقیقات بدست آمده‌اند نه تنها سبب پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شوند بلکه خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مثل سرطان و دیابت را نیز کاهش می‌دهند.

عوامل خطر بیماریهای قلبی عروقی

برخی عوامل‌خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی قابل  اصلاح وکنترل هستند، در حالیکه سایر عوامل‌خطر تحت کنترل ما نیستند. برخی از عوامل خطرممکن است در طول زندگی دچار تغییر شوند. البته داشتن یک یا چند عامل خطر اصلی بیماری‌های قلبی‌عروقی به این مفهوم نیست که فرد حتما مبتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی شده یا در اثر آنها می‌میرد. در واقع هر چه تعداد این عوامل خطر بیشتر باشد، فرد به احتمال بیشتری به بیماری قلبی‌عروقی مبتلا خواهد شد. بلعکس نبود عوامل خطر دلیل عدم ابتلا  به بیماری‌های قلبی‌عروقی نیست وفقط احتمال را کم میکند.  با آگاهی از عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی، می‌توان میزان خطر احتمالی را تا حد امکان کاهش داد.

*عوامل خطری که ، قابل اصلاح و یا قابل درمان نمی‌باشند عبارتند از :

جنس بیمار : زنان تا سن ۶۰-۵۵ سالگی در معرض خطرکمتری از مردان هستند. زنان پیش از یائسگی بدلیل وجود هورمون‌های جنسی خود در مقابل بیماری‌های قلبی‌عروقی محافظت می‌شوند.

افزایش سن : با افزایش سن خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی افزایش می‌یابد.مردان نسبت به زنان در سنین پایین‌تری دچار حملات قلبی می‌شوند. پس از یائسگی خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در زنان شروع به افزایش می‌کند. پس از ۶۵ سالگی خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در زنان مشابه مردان همسن خود بوده و حتی پس از ۷۵سالگی، زنان نسبت به مردان همسن خود در معرض خطر بیشتر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌باشند.

سابقه خانوادگی: بیماری  بیماری‌های قلبی‌عروقی بویژه در  افرادیکه دارای پدر و مادر یا برادر و خواهر دچار بیماری سرخرگ و سابقه‌ای از مرگ در یکی از اعضای خانواده بدلیل ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در سنین پایین(یعنی مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی در سن زیر ۵۵ سال در مردان و زیر ۶۵ سال در زنان) را داشته باشد .

ژنتیک ، قومیت و نژاد:  هم در ایجاد بیماری‌های قلبی‌عروقی نقش دارند. سیاه‌پوستان بدلیل فشارخون بالاتر نسبت به سفیدپوستان در معرض خطر بیشتری می‌باشند. افزایش سطح کلسترول خون ژنتیکی بطورمستقیم خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش می‌دهد. برخی اختلالات ژنتیکی نیز خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش می‌دهد.  فعلا نمی توان مواد ژنتیکی خود را تغییردهیم اما آگاهی از وضعیت ژنتیکی در انسان باعث می‌شود که فرد سایر عوامل خطر قابل کنترل را بهتر مدیریت نماید

*عوامل خطر عمده‌ای که قابل کنترل، اصلاح و یا  درمان هستند عبارتند از:

کلسترول خون بالا:

فشارخون‌بالا (هیپرتانسیون):

دیابت ، پاسخ غیر طبیعی به انسولین :

افزایش وزن  و چاقی ، نحوه توزیع چربی در بدن(چاقی شکمی):

الکل و رژیم غذایی نادرست :

عدم فعالیت جسمانی:

استرس:

برخی داروها ( قرص‌های ضدبارداری-برخی داروهای هورمونی) :

کمبود آنتی اکسیدان ها، غیر عادی شدن فاکتورهای انعقاد خون و افزایش هموسیستئین : در خون نیز باعث ممکن است سبب افرایش بروزCVD  شوند.

کلسترول بالا: کلسترول بالا خطر ایجاد  بیماری‌های قلبی‌عروقی را چند برابرافزایش می دهد. کلسترول با رسوب و ضخیم کردن دیواره سرخرگ ها ( تشکیل آتروما) بر روی آن است که باعث تنگی سرخرگ ها می شود.

فشارخون‌بالا (هیپرتانسیون): فشارخون‌بالا نیز  خطر ایجاد  بیماری‌های قلبی‌عروقی را چند برابرافزایش می دهد. سایر عوامل دیگری مانند چاقی،سیگار، کلسترول بالا،  سوء مصرف الکل، رژیم غذایی ناسالم یا عدم فعالیت جسمانی  و برخی بیماریها نیز می‌توانند در ایجاد فشارخون بالا دخیل باشند وهمچنین اثرات  فشارخون‌بالا رادر ایجاد بیماری‌های قلبی‌عروقی  چندین برابر بیشتر افزایش دهند.( البته افراد ممکن است  بدون وجود هیچ یک از این عوامل، باز هم مبتلا به فشارخون بالا شوند)

چاقی و افزایش وزن: چاقی و افزایش وزن بدن در ایجاد خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی مستقل از سایر عوامل خطر دخیل می‌باشد، چرا که. چاقی فشارخون را افزایش داده، سبب افزایش بارکاری قلب می‌شود ،اثرات مضری برروی کلسترول  داشته اترواسکلروز را تشدید میکند و در ایجاد بیماری دیابت(بیماری قند خون)  دخیل می‌باشد.

عدم فعالیت جسمانی:  شیوه زندگی غیرفعال سبب افزایش خطر ابتلا به اضافه‌وزن، سطح کلسترول خون‌بالا، فشارخون‌بالا و دیابت می‌شود. ورزش منظم درحد متوسط، سبب کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود.

حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت متوسط در اغلب روزهای هفته (حداقل ۵ روز) یا هر روز به سلامت قلب کمک کرده همچنین می‌ تواند احتمال بیماری‌های قلبی و سکته ی قلبی همچین خطر سرطان روده ی بزرگ، فشارخون بالا، دیابت و … را نیز کم کند.

بیماری دیابت (قند خون)  : ابتلا به دیابت، فرد را در معرض خطر جدی قرار می‌دهد. درحدود دوسوم افراد مبتلا به دیابت به علت ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌میرند.  پیشگیری ازابتلا به دیابت خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را نیز کاهش می دهد. کنترل دیابت بعد ابتلا نیز تا حدی ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را نیز کاهش دهد(البته بطور جزیی).

سیگار: افراد سیگاری نسبت به افراد غیرسیگاری چندین برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی علاوه بر افزایش خطر ابتلا به بیماریهای ریه و انواع سرطان ها  می‌باشند.

اثرات استعمال سیگار عبارتست از : – افزایش تعداد ضربان قلب و نیز نامنظمی ضربان قلب (آریتمی) – انقباض سرخرگ‌ها کرونری – تشدید  انسداد اترواسکلروتیک سرخرگ‌ها توسط پلاک – افزایش فشارخون – افزایش نیاز بافت قلب به اکسیژن -  کاهش توانایی خون در حمل اکسیژن –  افزایش میزان خطر لخته شدن خون و در نتیجه حمله قلبی و سکته مغزی.

حتی تماس با دود سیگار در افراد غیرسیگاری موجب افزایش میزان بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌گردد.

یائسگی زودرس: یائسگی زودرس  زنان(به شکل طبیعی و یا بدنبال جراحی) وی درمعرض خطر بیشتر ابتلا به بیماری سرخرگ‌های‌کرونری قرار می‌دهد.

سایر عوامل موثر که عوامل مداخله‌کننده نامیده می‌شوند نیز با بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط می‌باشند، اما اهمیت آنها هنوز بطور کامل شناخته نشده یا مورد سنجش قرار نگرفته‌اند. این عوامل عبارتند از:

استرس:  به نظر می‌رسد که استرس (بویژه‌دربرخی‌افراد) سبب افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود. شاید علت این افزایش میزان خطر، بالا رفتن تعداد ضربان قلب و فشارخون و آسیب به سرخرگ‌ها بدلیل استرس طولانی مدت ‌باشد . همچنین ممکن است استرس در ایجاد سایر رفتارهای مخاطره‌آمیز مثل تغذیه بیش از حد، استعمال دخانیات و سوء مصرف الکل دخیل باشد. استرس از طریق افزایش هورمون‌های استرس (از جمله آدرنالین) سبب تولید و افزایش کلسترول  و نیز افزلیش احتمال پاره شدن پلاک آترواسکلروز می‌شود. استرس های شدید کوتاه مدت ممکن است با افرایش انعقاد پذیری خون موجب لخته عروقی  شود.

الکل:  نوشیدن مقادیر بیش از حد الکل می‌تواند فشارخون را افزایش داده و اثر منفی بر روی سطح کلسترول و تری‌گلیسرید (چربی خون)  و اترواسکلروز کرونری داشته باشد و ممکن است منجر به ایجاد ضربان نامنظم قلبی (آریتمی) گردد.

قرص‌های ضدبارداری:   قرص‌های ضدبارداری  سبب افزایش‌خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در افراد سیگاری یا مبتلا به فشارخون‌بالا بویژه در زنان بالای ۳۵ سال شوند. (قرص‌های ضدبارداری  جدید حاوی سطح هورمون کمتری نسبت به قرص‌های قبلی بوده و خطر کمتری دارند).   پس از ۳۵ سالگی بدلیل افزایش خطر ابتلا به حمله قلبی و لخته شدن خون، زنان سیگاری یا مبتلا به فشارخون‌بالا نباید از قرص‌های ضدحاملگی استفاده کنند مگر موارد خاص با نظر پزشک.

در حدود نیمی از موارد مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی ناگهانی هستند یعنی بروز آنها غیرمنتظره بوده و فرصت نیز برای درمان وجود ندارد همچنین  درمان‌های متداول امروزی (مانند آنژیوپلاستی با بالن و یا  جراحی بای‌پس سرخرگ کرونری) را نمی‌توان برای هر فرد در معرض خطر انجام داد و در صورت امکان انجام ، درمان فقط مشکل کنونی فرد را درمان می‌کند وروند بیماری زمینه‌ای را متوقف نمی‌سازد.