بلوک‌ قلبی‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ اختلال‌ پایدار (خفیف‌ یا شدید) در انتقال‌ پیام‌های‌ الکتریکی‌ بین‌ دهلیزها  و بطن‌های قلب‌. در این‌ حالت‌، هماهنگی‌ بین‌ انقباضات‌ دهلیزها و بطن‌ها از بین‌ می‌رود. کنترل‌ ضربان‌ قلب‌ دیگر به‌طور طبیعی‌ که‌ به‌ هنگام‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری یا استرس‌، تند و در سایر زمان‌ها کند می‌شد انجام‌ نخواهد گرفت‌ و ضربان‌ساز موجود در دیواره‌ مشترک‌ بطن‌ها که‌ در حالت‌ طبیعی‌ خفته‌ است‌ شروع‌ به‌ کار خواهد کرد و سیستم‌ الکتریکی‌ بطن‌ها را به‌ راه‌ خواهد انداخت‌. بلوک‌ قلب‌ می‌تواند در هر سنی‌ رخ‌ دهد اما در مردان‌ بالای‌ ۴۰ سال‌ و خانم‌ها پس‌ از یائسگی‌ شایع‌تر است‌.
علل‌ :
بیماری‌ آترواسکلروتیک  سرخرگ‌های‌  کرونری قلب‌(تنگ‌ شدن‌ سرخرگ‌ها).
ناهنجاری‌های‌ مادرزادی‌ قلب‌.
مصرف‌ بیش‌ از اندازه‌ بعضی داروها مثل ‌ دیژیتال‌ یا بتابلوکر و کلسیم بلوکرها  بعضی‌ از داروهای‌ آنتی آریتمی.

علایم‌ شایع :
‌در موارد خفیف‌ گاهی‌ بدون‌ علامت‌ است‌.
کندی‌ و نامنظمی‌ ضربان‌ قلب‌
از دست‌ دادن‌ ناگهانی‌ هوشیاری‌
گاهی‌ تشنج‌
حملات‌ منگی‌، ضعف‌، یا گیجی‌

عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر:
افراد بالای‌ ۶۰ سال‌
استرس‌
رژیم‌ غذایی‌ نامناسب‌ که‌ پر چرب‌ و پر نمک‌.
چاقی‌
سیگار کشیدن‌
دیابت‌
بیماری‌ قلبی‌، مثل‌ آترواسکلروز، نارسایی‌ احتقانی‌ قلب‌ یا بیماری‌ دریچه‌ای‌ قلب‌
بالا بودن‌ فشارخون‌
سابقه‌ اختلال‌ الکترولیتی‌
مصرف‌ بعضی‌ داروها، مثل‌ دیژیتال‌، کینیدین‌ یا مسدودکننده‌های‌ بتا ـ آدرنرژی

پیشگیری‌ :
در صورت‌ وجود هرگونه‌ بیماری‌ زمینه‌ساز، برای‌ درمان‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کنید.
سیگار نکشید.
به‌طور منظم‌ ورزش‌ کنید.
رژیم‌ غذایی‌ کم‌ چرب‌ و کم‌ نمک‌ داشته‌ باشید.:
با کاشتن‌ یک‌ دستگاه‌ ضربان‌ساز می‌توان‌ علایم‌ را کنترل‌ نمود. :
کند، تند، یا نامنظم‌ شدن‌ ضربان‌ قلب‌ و ایست‌ قلبی‌

عواقب‌ مورد انتظار

عوارض‌ احتمالی‌

اصول‌ کلی :
‌بررسی‌های‌ تشخیصی‌ مخصوص‌ برای‌ سنجش‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری الکتریکی‌ قلب‌، مثل‌ استفاده‌ از دستگاه‌ هولتر برای‌ مدت‌ ۲۴-۱۲ ساعت‌، که‌ با آن‌ می‌توان‌ اختلالات‌ ضرباهنگ‌ قلب‌ را از یک‌ روز تا دو هفته‌ مورد بررسی‌ قرار داد. این‌ دستگاه‌ هر بار به‌ مدت‌ ۲۴-۱۲ ساعت‌ به‌ بیمار بسته‌ می‌شود و ضربان‌ قلب‌ وی‌ را ثبت‌ می‌کند.
گاهی‌ جراحی‌ برای‌ کاشتن‌ یک‌ دستگاه‌ ضربان‌ساز مصنوعی‌. این‌ دستگاه‌ یک‌ جریان‌ الکتریکی‌ را به‌طور منظم‌ تولید می‌کند و باعث‌ حفظ‌ ضربان‌ قلب‌ در حالت‌ طبیعی‌ می‌شود.
همیشه‌ یک‌ دست‌بند یا گردن‌ آویز که‌ نوع‌ بیماری‌ شما روی‌ آن‌ مشخص‌ شده‌ باشد همراه‌ داشته‌ باشید تا اگر به‌طور ناگهانی‌ هوشیاری‌ خود را از دست‌ دادید بهتر بتوان‌ به‌ شما کمک‌ کرد.
سیگار نکشید.:
دارویی‌ برای‌ معالجه‌ بلوک‌ قلبی‌ وجود ندارد، اما بعضی‌ از داروها هستند که‌ آن‌ را بدتر می‌کنند. از داروهایی‌ که‌ برای‌ تخفیف‌ آلرژی‌ یا گرفتگی‌ بینی‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گیرند اجتناب‌ کنید.

داروها

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری:
اصلاً فکر نکنید که‌ معلولیت‌ دارید. ورزش‌ در حد کم‌، کمک‌کننده‌ است‌ و نباید از آن‌ ترسید. نظر پزشک‌ خود را در مورد ورزش‌ بپرسید و با موافقت‌ وی‌ یک‌ برنامه‌ منظم‌ ورزشی‌ را آغاز کنید. پیاده‌روی‌ ایده‌آل‌ است‌.

رژیم‌ غذایی‌ :
اگر اضافه‌ وزن‌ دارید، وزن‌ خود را کم‌ کنید.
از مصرف‌ الکل‌ جداً خوداری‌ کنید. الکل‌ باعث‌ مهار ضربان‌ قلب‌ می‌شود.

مطالب مرتبط:

تپش قلب / آریتمی های دهلیزی /  تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی یا  PSVT / ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC /   آریتمی فیبریلاسیون دهلیزى (AF= Atrial Fibrillation)

بیماری‌ دریچه‌ای‌ قلب‌

 
قلب‌ ۴ دریچه‌ دارد. دریچه‌‌ دولتی‌ میترال‌  و سه‌ لتی‌ تریکوسپید  که‌ کنترل‌ جریان‌ خون‌ ورودی به‌ درون‌ بطن‌ها را به‌ عهده‌ دارند. دریچه‌های‌ سه‌ لتی‌ آئورت‌ و ریوی‌ نیز کنترل‌ جریان‌ خون خروجی ‌ به‌ خارج‌ از قلب‌ را به‌ عهده‌ دارند. تنگی دریچه ها موجب کاهش خروج خون از قلب و نارسایی دریچه ها موجب پس زدن مجدد خون پمپ شده می شود. پس عملکرد درست‌ دریچه‌ها برای‌ کارآمدی‌ قلب‌ به‌ عنوان‌ یک‌ پمپ‌ اهمیت‌ حیاتی دارد
علایم‌ شایع‌ :
در موارد خفیف تا متوسط اغلب بدون‌ علامت بوده و در معاینه یا اکوکاردیوگرافی قلب تشخیص داده می شود.

در موارد متوسط تا شدید بسته به دریچه درکیر و نیز  تنگی یا شلی دریچه :‌

  تغییرات  فشارخون‌ ‌

• خستگی‌ زودرس  و ضعف و بی حالی
• تنگی‌ نفس فعالیتی و یا ‌ تنگی‌ نفس  در حالت دراز کش که‌ فرد را از خواب‌ بیدار می‌کند.
• ادم ‌ ریه‌
• درد قفسه‌ سینه
•  نامنظمی‌های‌ ضربان‌ قلب (آریتمی ها)‌  یا سنکوپ

  علل‌
  بیماری‌ دریچه‌ای‌ قلب‌ اساساً به‌ دو نوع‌ تقسیم‌ می‌شود: تنگ‌ شدن‌ دریچه‌ که‌ جلوی‌ جریان‌ طبیعی‌ خون‌ را می‌گیرد، یا گشادشدن‌ دریچه‌ که‌ باعث‌ برگشت‌ خون‌ به‌ عقب‌ و به‌ درون‌ قلب‌ می‌شود.

   اختلال‌ دریچه‌ای‌ ممکن‌ است:

  • ‌ نقایص و مشکلات ‌ ارثی
  • نقایص‌ مادرزادی‌ قلب‌
  •  تب‌ روماتیسمی(‌ عارضه‌ای‌ از گلودرد استرپتوککی درمان نشده در کودکی ‌)
  • اسکلروز (آهکی شدن لیف لت های دریچه)
  • عارضه فشارخون‌ بالای مزمن درمان نشده
  • آندوکاردیت‌ عفونی(عفونت دریچه) 
     
    پیشگیری‌ :

  در صورت‌ وجود بیماری‌هایی که‌ باعث‌ آسیب‌ به‌ دریچه‌ قلب‌ می ‌شوند، برای‌ درمان‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کنید (مثلاً در مورد بالا بودن‌ فشارخون‌، آندوکاردیت‌، و سیفلیس‌).
  برای‌ پیشگیری‌ از تب‌ روماتیسمی‌، باید  در کودکی برای‌ عفونت‌های‌ استرپتوککیی آنتی‌بیوتیک‌ مصرف‌ شود.
  اگر سابقه‌ خانوادگی‌ بیماری‌ مادرزادی‌ قلب‌ را دارید، پیش‌ از تشکیل‌ خانواده‌، برای‌ مشاوره‌ ژنتیکی  مراجعه‌ کنید.

  در سایر موارد پیشگیری از ایجاد یا پیشرفت آهسته بیماری  ممکن نبوده اما می توان از پیشرفت سریع یا عوارض وخیم آن پیشگیری کرد مثل پیشگیری از  آندوکاردیت عفونی یا مصرف برخی داروها در مراحل بی علامت بیماری متوسط دریچه ای.

  عواقب‌ مورد انتظار
  به‌ بیماری‌ زمینه ای و شدت درگیری بستگی‌ دارد. بسیاری‌ از عوراض‌ بیماری‌های‌ دریچه‌ای‌ را می‌توان‌ با دارو کنترل‌ یا با جراحی‌ معالجه‌ نمود.

  عوارض‌ احتمالی‌:

  آریتمی قلبی (نامنظمی ضربان قلب)
  آندوکاردیت (عفونت‌ دریچه‌ها): در مراجعه‌  به دندانپزشک‌ جهت برخی اقدامات دندانپزشکی و یا قبل از جراحی های شکمی یا سیستم ادراری تناسلی به‌ متخصص‌ جراحی یا بیهوشی‌، بیماری‌ خود را اطلاع‌ دهید.

  نارسایی‌ احتقانی‌ قلب‌

  انواع درگیری:

  1. تنگی میترال
  2. نارسلیی میترال
  3. تنگی آئورت
  4. نارسایی آئورت
  5. نارسایی تری کوسپید
  6. تنگی تری کوسپید
  7. تنگی و نارسایی پولمونر

  درمان‌ :

  درمان دارویی برای کاهش سیر پیشرونده تخریب دریچه ای.

  درمان دارویی برای کنترل برخی عوارض مثل نارسایی قلبی یا آریتمی.

  استفاده از بالون جهت رفع تنگی دریچه ای.
  جراحی‌:  برای‌ ترمیم  نقص‌ دریچه‌ایی یا تعویض دریچه‌ بیمار  و جایگزنی‌ کردن‌ آن‌ (با دریچه‌ مصنوعی فلزی ‌ یا دریچه‌ بافتی‌ خوکی یا گاوی‌).

   

  فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری: در تنگی شدید ائورت حتی بدون علامت، محدودیت فعالیتی لازم است  زیرا می تواند موجبسنکوب ناگهانی شود .

  در سایر بیماری‌ دریچه‌ای، نیازی‌ به‌ محدود کردن زیاد‌ فعالیت نیست‌ و تا حد توان بلامانع است.

  رژیم‌ غذایی‌ : رژیم‌ غذایی‌ کم‌ نمک‌ و  کم‌ چرب‌ توصیه شده به تمام بیماران قلبی 

   

   

دریچه میترال بین دهلیز و بطن چپ قرار گرفته است این دریچه دارای دو لت می باشد، در حین انقباض دهلیز چپ دریچه باز و خون از دهلیز چپ وارد بطن چپ میشود ولی در حین انقباض بطن چپ بسته می شود و مانع ورود خون به دهلیزها می گردد. پس تنگی میترال ، انسداد جریان خون از دهلیز چپ به بطن چپ است . میزان محدودیت جریان خون از دهلیز به بطن به میزان تنگی دریچه مرتبط می شود. تنگی میترال به شرایطی گفته می شود که لتهای دریچه میترال ضخیم شده و کامیشرها همراه با کوتاه وضخیم شدگی طنابهای وتری، بهم متصل می شوند . تنگی میترال علت اصلی نارسایی احتمالی قلب در کشورهای در حال توسعه است.

علل تنگی میترال :

علت اصلی تنگی دریچه میترال تب روماتیسمی است: تب روماتیسمی در اثر عفونت استرپتوکوک ایجاد می شود،و پس از ۲ یا ۳ هفته بعد از گلو درد چرکی به صورت درد مفاصل ظاهر می‌گردد. بدن برای مقابله با این بیماری آنتی بادی ترشح می کند، در بعضی افراد  این آنتی بادی به قسمتهای مختلف بدن بویژه دریچه میترال حمله کرده و باعث ایجاد التهاب و اسکارفیبروتیک  در آن شده و در نهایت سوراخ دریچه ی میترال باریک شده و در دراز مدت این بیماری به صورت تنگی دریچه میترال بروز می‌کند و به طور پیش رونده جریان خون به داخل بطن مسدود می گردد.ولی  گاهی دریچه میترال در اثر این بیماری گشاد  و نارسا می‌شود.  درمان به موقع گلو دردهای چرکی در پیشگیری از تنگی دریچه‌ی میترال بسیار موثر است.

دیگر عوامل بسیار ناشایعترهستند شامل:

• رسوب کلسیم و آهکی شدن دریچه ( که گاهی در سالمندان ایجاد میشود)
• بیماری های  مادرزادی قلب
• آندوکاردیت
• سارکوئیدهای بدخیم ، RF ، موکوپلی سارکوئیدوز ، نقرس، بیماری ویپل ، کلسیفیکاسیون گسترده حلقوی

ارث در بروز این بیماری نقش چندانی ندارد، تجمع افراد در یک محیط بسته و انتقال گلو درد چرکی از بیمار به شخص سالم مهمترین عامل ابتلا به این بیماری است بنابراین ممکن است در خانواده های پر جمعیت بیشتر دیده شود

اپیدمیولوژی :

در کشورهای توسعه یافته بروزMS به دلیل کاهش ابتلا به روماتیسم کاهش یافته است  ولی در مناطق توسعه نیافته MS با سرعت بیشتری پیشرفت می کند حتی گاهی بیماران قبل از ۲۰ سالگی علامتدار می شوند. بدون دخالت جراحی طبیعت پیشرونده بیماری در ۸۵% موارد منجر به مرگ در ۲۰ سال بعد از شروع علائم می شود. تنگی دریچه‌ میترال قلب در زنان شایع‌تر بوده و معمولا در سن بین ۴ تا ۱۴ سالگی ایجاد می‌شود ولی  سن شروع علائم بیماری تنگی دریچه‌ میترال  معمولا” بین دهه ۳ و ۴ زندگی است.

سیر طبیعی بیماری :

در بیشتر افراد MS یک بیماری پیشرونده است. پیشرفت بیماری حداقل در گروه علامتدار یک قانون است . بیماران جوان تر سیر خوش خیم تری را نسبت به هم گروهان مسن تر خود طی می کنند.    معمولا یک دوره ۱۶ ساله قبل از شروع تنگی نفس طی می شود. قبل از متداول شدن جراحی در این زمینه پیش آگهی بیماری نامطلوب بوده است.

پاتوفیزیولوژی:
به طور طبیعی دریچه ی میترال به اندازه ی سه انگشت(۶-۴ سانتیمتر مربع)  باز می شود در موارد تنگی مشخص و شدید ،باز شدن دریچه به اندازه ی یک مداد (کمتر از۱سانتیمتر مربع)  می رسد. دهلیز چپ برای تخلیه خون خود از خلال دهانه تنگ دریچه ناتوان بوده، و حجم خون زیادی درپشت  آن تجمع یافته و  موجب اتساع و هیپرتروفی دهلیز چپ  ونیز  پس زدن خون از دهلیز به عروق ریوی و احتقان گردش خون ریوی (ادم ریه) می شود.

گشاد شدن پیشروندۀ دهلیز چپ دو عارضه ایجاد می کند:

۱- ایجاد لخته ( ترومبوس) جداری در داخل دهلیز چپ بزرگ: این لخته ها می توانند آمبولی ایجاد می کنند . کسانی که فیبریلاسیون دهلیزی همراه با برون ده قلبی پائین دارند، بیماران بالای ۳۵ سال، بیماران با سابقه قبلی یک  لجته/ آمبولی در جای دیگر بدن مثل سکته مغزی آمبولیک یا DVT  و کسانی که گوشک بزرگ در دهلیز چپ دارند ، مستعد آمبولیزاسیون می باشند .

۲- عارضه قابل توجه دیگر ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی است که در حدود ۴۰% از بیماران اتفاق می افتد . از بین رفتن انقباض دهلیزها در طی فیبریلاسیون دهلیزی۲۰% میزان برون ده قلبی را کاهش می دهد. از طرف دیگر  به دلیل اینکه برون ده قلبی با ضربان قلب در ارتباط است اگر  فیبریلاسیون دهلیزی همراه با پاسخ دهی سریع بطنی باشد  زمان پر شدن دیاستولیک هم کاهش  یافته  و برون ده قلبی  باز هم کم میشود(علائم نارسایی قلب  و علائم  ادم ریه) .  ولی عملکرد بطن چپ اغلب نرمال است

از طرف دیگر، افزایش طولانی مدت و مزمن در فشار دهلیز چپ ، با هیپرتانسیون ریوی، ناکارآیی دریچه سدلتی و پولموناری و نهایتا” نارسایی قلب راست اتفاق می افتد.  زیرا بطن راست باید بر فشار بالای  شریانهای ریوی غلبه کند که این باعث کشیدگی زیاد بطنی می شود و در نهایت بطن راست  دچار نارسایی می گردد.  بزرگی دهلیز راست نیز  ممکن است روی شاخه ی برونش چپ فشار وارد کرده و سبب بروز سرفه خشک یا تنگی نفس  گردد.

تظاهرات بالینی: بطور معمول علایم در سن ۲۰ تا ۵۰ سالگی( حدود ۲۰-۱۰ سال پس از تب روماتیسمی) شروع می شود که شامل:
اولین علامت تنگی میترال اغلب به صورت تنگی نفس  در هنگام فعالیت به دنبال افزایش فشار خون ورید ریوی عارض می گردد. تپش قلب نیز شایع است. گاهی درد سینه ( آنژین صدری)بدلیل کاهش خون در شریان کرونررخ میدهد علاوه بر  اترواسکلروز کرونری درد قفسه سینه می تواند به علت ایسکمی بطن راست یا ثانویه به آمبولی کرونری هم ایجاد شود .  بیماران مبتلا به تنگی میترال بتدریج دچار  سرفه در وضیت خوابیده ( سرفه شبانه ) بعلت احتقان ریوی، خستگی پیش رونده فعالیتی  به دلیل کاهش برون ده قلب می شوند.  آنها ممکن است دارای خلط خونی (هموپتزی ) ،سرفه و عفونت های مکرر تنفسی شوند .  کاهی ترومبوآمبولیسم می تواند اولین علامت MS باشد

عوارض:
• ایجاد ریتم AF.
• نارسایی قلب
• تشکیل لخته خون در دهلیز( بدلیل عدم تخلیه کامل خون) وایجاد آمبولی در هر یک از قسمتهای بدن مثل سکته مغزی یا گانگرن روده یا انتهای دست و پا
• آندوکاردیت

بررسی و یافته های تشخیصی:
معاینه:  نبض ضعیف (به دلیل کاهش برون ده قلب )و گاهی  نامنظم به دلیل فیبریلاسیون دهلیزی ( بی نظمی شدید ظربان قلب به دلیل افزایش یافتن حجم و فشار خون و کشیدگی دهلیز و ناپایداری الکتریکی ) وجود دارد. گاهی یک  سوفل دیاستولیک (ناشی از پس زدن خون) در نوک قلب سمع می شود. برجسته بودن ورید ژوگولار یا ریفلاکس هپاتوژوگولار نیز دیده می شود.  در کل معاینه حساسیت کمی در تشخیص تنگی میترال  خفیف تا متوسط دارند و ممکن است در حد معاینه نرمال باشد. در موارد بسیار شدید علائم آمبولیزاسیون سیستمیک و نیز علائم نارسایی قلب راست شامل آسیت ، هپاتومگالی و ادم پریفرال یا محیطی دیده می شود .

پاراکلینیک:  بجز نوار قلب (الکتروکاردیوگرافی) عکس قفسه سینه  که حساسیت  کمی در تشخیص تنگی میترال دارند ، اکوکاردیوگرافی  اولین و دقیقترین روش برای تشخیص این بیماری می باشد اکوکاردیوگرافی ترانس توراسیک اختصاصی ترین و حساس ترین روش غیر تهاجمی تشخیص تنگی است. با این روش می توان سطح  دریچه ، گرادیان دریچه ای و فشار شریان ریوی و همراهی آن با نارسایی میترال و درگیری دریچه آئورت و تریکوسپید  را ارزیابی کرد.  اکوکاردیوگرافی از طریق مری روش مفیدی برای رویت جزئیات  ساختمان دریچه،  پیدا کردن وژتاسیون های کوچکتر از ۵ میلی لیتر یا ترومبوس های گوشک دهلیز چپ است که با اکوکاردیوگرافی ترانس توراسیک قابل مشاهده نمی باشد .  و گاهی کاتتریزاسیون قلب به منظور تعیین شدت تنگی میترال می باشند .

مراقبت و درمان:

دارو درمانی
در نوع خفیف این بیماری نیازی به دارودرمانی وجود ندارد  ولی اگرسابقه تب روماتیسمی وجود داشته باشد از پروفیلاکسی با آنتی بیوتیکهایی نظیر پنی سیلین بنزاتین۱۲۰۰۰۰۰ و یا پنی سیلین V  جهت  پیش گیرنده ای ازعود بیماری و تشدید نقص دریچهای استفاده می کنیم. .

ولی در نوع شدید بیماری گرچه دارودرمانی نمیتواند تنگی دریچه میترال را تصحیح کند ولی ممکن است سبب رفع علایم یا پیشگیری از مشکلات شود برای مثال:

• از داروهای کاهنده سرعت فلبی مثل  “بتابلوکرها” و یا گاهی “کلسیم بلوکرها” و خیلی کمتر “دیگوکسین” (در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی)  استفاده میشود. دوز دیژیتال و بتالوکرها را باید به‌ نحوه‌اى تنظیم نمود که ضربان قلب در حال استراحت به ۶۵-۶۰ ضربان در دقیقه برسد.   به بیماران توصیه می شود که از فعالیت های شدید و ورزشهای رقابتی که هر دو باعث افزایش ضربان قلب می شوند ،اجتناب ورزد .  تنگی میترال حجم خون جریان یافته از دهلیز چپ به بطن چپ در طی سیستول کاهش می دهد . هنگام افزایش سرعت ضربان قلب ،دیاستول کوتاه شده و بنابراین مدت زمان جریان خون به طرف جلو نیز کمتر است .بنابراین هر چقدر سرعت ضربان قلب افزایش یابد ،برون ده قلب کمتر شده و فشار ریوی با کمک خون موجود در دهلیز چپ به ورید های ریوی بالا می رود و خطر ادم ریه بالاتر میرود. ولی بیماران  باید  ورزش‌های سبک نظیر پیاده‌روی انجام دهند.
• مهار کننده های ACE باعث کاهش کار قلب و بهبود علایم نارسایی قلبی می شود.
• داروهای آنتی آریتمی جهت کنترل ضربان Af مورد نیاز است.
• گاهی  دیورتیکها جهت رفع علایم ادم ریوی لازم است.
• وارفارین جهت پیشگیری از ایجاد لخته خون: بیماران با تنگی میترال و مبتلا به آریتمی فیبریلاسیون دهلیزی از دارو های ضد انعقادی برای کاهش خطر تشکیل لخته در دهلیز سود می ببرند در این بیماران  “وارفارین”  بهتر از “آسپرین”  است.
• در شرایط خاص مثل برخی اقدامات دندانپزشکی یا جراحی داخل شکمی، آنتی بیوتیک درمانی برای پیشگیری از عفونت دریچه (آندوکاردیت)  تجویز می شوند.

اقدامات تهاجمی : در صورت کافی نبودن  درمان طبی و امکان انجام   ، والوولوتومی جلدی داخل عروقی  با بالون (بالن والوپلاستی= PTMC) علایم را تا حدی تخفیف دهد.

در صورت عدم امکان انجام درمان از طریق بالون والوپلاستی جلدی داخل عروقی  اقدام جراحی ترمیمی دریچه فعلی  شامل والوولوپلاستی (ترمیم جراحی دریچه ی قلب )، یا  کومیشوروتومی برای باز کردن ( پاره کردن کومیشور جوش خورده ) دریچه میترال ویا جراحی تعویض دریچه با دریچه بافتی (خوکی یا گاوی)  و یا دریچه فلزی اقدام درمانی بعدی  است .

• تغذیه-سالم
• -  تغذیه در چاقی
• -  رژیم غذایی برای کاهش وزن
• -  رژیم غذایی در بیماران قلبی
• -  رژیم غذایی در فشارخون بالا
• -  رژیم غذایی در کلسترول بالا
• -  سئوالات رایج
• افزایش فعالیت بدنی
• ترک سیگار
• دارو درمانی برای پیشگیری از بیماریهای فلبی عروقی
• -   درمان دارویی فشار خون
• -  درمان دارویی در چربی خون بالا
• - درمان دارویی در چاقی
• کاهش استرس

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

• .

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

در اوایل انسداد عروقی در بیماران آتژین پایدار، معمولا در حالت استراحت مشکلی وجود ندارد و علائم بیماری انسداد سرخرگهای کرونر قلب غالبا در هنگام فعالیت بیمار ظاهر می‌شوند و  بنابراین برای بررسی دقیقتر و واقعی‌تر وضعیت خونرسانی به عضله قلب بهتر است قلب را در شرایط فعالیت و استرس  بررسی کنیم تا اگر  یک منطقه به علت تنگی سرخرگی (آترواسکلروز)  دچار افت نسبی جریان خون (ایسکمی) است خود را بهتر نشان دهد. در اینصورت با درمان بموقع تنگی ، از پیشرفت بیماری و خطرات بعدی پیشگیری خواهد شد.

وقتی کسی دچار درد قلبی فعالیتی می‌شود ممکن است نوار قلب در حالت استراحت تغییری را نشان ندهد، در این موارد با انجام تست ورزش تا حد زیادی این ابهام رفع می‌شود. به عبارت دیگر تست ورزش آزمونی است که تغییرات نهفته نوار قلب استراحتی را از طریق تحمیل استرس به قلب با ورزش و فعالیت بدنی فرد ،  آشکار می‌سازد.

آمادگی بیمار قبل از تست ورزش : لازم است از ۳ ساعت قبل ناشتا بوده یا غذای سنگینی مصرف نکرده باشید و سیگار نیز نکشیده باشید. بهتر است لباس و کفشی راحت پوشیده و قبل از انجام آزمایش ،  فعالیت نرمشی و گرم کردن بدن انجام دهید اما فعالیت فیزیکی شدید انجام ندهید. همچنین  (چنانچه مبتلا به دیابت هستید پس از صرف یک غذای سبک ، ۱ ساعت ناشتا بودن کافی است و نیازی به تغییر مقدار انسولین وجود ندارد و حتما به پزشک خود اطلاع دهید). توجه فرمائید بعضی داروهای مداخله‌گر قلبی را که مانع از افزایش ضربان قلب در حین ورزش می‌شوند (مانند دیگوکسین، پروپرانولول، متوپرولول، اتنولول، دیلتیازم و …) را در فاصله زمانی معین قبل از تست ورزش و با اطلاع و تحت نظر پزشک معالج خود باید قطع کرده باشید.

روش انجام آزمایش : برای انجام این تست  اول  نبض  و فشارخون اندازه‌گیری و ثبت می‌شوند به فرد الکترودهای مربوط به نوار قلبی را متصل می‌کنند و نوار قلب اولیه گرفته می شود سپس بیمار جهت ورزش (دویدن) بر روی دستگاه تردمیل قرار میگیرد. این دستگاه بصورت یک صفحه لاستیکی متحرک و غلطانی است (شبیه چرخ نقاله) که بیمار بر روی آن ایستاده و باید  بر اساس سرعت آن بر روی آن راه برود یا بدود . هر۳ دقیقه شیب نوار و سرعت حرکت آن بر اساس برنامه از پیش تعریف شده، افزایش خواهد یافت.  ابتدا دستگاه آرام حرکت می‌کند اما بتدریج سرعت می‌گیرد و فرد باید روی تسمه نقاله متناسب با سرعت تسمه نقاله مخصوص بدود. بتدریج دستگاه شیب پیدا می‌کند و حالتی ایجاد می‌شود که فرد در حال دویدن از سربالایی پیدا می‌کند. علائم حیاتی و نوار قلب بیمار در حالتهای مختلف کنترل می‌شود تا تغییرات قطعات و امواج آن در حالت ورزش مشخص شود.

بر اساس سن و جنس  ، حد معینی از ورزش و حداکثر ضربان قلب که بیمار باید به آن دست یابد  ،  پیش از شروع ورزش مشخص شده و دویدن تا آن زمان ادامه خواهد یافت. در صورتی که طی آزمون ضربان قلب به حداقل ۸۵% از حداکثر ضربان قلب مورد انتظار سن و جنس برسد نتایج آزمون قابل تفسیر خواهد بود. . بهترین و قابل اعتمادترین نتیجه مربوط به زمانی است که به حداکثر(۱۰۰%) فعالیت پیش‌بینی شده بدون بروز درد سینه، تنگی نفس مفرط یا تغییرات نوار قلب نایل شود و این ، حدودا به ۱۲- ۱۰ دقیقه ورزش نیاز دارد.

معهذا در هر زمان که بیمار واقعا احساس کرد قادر به ادامه ورزش نیست یا چنانچه دچار بعضی علائم بالینی نظیر درد سینه ، تنگی نفس مفرط ، سرگیجه و سردرد شدید شود، یا تغییرات غیر عادی در نوار قلب بروز کند یا فشار خون افت کند، آزمایش پیش از موعد باید  قطع ‌شود.

برخی افراد مسن یا کسانی که دردهای مفصلی و عضلانی دارندو ناتوان از انجام تست ورز شی هستند نیز افرادی که بدلیل تغییرات نوار قلب پایه امکان تفسیر تغییرات نوار قلب جدید وجود ندارد باید از روشهای دیگر مثل  اسکن رادیوایزوتوپ قلب با استرس دارویی (تست تالیوم) یا استرس اکوکاردیو گرافی  بجای ورزش روی آنها انجام گیرد. اسکن قلب و  استرس اکوکاردیو گرافی  نسبت به تست ورزش آسانتر و دقیقتر می‌باشد اما هزینه بیشتری دارد.

کاربرد تست ورزش:

در مجموع تست ورزشی آزمونی است که می‌تواند تنگی‌های عروق کرونری قلب (تنگی های تا حد بیشتر از ۶۰%) را نشان دهد و پزشک را در تصمیم‌گیری برای انجام دادن یا ندادن اقدامات تهاجمی‌تر (مانند آنژیوگرافی) راهنمایی کند. از کاربردهای دیگر این تست در مورد ارزیابی قدرت عملکردی (تحمل فعالیتهای بدنی) افرادی است که‌دچار سکته‌های قلبی شده اند یا دچار نارسایی قلبی هستند تا بتوان میزان فعالیت مجاز را برای ایشان مشخص کرد.

ایراد های تست ورزش: گاهی موارد (بر اساس رگ درگیر) تست ورزش میتواند تا ۲۵% موارد بطور کاذب منفی(یعنی گزارش منفی علارغم انسداد کرونری) باشد. و بلعکس گاهی تست ورزش بطور کاذب مثبت میشود (یعنی گزارش مثبت در فرد سالم). همچنین تست ورزش نمی تواند تنگی های خفیف آترواسکلروتیک را تشخیص دهد.هرچند این پلاک های آترواسکلروتیک اهمیت بالینی کمتری دارند ، اما گاهی شکافته شده موجب حمله قلبی می شوند.

موارد ممنوعیت استفاده از تست ورزش: ایسکمی فعال یا سکته قلبی جدید یا برخی تغییرات در نوار قلب که مانع تفسیر نتایج می شود از موارد منع تست ورزش است. همچنین در مواقعی که بیمار به هر دلیل قادر به ورزش نباشد یا انجام ورزش برای وی مضر تشخیص داده شود بجای آزمون ورزش، از تزریق بعضی از داروهای خاص بقصد استرس و سپس روشهای تصویر برداری قلب( استرس اکوکاردیوگرافی یا اسکن هسته ای) استفاده می‌شود.

پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی:

بیماری‌های قلبی‌عروقی علت اصلی مرگ و میر در مردان و زنان در سراسر جهان می باشد. بیماری‌های قلبی‌عروقی اشکال مختلفی مانند: فشارخون‌بالا، بیماری‌ تصلب‌شرایین (آترواسکلروز)‌کرونری و سکته قلبی، نارسایی قلبی، سکته مغزی، آترواسکلروزسایر عروق مثل اندام ها و احشا و… دارند.

بدلیل بار سنگینی که این بیماری‌ها از لحاظ اقتصادی و سلامت بر جامعه وارد می‌سازند، در طول دهه‌های اخیر مطالعات وسیعی انجام گرفته و عوامل خطری را که سبب افزایش احتمال ابتلا فرد به بیماری‌های قلبی‌عروقی می شوند را مشخص نموده‌اند. آگاهی از این عوامل خطر و چگونگی کنترل آنها این فرصت را  بوجود می آورد که بتوان از بروز این بیماری ها پیشگیری کرده و یا در صورت ابتلا از شدت آن کاست.

بیماری‌های قلبی‌عروقی(سکته قلبی، سکته مغزی، درگیری عروق محیطی) تهدیدی عمده برای جوامع مترقی انسانی به شمار می‌آید  ولی خوشبختانه  اغلب می‌توان با یکسری از  تغییرات مثبتی در شیوه زندگی ،از ایجاد ویا بدترشدن این بیماری‌ها پیشگیری کرد وحتی بعد از ایجادمی توان میزان عوارض و  مرگ و میر ناشی از آنها را به شکل قابل توجهی کاهش داد. این تغییرات پیشگیرانه (شامل تغذیه ‌سالم‌،  افزایش‌ فعالیت‌ بدنی،  قطع عادات مضرمثل استعمال ‌دخانیات(سیگار،پیپ، قلیان)  یا مصرف الکل) اهمیت بسیار زیادی دارند.

بیماری‌های قلبی‌عروقی به آهستگی ایجاد شده و در مراحل اولیه  اغلب علامتی نیز ندارند. عواملی چون کلسترول بالا یا فشارخون بالا ممکن است از کودکی وجود داشته یا در جوانی آغاز شده و برای چندین دهه تشخیص داده نشوند، بنابراین بهترین راهکار، بررسی ، تشخیص و کنترل زودرس عوامل خطر و پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی است. ایجاد تغییرات سالم در شیوه زندگی مطابق با رهنمودهایی که از چندین دهه تحقیقات بدست آمده‌اند نه تنها سبب پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شوند بلکه خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مثل سرطان و دیابت را نیز کاهش می‌دهند.

عوامل خطر بیماریهای قلبی عروقی

برخی عوامل‌خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی قابل  اصلاح وکنترل هستند، در حالیکه سایر عوامل‌خطر تحت کنترل ما نیستند. برخی از عوامل خطرممکن است در طول زندگی دچار تغییر شوند. البته داشتن یک یا چند عامل خطر اصلی بیماری‌های قلبی‌عروقی به این مفهوم نیست که فرد حتما مبتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی شده یا در اثر آنها می‌میرد. در واقع هر چه تعداد این عوامل خطر بیشتر باشد، فرد به احتمال بیشتری به بیماری قلبی‌عروقی مبتلا خواهد شد. بلعکس نبود عوامل خطر دلیل عدم ابتلا  به بیماری‌های قلبی‌عروقی نیست وفقط احتمال را کم میکند.  با آگاهی از عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی، می‌توان میزان خطر احتمالی را تا حد امکان کاهش داد.

*عوامل خطری که ، قابل اصلاح و یا قابل درمان نمی‌باشند عبارتند از :

جنس بیمار : زنان تا سن ۶۰-۵۵ سالگی در معرض خطرکمتری از مردان هستند. زنان پیش از یائسگی بدلیل وجود هورمون‌های جنسی خود در مقابل بیماری‌های قلبی‌عروقی محافظت می‌شوند.

افزایش سن : با افزایش سن خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی افزایش می‌یابد.مردان نسبت به زنان در سنین پایین‌تری دچار حملات قلبی می‌شوند. پس از یائسگی خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در زنان شروع به افزایش می‌کند. پس از ۶۵ سالگی خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در زنان مشابه مردان همسن خود بوده و حتی پس از ۷۵سالگی، زنان نسبت به مردان همسن خود در معرض خطر بیشتر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌باشند.

سابقه خانوادگی: بیماری  بیماری‌های قلبی‌عروقی بویژه در  افرادیکه دارای پدر و مادر یا برادر و خواهر دچار بیماری سرخرگ و سابقه‌ای از مرگ در یکی از اعضای خانواده بدلیل ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در سنین پایین(یعنی مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی در سن زیر ۵۵ سال در مردان و زیر ۶۵ سال در زنان) را داشته باشد .

ژنتیک ، قومیت و نژاد:  هم در ایجاد بیماری‌های قلبی‌عروقی نقش دارند. سیاه‌پوستان بدلیل فشارخون بالاتر نسبت به سفیدپوستان در معرض خطر بیشتری می‌باشند. افزایش سطح کلسترول خون ژنتیکی بطورمستقیم خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش می‌دهد. برخی اختلالات ژنتیکی نیز خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش می‌دهد.  فعلا نمی توان مواد ژنتیکی خود را تغییردهیم اما آگاهی از وضعیت ژنتیکی در انسان باعث می‌شود که فرد سایر عوامل خطر قابل کنترل را بهتر مدیریت نماید

*عوامل خطر عمده‌ای که قابل کنترل، اصلاح و یا  درمان هستند عبارتند از:

کلسترول خون بالا:

فشارخون‌بالا (هیپرتانسیون):

دیابت ، پاسخ غیر طبیعی به انسولین :

افزایش وزن  و چاقی ، نحوه توزیع چربی در بدن(چاقی شکمی):

الکل و رژیم غذایی نادرست :

عدم فعالیت جسمانی:

استرس:

برخی داروها ( قرص‌های ضدبارداری-برخی داروهای هورمونی) :

کمبود آنتی اکسیدان ها، غیر عادی شدن فاکتورهای انعقاد خون و افزایش هموسیستئین : در خون نیز باعث ممکن است سبب افرایش بروزCVD  شوند.

کلسترول بالا: کلسترول بالا خطر ایجاد  بیماری‌های قلبی‌عروقی را چند برابرافزایش می دهد. کلسترول با رسوب و ضخیم کردن دیواره سرخرگ ها ( تشکیل آتروما) بر روی آن است که باعث تنگی سرخرگ ها می شود.

فشارخون‌بالا (هیپرتانسیون): فشارخون‌بالا نیز  خطر ایجاد  بیماری‌های قلبی‌عروقی را چند برابرافزایش می دهد. سایر عوامل دیگری مانند چاقی،سیگار، کلسترول بالا،  سوء مصرف الکل، رژیم غذایی ناسالم یا عدم فعالیت جسمانی  و برخی بیماریها نیز می‌توانند در ایجاد فشارخون بالا دخیل باشند وهمچنین اثرات  فشارخون‌بالا رادر ایجاد بیماری‌های قلبی‌عروقی  چندین برابر بیشتر افزایش دهند.( البته افراد ممکن است  بدون وجود هیچ یک از این عوامل، باز هم مبتلا به فشارخون بالا شوند)

چاقی و افزایش وزن: چاقی و افزایش وزن بدن در ایجاد خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی مستقل از سایر عوامل خطر دخیل می‌باشد، چرا که. چاقی فشارخون را افزایش داده، سبب افزایش بارکاری قلب می‌شود ،اثرات مضری برروی کلسترول  داشته اترواسکلروز را تشدید میکند و در ایجاد بیماری دیابت(بیماری قند خون)  دخیل می‌باشد.

عدم فعالیت جسمانی:  شیوه زندگی غیرفعال سبب افزایش خطر ابتلا به اضافه‌وزن، سطح کلسترول خون‌بالا، فشارخون‌بالا و دیابت می‌شود. ورزش منظم درحد متوسط، سبب کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود.

حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت متوسط در اغلب روزهای هفته (حداقل ۵ روز) یا هر روز به سلامت قلب کمک کرده همچنین می‌ تواند احتمال بیماری‌های قلبی و سکته ی قلبی همچین خطر سرطان روده ی بزرگ، فشارخون بالا، دیابت و … را نیز کم کند.

بیماری دیابت (قند خون)  : ابتلا به دیابت، فرد را در معرض خطر جدی قرار می‌دهد. درحدود دوسوم افراد مبتلا به دیابت به علت ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌میرند.  پیشگیری ازابتلا به دیابت خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را نیز کاهش می دهد. کنترل دیابت بعد ابتلا نیز تا حدی ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را نیز کاهش دهد(البته بطور جزیی).

سیگار: افراد سیگاری نسبت به افراد غیرسیگاری چندین برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی علاوه بر افزایش خطر ابتلا به بیماریهای ریه و انواع سرطان ها  می‌باشند.

اثرات استعمال سیگار عبارتست از : – افزایش تعداد ضربان قلب و نیز نامنظمی ضربان قلب (آریتمی) – انقباض سرخرگ‌ها کرونری – تشدید  انسداد اترواسکلروتیک سرخرگ‌ها توسط پلاک – افزایش فشارخون – افزایش نیاز بافت قلب به اکسیژن -  کاهش توانایی خون در حمل اکسیژن –  افزایش میزان خطر لخته شدن خون و در نتیجه حمله قلبی و سکته مغزی.

حتی تماس با دود سیگار در افراد غیرسیگاری موجب افزایش میزان بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌گردد.

یائسگی زودرس: یائسگی زودرس  زنان(به شکل طبیعی و یا بدنبال جراحی) وی درمعرض خطر بیشتر ابتلا به بیماری سرخرگ‌های‌کرونری قرار می‌دهد.

سایر عوامل موثر که عوامل مداخله‌کننده نامیده می‌شوند نیز با بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط می‌باشند، اما اهمیت آنها هنوز بطور کامل شناخته نشده یا مورد سنجش قرار نگرفته‌اند. این عوامل عبارتند از:

استرس:  به نظر می‌رسد که استرس (بویژه‌دربرخی‌افراد) سبب افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود. شاید علت این افزایش میزان خطر، بالا رفتن تعداد ضربان قلب و فشارخون و آسیب به سرخرگ‌ها بدلیل استرس طولانی مدت ‌باشد . همچنین ممکن است استرس در ایجاد سایر رفتارهای مخاطره‌آمیز مثل تغذیه بیش از حد، استعمال دخانیات و سوء مصرف الکل دخیل باشد. استرس از طریق افزایش هورمون‌های استرس (از جمله آدرنالین) سبب تولید و افزایش کلسترول  و نیز افزلیش احتمال پاره شدن پلاک آترواسکلروز می‌شود. استرس های شدید کوتاه مدت ممکن است با افرایش انعقاد پذیری خون موجب لخته عروقی  شود.

الکل:  نوشیدن مقادیر بیش از حد الکل می‌تواند فشارخون را افزایش داده و اثر منفی بر روی سطح کلسترول و تری‌گلیسرید (چربی خون)  و اترواسکلروز کرونری داشته باشد و ممکن است منجر به ایجاد ضربان نامنظم قلبی (آریتمی) گردد.

قرص‌های ضدبارداری:   قرص‌های ضدبارداری  سبب افزایش‌خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در افراد سیگاری یا مبتلا به فشارخون‌بالا بویژه در زنان بالای ۳۵ سال شوند. (قرص‌های ضدبارداری  جدید حاوی سطح هورمون کمتری نسبت به قرص‌های قبلی بوده و خطر کمتری دارند).   پس از ۳۵ سالگی بدلیل افزایش خطر ابتلا به حمله قلبی و لخته شدن خون، زنان سیگاری یا مبتلا به فشارخون‌بالا نباید از قرص‌های ضدحاملگی استفاده کنند مگر موارد خاص با نظر پزشک.

در حدود نیمی از موارد مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی ناگهانی هستند یعنی بروز آنها غیرمنتظره بوده و فرصت نیز برای درمان وجود ندارد همچنین  درمان‌های متداول امروزی (مانند آنژیوپلاستی با بالن و یا  جراحی بای‌پس سرخرگ کرونری) را نمی‌توان برای هر فرد در معرض خطر انجام داد و در صورت امکان انجام ، درمان فقط مشکل کنونی فرد را درمان می‌کند وروند بیماری زمینه‌ای را متوقف نمی‌سازد.