کاردیو به معنی قلب، میو به معنی ماهیچه و پاتی به معنی بیماری است. کاردیومیوپاتی ها   یکی از بیماریهای عضله قلب هستند که در آن بعلت درگیری و بیماری عضله قلبی،  قلب نمیتواند جریان خون کافی را برای بدن فراهم سازد و بیمار  دچارعلائم  نارسایی قلبی  می‌شود(در واقع نوعی نارسایی قلبی است). کاردیومیوپاتی ناشی از  التهاب عضله قلب است که در نتیجه  عضله قلبی ناتوان  شده و نمی تواند خون را به بطور  مؤثری پمپاژ کند.
علت کاردیومیوپاتی ها:

علل شناخته شده کاردیو میوپاتی بسیار هستند ولی گاهی علتی برای آن پیدا نمی شود. کاردیومیوپاتی بدون علت مشخص (بیماری اولیه عضله قلبی یا همان میوکارد ) را نوع ایدیوپاتیک  می نامند. اما  کاردیومیوپاتی‌های ثانویه به بیماری های دیگر  علل متنوعی دارند که شایعترین علت آن بیماریهای تنگی عروق کرونر قلب (آترواسکلروز یا سکته قلبی)  است. پرفشاری مزمن خون (هیپرتانسیون) ، بیماری‌های دریچه ای قلب (مثل تنگی یا  نارسایی شدید  و مزمن آئورت و میترال)،آریتمی ها (بویژه نوع تاکی کاردی یعنی بالا بودن ضربان قلب)،برخی بیماریها مثل پرکاری مزمن  تیروئید و دیابت ،حاملگی (کاردیومیوپاتی پره پارتوم و پوست پارتوم)، برخی بیماریهای عفونی (مثل عفونت‌های ویروسی)، ببیماری های ارتشاحی قلب (مثل: آمیلوئیدوز، هموکروماتوز= تجمع آمیلوئید یا  آهن اضافی در ماهیچه قلب)، درگیری مزمن پریکارد (پریکاردیت مزمن فشارنده)، برخی دارو ها و سموم (مثل: داروهای شیمی درمانی، سوء مصرف الکل و کوکائین یا داروهای ضد افسردگی و …)، کمبود برخی ویتامینها (مثل ویتامین B و سلینیوم، کلسیم و منیزیم) و …  علل کاردیومیوپاتی‌های  ثانویه هستند. این اختلال در مردان شایع‌تر است .

صرفنظر از علت بیماری، کاردیومیوپاتی سه نوع دارد  :

کاردیومیوپاتی  دیلاته = dilated cardiomyopathia (بزرگی حفرات قلب  همراه با نارسا شدن عملکرد انقباضی  قلب ) : شایع ترین شکل کاردیومیوپاتی است. در این اختلال، بطن چپ قلب بزرگ شده و توانایی پمپ آن کم می شود. شایعترین علت آن بیماری انسداد عروق کرونر قلب یا بیماری تنگی یا نارسایی دریچه های قلب است. نوع ارثی آن کمتر شایع بوده و بیشتر در مردان میانسال دیده می شود.

کاردیو میوپاتی هیپر تروفیک cardiomyopathia Hypertrophic ( همرا با رشد بی رویه  ودر نتیجه  ضخیم شدن عضله قلب ): در این نوع ، ماهیچه بطن چپ قلب، به طور غیرطبیعی رشد کرده و ضخیم می شود. براین اساس، حفره بطن چپ کوچک  شده  و علارغم حفظ قدرت انقباضی ، قدرت ریلکس شدن (انبساط حفره) و پذیرش خون کم می شود. بدلیل حفظ قدرت انقباضی اوایل بیماری ، علائم نارسایی قلب کمتر دیده می شود ولی در موارد پیشرفته موجب کاهش برون ده قلبی  و بروز علائم نارسایی قلب می شود. علل آن گاهی بیماری ثانویه مثل پرفشاری مزمن خون ویا تنگی دریچه ای یا بیماری های ارتشاحی قلب و…  می باشد اما نوع اولیه ‌(ایدئوپاتیک) ناشی از اختلال ژنتیکی  می تواند در هر سنی رخ دهد .برخی بیماران دارای سابقه خانوادگی هستند اما موارد اسپورادیک (بدون سابقه خوانوادگی) هم دیده می شود. این فرم درگیری یکی از شایعترین علل مرگ ناگهانی قلب بویژه  در ورزشکاران است.

کاردیومیوپاتی محدود کننده  cardiomyopathia  Restrictive ( کاهش انعطاف پذیری عضلات قلب ) : در این نوع، ماهیچه های قلب سفت شده و قابلیت انعطاف آنها (ریلکسیشن  یا  انبساط)  کم می شود و موجب کاهش  پر شدن بطن قلبی می شود. این وضعیت شیوع کمتری نسبت به دیگر انواع دارد ، در هر سنی دیده می شود ولی  بیشتر در افراد پیر رخ می دهد.می تواند همراه با بیماری های ثانویه فوق الذکر یا بیماری اولیه عضله قلبی (ایدئوپاتیک) باشد.

علت ونیز فرم تظاهر هرچه باشد   نتیجه  همه آنها کاهش  توانایی قلب برای پمپ خون و خونرسانی  سایر قسمت‌های بدن و بروز علائم مشترک نارسایی قلبی  است.

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی

داروی جدید کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی : ماواکامپتن

علائم ونشانه های نارسایی قلبی :
در مراحل اولیه این بیماری ممکن است بی علامت باشد و فقط در معاینه یا اکوکاردیوگرافی قلبی کشف شود. بیماریابی در این مرحله عمدتا محدود به بیماران در ریسک کاردیومیوپاتی که تحت بررسی قرار می گیرند می باشد( مثل بیماران با سابقه خانوادگی نارسایی قلب، بیماران مبتلا به فشارخون بالای مزمن، بیماران دیابیی و تیروئیدی ، وجود آریتمی و…) .

بتدریج  با پیشرفت بیماری ،علائم  نارسایی قلب ظاهر می‌شود. این علائم شامل موارد زیراست:

احساس تنگی‌نفس در زمان فعالیت ودر موارد شدیدتر بیماری در زمان استراحت ، ودر موارد شدیدتر سرفه خشک مکرر، گاهی همراه با خلط خونی یا  کف دار، ادم (تورم)  ناحیه ساق و مچ پا و تورم  شکم (در کاردیومیوپاتی پیشرفته با درگیری سمت راست قلب) ، احساس خستگی وضعف عمومی، سرگیجه، بی حالی ، تپش قلب و ضربان نامنظم قلب ، کاهش  اشتها ، کاهش  میل جنسی

پیش اگهی: بسته به نوع کاردیومیوپاتی و علت اولیه متفاوت است. گاهی علائم و نشانه های این بیماری گرایش به پیشرفت دارند با گذشت زمان در صورت عدم درمان، در بعضی افراد این علائم و به هم خوردگی حالت های عمومی بدن، سریعاً پیشرفت می کند، این موضوع در حالی است که در مورد دیگر بیماران، این بیماری در یک سطح مشخص متوقف می شود و پیشرفت نمی کند. در برخی دیگر از بیماران ، احتمال دارد بیمار به مرور زمان با درمان دارویی  کاملاً بهبود یابد.

علل کاردیومیوپاتی ها:
دربیشتر موارد علت کاردیومیوپاتی  دقیفا شناخته نمی شود ، اما موارد زیر هر کدام می تواند علت احتمالی کاردیومیوپاتی  باشد:
بالا بودن فشارخون به صورت مزمن
انواع بیماری های مزمن دریچه‌ای قلب
بیماری انسداد عروق قلبی و سکته های قلبی
تاکی کاردی های مزمن (بالا بودن ضربان قلب به صورت مزمن)
اختلالات متابولیک مزمن ،مثل بیماری تیروئید یا دیابت
سوء تغذیه شدید و مزمن (مانند کمبود  تیامین( ویتامین ب-۱)، سلینیوم، کلسیم و منیزیم ).
عوارض حاملگی
مصرف مزمن الکل ،  استفاده مزمن کوکائین یا داروهای ضد افسردگی، مانند داروهای ضد افسردگی ۳ حلقه ای ، برخی داروهای شیمی درمانی برای درمان سرطان
برخی از عفونت‌های ویروسی.
جمع شدن بیش از اندازه چربی ، آهن ،رسوب ماده آمیلوییدی و ….  و جایگزینی به جای عضله قلب
استرس های  شدید

برخی انواع  کم خونی شدید
برخی انواع  میوپاتی های عضله قلب مثل :آتاکسی فریدریش

عوامل خطر :عواملی که خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند عبارتند از:
سن بالا: افراد بالای ۶۰ سال
اضافه وزن و چاقی
استعمال دخانیات
الکیسم
سابقه خانوادگی
مصرف بعضی از داروهای مثل ضدافسردگی و داروهای ضد روان پریشی
استفاده بیش از حد از بعضی مواد مثل الکل و کوکائین
مبتلایان به دیابت شیرین
افزایش کلسترول خون

از ان جایی که  گاهی اوقات کاردیومیوپاتی ها زمینه ارثی دارند  ، احتمال دارد پزشک توصیه کند که اعضای خانواده نیز جهت اطمینان از سلامتی در مقابل این بیماری مورد معاینه و اکوکاردیوگرافی  قرار گیرند.

عوارض : از جمله عوارض این بیماری می توان به موارد زیر اشاره کرد:
آمبولی های شریانی:
بدلیل تشدید انعقاد پذیری و ایستایی خون در قلب ، کاردیومیوپاتی ها می‌تواند موجب تشکیل لخته های خون در داخل حفرات قلب  شوند. اگر طی انقباض قلبی ، لخته های خون  از سمت چپ قلبی به خارج قلب  پمپاژ شده و وارد سیستم شریانی  شوند (آمبولی های شریانی)، می‌توانند عروق خونی را مسدود و جریان خون را به اعضای حیاتی مانند قلب و مغز، چشم ، کلیه ، روده ها و…  را دچار اختلال کنند. بسیار کمتر، اگر لخته ها در طرف راست قلب فرد بیمار تشکیل شود، آمبولی ریه‌ رخ می دهد. با هدف  کاهش خطر، احتمال دارد پزشک یک داروهای ضد انعقاد خون مثل وارفارین یا کمتر آسپرین  تجویز کند.

مرگ ناگهانی  قلبی
تمامی انواع این کاردیومیوپاتی ها می‌تواند باعث آریتمی  شوند. برخی از این آریتمی های قلبی  (مثل تاکی کاردی بطنی ) ، بسیار خطرناک بوده و در می‌تواند منجر به سنکوپ  یا در برخی، مرگ ناگهانی قلبی شوند.

تشخیص:
عکس برداری از قفسه سینه : می تواند نشانگر کاردیومگالی ( بزرگی قلب ) و نیز احتقان ریوی باشد. در تشخیص افتراقی علل تنگی نفس کمک کننده است.
نوار قلب :  ECG می‌تواند کاردیومگالی ( بزرگی)  یا هیپرتروفی قلب (افزایش ضخامت دیواره)،  اختلالات ریتم قلب  ( آریتمی ها) و … را نشان دهد. همچنین در صورت انسداد عروقی شدید یا سکته های قلبی که یکی از علل کاردیومیوپاتی ها است را نشان دهد ولی میتواند نرمال نیز باشد.

اکو کاردیو گرافی :  با نمایش ساختمان قلب از جمله اندازه حفرات و نیز عملکرد قلب مانند برون ده قلبی  EF  روش اصلی تشخیص الیه کاردیومیوپاتی ها است.

تست ورزش: برای یافتن علل ایسکمیک کاردیومیوپاتی ها استفاده می شود. گاهی برای تعیین فانکشن کلاس بیمار انجام می شود.

کاتتراسیون و بیوپسی (نمونه برداری):
گاهی برای تشخیص دقیق علت بیماری نیاز به نمونه بیوپسی بافت دیواره قلب داریم یا برای تعیین دقیق عوارض بیماری کاردیومیوپاتی نیاز به تعیین فشار های درون حفرات قلبی هست. در این روش، یک کاتتر  را از طریق رگ فمورال در کشاله ران  یا رادیال در مچ دست به قلب می رسانند  و در آنجا یک نمونه کوچک از قلب بیمار را برای بررسی پاتولوژی می‌گیرند ، یا فشار داخل حفره‌های قلب اندازه‌گیری می‌شود ، و یا  آنژیو گرافی قلب انجام میدهند  تا مطمئن شوند انسدادی  عروق کرونر قلب عامل کاردیومیوپاتی ها نیست.

درمان:
درمان این بیماری بسته  به نوع کاردیومیوپاتی و نیز علت اولیه آن متفاوت است.  اصول کلی درمان شامل انواع داروهای مورد استفاده در نارسایی قلب، کاشت وسایل کمکی قلب مثل CRT  یا تعبیه قلب مصنوعی و نهایتا در موارد انتهایی بیماری، پیوند قلب است.
اهداف درمان در کاردیومیوپاتی  عبارتند از:
کاهش  علائم  بیماری
کاهش سرعت  پیشرفت بیماری
کنترل و کاهش عوارض بیماری

افزایش طول عمر

تمامی انواع کاردیو میوپاتی باید رژیم غذایی با محدودیت نمک و مایعات داشته باشند. حتما وزن خود را در محدوده نرمال حفظ و اضافه وزن خود را کنترل کنند. برنامه ورزشی منظم و سبکی توصیه می شود.

سایر بیماریها و عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی  مثل فشار خون ، دیابت ( بیماری قند خون ) و هیپرلیپیدمی ( کلسترول بالا) را کنترل کنند.

درمان‌های اختصاصی و پیش اگهی بیماری  براساس اینکه هر فرد به کدام نوع از کاردیو میوپاتی مبتلا است، متفاوت است.

از انواع داروهای مورد استفاده در نارسایی قلب ،بطور خلاصه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مهارکننده‌هاى سیستم رنین – آنژیوتانسین: از چند سال قبل و با معرفی داروی ساکوبیتریل+والزارتان این گروه دار.یی بعنوان انتخاب اول درمان نارسایی قلب می باشد ولی بدلیل گران بودن ممکن است پزشک و بیمار تصمیم به استفاده از داروهای نسل قبلی را بگیرند. خوشبختانه این گروه دارویی از سال ۱۴۰۱ تولید ایران با قیمت مناسبی در دسترس بوده  ( با برند دارویی  آرترستان ARTRESTAN ) و بیماران زیادی از آن استفاده می کنند. در صورت عدم مصرف این دارو- مهار کننده‌های آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین مانند کاپتو پریل یا انلاپریل  یا داروهای بلوک کننده گیرنده آنژیوتانسین مثل لوزارتان یا والزارتان و… : می توانند عملکرد قلب را بهبود بخشیده از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند( کاهش علائم کاردیومیوپاتی ، کاهش پیشرفت کاردیومیوپاتی و کاهش عوارض کاردیومیوپاتی ) .

داروهای رده  بتا بلوکرها مانند کارودیلول یا متورال که می توانند عملکرد قلب را بهبود بخشیده از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و نیز خطر مرگ ناگهانی بعلت آریتمی را در بیماران  کاردیو میوپاتی کاهش دهند ( کاهش علائم کاردیومیوپاتی ، کاهش پیشرفت کاردیومیوپاتی ، کاهش عوارض کاردیومیوپاتی )

دیورتیک ها (مدرها = ادرار آورها ) مانند فورزاماید (لازیکس) می تواند از تجمع مایع جلوگیری کند( کاهش علائم احتقانیکاردیومیوپاتی).

اسپیرونولاکتون / اپلرنون : موجب کاهش سرعت پیشرفت بیماری و فیبروز قلبی می شود ( کاهش پیشرفت کاردیومیوپاتی ).

داروهای مهار کننده سدیم -گلوکوز ( مثل امپاگلیفلوزین و داپاگلیفلوزین): هر چند این داروها اول برای درمان دیابت معرفی شدند ولی بعدها بعنوان درمان استاندارد نارسایی قلبی شناخته شده و حتی در بیماران غیر دیابتی باید مصرف شود.

دیگوکسین: هر چند امروزه بسیار کمتر توصیه میشود.  در برخی بیماران  کاردیومیوپاتی فرم دیلاته مناسب این دارو  موجب افزایش قدرت انقباضی میوکارد قلبی می شود و فقط در برخی انواع و برخی بیماران کاربرد دارد( کاهش علائم نارسایی در کاردیومیوپاتی دیلاته).( توجه: در کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و ریستریکتیو ممنوع است)

یکی دیگر از راه های درمان برای بعضی افراد، با تاخیر انقباض بین دو بطن راست و چپ که به درمان های دارویی جواب نمیدهند گذاشتن دستگاه مخصوص ضربان سازسه حفره ای  (CRT) می باشد که انقباضات بین بطن های چپ و راست را همزمان وهماهنگ می‌کند.

در افرادی که ممکن است در خطر آریتمی های  خطرناک بطنی  باشند، دارو درمانی یا دستگاه قابل کاشت دیفیبریلاتور قلب (ICD) می‌تواند از انتخاب‌ها باشد.  ICD ها که به اندازه یک قوطی کبریت هستند  که در  زیر کتف کاشته می شود وبرای مانیتور کردن دائمی ضربان قلب و دادن  شوک های الکتریکی در زمان بروز آریتمی های بطنی کشنده کاربرد دارند. تلفیق  ICD با CRT   یا پیس میکر می توانند همزمان به عنوان ضربان ساز یا هماهنگ کننده انفباض دو بطن  کارآیی دوگانه داشته باشند.

در برخی موارد پیشرفته نوع کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک که ضخامت دیواره قلب افزایش شدید یافته است ، احتمال دارد پزشک روش درمان تزریق الکل را برای بیمار پیشنهاد کند که در این روش غیر جراحی، با استفاده از تزریق الکل برای نکروزماهیچه های هیپرتروفیه قلب رخ داده و به کاهش ضخامت دیواره قلب و بهبود جریان خون آئورت کمک می‌کندیا ممکن است با روش جراحی بخشی از دیواره کلفت شده ماهیچه‌ای قلب را که با جریان خون طبیعی تداخل دارد، بردارد. به این روش عمل جراحی میوتومی گفته می‌شود که این درمان باعث کاهش علائم و نیز کاهش احتمال آریتمی ومرگ ناگهانی  در بیشتر بیماران می شود.

پیوند قلب
زمانی که کاردیومیوپاتی پیشرفت کرد  بطوریکه نتوان  از طریق دارو علائم را  کنترل و کاهش داد  شاید پیوند قلب تنها راهکار باقی مانده باشد. به خاطر اینکه تعداد اهداکننده های قلب بسیار کم است، بیماران کاردیومیوپاتی باید مدت زمان طولانی در انتظار باشند تا در صورت یافتن دهنده پیوند،  پیوند قلب شوند. در بعضی موارد، می‌توان با یک دستگاه مکانیکی قلب مصنوعی،  تا زمان انتظار برای یافتن دهنده قلب حمایت کرد. این ابزار، به عنوان وسیله کمکی بطن شناخته شده و قادر خواهد بود از جریان خون برای مدت طولانی حمایت کند و ممکن است حتی زندگی در محیط خارج از بیمارستان را ممکن باشد. در برخی از افراد که کاندید مناسب پیوند قلب نیستند، این قلب مصنوعی ممکن است حمایت طولانی مدت ایجاد کند.

پیشگیری
در بیشتر موارد ایدئوپاتیک یا ژنتیکی، روش  پیشگیری  خاصی در دسترس  نمیباشد. باید در صورت داشتن سابقه خانوادگی حتما  به پزشک متخصص قلب مراجعه  کنید. در صورت اثبات کاردیومیوپاتی بدون علت ( ائدیوپاتیک) باید سایر اعضای درجه اول ( مثل برادر و خواهرها) نیز مورد بررسی قرار گیرند. زمانی که این بیماری به موقع تشخیص داده شود می توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد. در بعضی موارد می توان با پیشگیری از مصرف مواد کاردیوتوکسیک ( مانند سوء مصرف الکل یا کوکائین) که باعث نارسایی قلبی می شود پیشگیری به عمل آورد. کنترل کردن فشار خون بالا و نیز دیابت اهمیت بسیاری دارد که باعث عدم ابتلا به بسیاری از بیماری های قلبی از جمله نارسایی قلبی می شود.

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی

داروی جدید کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی : ماواکامپتن

قلب سالم

در حالی که بیماری های قلبی، علت اصلی مرگ ومیر و ناتوانی زنان و مردان است، راه هایی وجود دارد که می توان توسط آنها از قلب محافظت نمود و قلب سالم داشت.

در حدود نیمی از موارد مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی ناگهانی هستند یعنی بروز آنها غیرمنتظره بوده و فرصتی نیز برای درمان وجود ندارد همچنین  درمان‌های متداول امروزی (مانند آنژیوپلاستی با بالن و یا  جراحی بای‌پس سرخرگ کرونری) را نمی‌توان برای هر فرد در معرض خطر انجام داد و در صورت امکان انجام ، درمان فقط مشکل کنونی فرد را درمان می‌کند وروند بیماری زمینه‌ای را متوقف نمی‌سازد.

پس علارغم تمام پیشرفت ها ، هنوز هم پیشگیری بهتر از درمان است.

بیماری‌های قلبی‌عروقی علت اصلی مرگ و میر در مردان و زنان در سراسر جهان می باشد. بیماری‌های قلبی‌عروقی اشکال مختلفی مانند: فشارخون‌بالا، بیماری‌ تصلب‌شرایین (آترواسکلروز)‌کرونری و سکته قلبی، نارسایی قلبی، سکته مغزی، آترواسکلروزسایر عروق مثل اندام ها و احشا و… دارند.

بیماری‌های قلبی‌عروقی به آهستگی ایجاد شده و در مراحل اولیه  اغلب علامتی نیز ندارند. عواملی چون کلسترول بالا یا فشارخون بالا ممکن است از کودکی وجود داشته یا در جوانی آغاز شده و برای چندین دهه تشخیص داده نشوند، بنابراین بهترین راهکار، بررسی ، تشخیص و کنترل زودرس عوامل خطر و پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی است. ایجاد تغییرات سالم در شیوه زندگی مطابق با رهنمودهایی که از چندین دهه تحقیقات بدست آمده‌اند نه تنها سبب پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی و داشتن قلب سالم  می‌شوند بلکه خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مثل سرطان و دیابت را نیز کاهش می‌دهند.

زندگی و تغذیه سالم = قلب سالم

*عوامل خطر عمده‌ای که قابل کنترل، اصلاح و یا  درمان هستند عبارتند از:

هر چند برخی عوامل خطر بیماری قلبی عروقی قابل کنترل و پیشگیری نمی باشند اما برخی عوامل خطر به راحتی قابل کنترل هستند.

سیگار: افراد سیگاری نسبت به افراد غیرسیگاری چندین برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی علاوه بر افزایش خطر ابتلا به بیماریهای ریه و انواع سرطان ها  می‌باشند.

حتی تماس با دود سیگار در افراد غیرسیگاری موجب افزایش میزان بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌گردد.

اثرات استعمال سیگار عبارتست از : – افزایش تعداد ضربان قلب و نیز نامنظمی ضربان قلب (آریتمی) – انقباض سرخرگ‌ها کرونری – تشدید  انسداد اترواسکلروتیک سرخرگ‌ها توسط پلاک – افزایش فشارخون – افزایش نیاز بافت قلب به اکسیژن -  کاهش توانایی خون در حمل اکسیژن –  افزایش میزان خطر لخته شدن خون و در نتیجه حمله قلبی و سکته مغزی.

کلسترول بالا: کلسترول بالا خطر ایجاد  بیماری‌های قلبی‌عروقی را چند برابرافزایش می دهد. کلسترول با رسوب و ضخیم کردن دیواره سرخرگ ها ( تشکیل آتروما) بر روی آن است که باعث تنگی سرخرگ ها می شود.

فشارخون‌بالا (هیپرتانسیون): فشارخون‌بالا نیز  خطر ایجاد  بیماری‌های قلبی‌عروقی را چند برابرافزایش می دهد. سایر عوامل دیگری مانند چاقی،سیگار، کلسترول بالا،  سوء مصرف الکل، رژیم غذایی ناسالم یا عدم فعالیت جسمانی  و برخی بیماریها نیز می‌توانند در ایجاد فشارخون بالا دخیل باشند وهمچنین اثرات  فشارخون‌بالا رادر ایجاد بیماری‌های قلبی‌عروقی  چندین برابر بیشتر افزایش دهند.( البته افراد ممکن است  بدون وجود هیچ یک از این عوامل، باز هم مبتلا به فشارخون بالا شوند)

چاقی و افزایش وزن: چاقی و افزایش وزن بدن در ایجاد خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی مستقل از سایر عوامل خطر دخیل می‌باشد، چرا که. چاقی فشارخون را افزایش داده، سبب افزایش بارکاری قلب می‌شود ،اثرات مضری برروی کلسترول  داشته اترواسکلروز را تشدید میکند و در ایجاد بیماری دیابت(بیماری قند خون)  دخیل می‌باشد.

رژیم غذایی نامناسب:   بویژه استفاده از روغن نباتی جامد و پیه حیوانی، کله پاچه و مغز ، مصرف غذاهای آماده مثل کنسروها و فست فودها، مصرف بی رویه نمک .

همچنین مصرف کم میوه و سبزیجات تازه موجب افزایش فشار خون می شود.

عدم فعالیت جسمانی:  شیوه زندگی غیرفعال سبب افزایش خطر ابتلا به اضافه‌وزن، سطح کلسترول خون‌بالا، فشارخون‌بالا و دیابت می‌شود. ورزش منظم درحد متوسط، سبب کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود.

حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت متوسط در اغلب روزهای هفته (حداقل ۵ روز) یا هر روز به سلامت قلب کمک کرده همچنین می‌ تواند احتمال بیماری‌های قلبی و سکته ی قلبی همچین خطر سرطان روده ی بزرگ، فشارخون بالا، دیابت و … را نیز کم کند.

بیماری دیابت (قند خون)  : ابتلا به دیابت، فرد را در معرض خطر جدی قرار می‌دهد. درحدود دوسوم افراد مبتلا به دیابت به علت ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌میرند.  پیشگیری ازابتلا به دیابت خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را نیز کاهش می دهد. کنترل دیابت بعد ابتلا نیز تا حدی ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را نیز کاهش دهد(البته بطور جزیی).

سایر عوامل موثر که عوامل مداخله‌کننده نامیده می‌شوند نیز با بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط می‌باشند، اما اهمیت آنها هنوز بطور کامل شناخته نشده یا مورد سنجش قرار نگرفته‌اند. این عوامل عبارتند از:

استرس:  به نظر می‌رسد که استرس (بویژه‌دربرخی‌افراد) سبب افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود. شاید علت این افزایش میزان خطر، بالا رفتن تعداد ضربان قلب و فشارخون و آسیب به سرخرگ‌ها بدلیل استرس طولانی مدت ‌باشد .

 همچنین ممکن است استرس در ایجاد سایر رفتارهای مخاطره‌آمیز مثل تغذیه بیش از حد، استعمال دخانیات و سوء مصرف الکل دخیل باشد. استرس از طریق افزایش هورمون‌های استرس (از جمله آدرنالین) سبب تولید و افزایش کلسترول  و نیز افزلیش احتمال پاره شدن پلاک آترواسکلروز می‌شود. استرس های شدید کوتاه مدت ممکن است با افرایش انعقاد پذیری خون موجب لخته عروقی  شود.

الکل: 

مصرف  الکل با مکانیسم های متعددی برای سلامتی کلی و  قلبی‌عروقی مضر است. الکل کالری زیادی دارد که منجر به چاقی و افزایش وزن می‌شود، فشارخون را بالا ‌برده، سطح تری‌گلیسیریدهای را افزایش می‌دهد و سبب  سندرم مقاومت به انسولین(یا بیماری دیابت) میشود. بنابراین می‌تواند منجر به سکته قلبی و  مغزی، آسیب عضلات قلبی (کاردیومیوپاتی) و اختلالات ریتم قلبی (آریتمی) شود.

مطابق دستور صریح اسلام  هرگز مشروبات الکلی مصرف نکنید. در صورت پیروی از سایر ادیان الهی توجه داشته باشید که توصیه‌های دانشمندان غربی  در این زمینه قاطع است: اگر قبلاً الکل مصرف نمی‌کرده‌اید با هدف پیشگیری از بیماریهای قلبی-عروقی ، به هیچ وجه شروع به استفاده از آن نکنید.

پس نوشیدن مقادیر بیش از حد الکل  اثر تشدید کننده بر روی سطح کلسترول و تری‌گلیسرید (چربی خون)  و در نتیجه پدیده اترواسکلروز کرونری (تصلب شرایین ) داشته باشد و ممکن است منجر به ایجاد ضربان نامنظم قلبی (آریتمی های خطرناک ) گردد.

قرص‌های ضدبارداری:   قرص‌های ضدبارداری  سبب افزایش‌خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی بالاخص در افراد سیگاری یا مبتلا به فشارخون‌بالا بویژه در زنان بالای ۳۵ سال شوند. (قرص‌های ضدبارداری  جدید حاوی سطح هورمون کمتری نسبت به قرص‌های قبلی بوده و خطر کمتری دارند).   پس از ۳۵ سالگی بدلیل افزایش خطر ابتلا به حمله قلبی و لخته شدن خون، زنان سیگاری یا مبتلا به فشارخون‌بالا نباید از قرص‌های ضدحاملگی استفاده کنند مگر موارد خاص با نظر پزشک.

کمبود آنتی اکسیدان ها، غیر عادی شدن فاکتورهای انعقاد خون و افزایش هموسیستئین : در خون نیز باعث ممکن است سبب افرایش بروزCVD  شوند.

 سایر مطالب مرتبط:

کلسترول خون بالا:

فشارخون‌بالا (هیپرتانسیون):

افزایش وزن  و چاقی ، نحوه توزیع چربی در بدن(چاقی شکمی):

الکل و رژیم غذایی نادرست :

عدم فعالیت جسمانی:

مقدمه :

بیماریهای قلبی عروقی در حال حاضر جزو سه علت اول مرگ و میر و ناتوانی انسان در سراسر دنیا بوده و در حال تبدیل شدن به اصلی ترین عامل مرگ و میر  یا ناتوانی  در اغلب کشورها می باشد. اگرچه خطرات ناشی از بیماریهای بیماریهای عفونی و مسری بدلیل ماهیت واگیری آنها سریع و قابل مشاهده فوری است امّا عوارض ناشی از بیماریهای مزمن مثل بیماریهای قلبی عروقی برای بیمار و جامعه،  ماندگارتر ، ناتوان کننده تر و پرهزینه تر بودن،  در همان حال قابل پیشگیری می باشند. امکان ایجاد بیماریهای قلبی عروقی بعد از سن ۴۰ سالگی در مردان ۵۰% و در زنان ۴۰% است.  هرچند بعضی از عوامل ایجاد و پیدایش بیماریهای قلبی عروقی مثل جنس مرد، سن و نژاد و ژنتیک غیر قابل مداخله هستند ، امّا روشهایی برای کنترل سایر عوامل خطر قابل تغییر و در نتیجه پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی و یا حداقل به تأخیر انداختن بروز آنها وجود دارد.

علل بیماری های قلب و عروق و نیز علائم ونشانه های آن بسته به نوع بیماری متفاوت است.

انواع بیمارى‌هاى قلبى:

هر چند وقتی صحبت از بیماری قلبی می شود بیشتر مردم بفکر سکته های قلبی می افتند ولی واقعیت این است که بیماری های زیادی می تواند سیستم قلبی عروقی انسان را درگیر کند

بیماریهای قلب را بطور کلی میتوان به چند زیر رده مهم تقسیم کرد:

۱ – بیماریهای عروق کرونر قلب ( شریانهای خونرسانی کننده به خود عضله  قلب ) :

آترواسکلروز ،  تصلب شرائین و  آنژین پایدار قلبی (بیماری مزمن شریان کرونر )

بیماری های  حاد شریان کرونر قلب: آنژین ناپایدار و  انفارکتوس  حاد میوکارد( سکته قلبی )

۲- بیماریهای عضله قلبی:

نارسائی قلبی حاد و مزمن

میوکاردیت حاد قلب

کاردیومیوپاتی های مزمن قلبی: کاردیومیو پاتی دیلاته قلبی ،   کاردیومیو پاتی هیپرتروفیک قلبی   ،  کاردیومیو پاتی ریستریکتیو قلبی

۳- بیماری در تولید ضربان و  ریتم  قلب:

آریتمی‌ها : تپش قلب / آریتمی های دهلیزی /  بلوک‌ قلبی‌ (Heart block) /  تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی یا PSVT /   ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC /   آریتمی فیبریلاسیون دهلیزى (AF= Atrial Fibrillation) /

بیماری سندرم سینوس بیمار قلبی

۴-بیماری‌های دریچه‌ای قلب

۵- بیماری آندوکارد قلب (آندوکاردیت)

۶- بیماری پریکارد قلب ( پریکاردیت)

۷- بیماری عروق بزرگ و اصلی قلب:

بیماری‌های آئورت

۸- بیماری های عروق محیطی قلب:

۹- بیماری های قلبی  ثانویه به  درگیری سایر ارگانهای بدن:

کورپولمونل

۱۰- بیماری‌های مادرزادی قلب :

۱۱- پرفشاری خون= فشار خون بالا =  هیپرتانسیون: نحوه اندازه‌گیری فشار خون با فشار سنج

۱۲- ایست ناگهانی قلب:

هرچند در مباحث اختصاصی بطور کامل در مورد این بیماریها صحبت شده اما بنده بطور مختصر و کلی برای مقایسه سریع انواع بیماریها ، انها را تعریف و علائمشان را ذکر میکنم:

1 – بیماریهای عروق کرونر قلب :عروق کرونر ، رگ های اصلی خون رسانی به خود عضله قلبی می باشند. و بیماریهای عروق کرونر قلب ناشی از تنگ شدن  یا اسپاسم این عروق  ودر نتیجه  کاهش خونرسانی به قلب میباشد.

آترواسکلروز و تصلب شرائین سیر  تدریجی  اما پیشرونده  داشته و بتدریج و با مرور زمان موجب تنگی عروق کرونری قلب و در نتیجه کاهش تدریجی اما پیشرونده  خونرسانی به قلب می شود. این پدیده موجب  آنژین پایدار قلبی (بیماری مزمن شریان کرونر ) می شود که با درد فعالیتی قلب که ابتدا در سطوح فعالیت بالا و سپس بتدریج با پیشرفت بیماری با فعالیت های کمتر ایجاد و همیشه با استراحت بهبود می یابد مشخص می شود.

اما پارگی این پلاک های اترواسکلروتیک که همیشه بطور ناگهانی و بدون علائم واضح هشدار اولیه رخ داده و بدنبال آن فعالیت سیستم انعقادی خون موجب اضافه شدن لخته بروی پلاک آترواسکلروتیک پاره شده و در نتیجه انسداد کامل و حاد شده و موجب  بیماری های  حاد شریان کرونر قلب (آنژین ناپایدار و  انفارکتوس  حاد میوکارد( سکته قلبی )) میشود. این بیماری ها با درد ناگهانی قلبی در طی  استراحت بدون سابقه قبلی بیماری قلبی و یا با تشدید ناگهانی درد سینه در فردی که سابقه قبلی داشته اما تاکنون با درمان دارویی تحت کنترل بوده است مشخص می شود.

پس سکته قلبی، ناشی از توقف  ناگهانی جریان خون به عروق کرونر قلب عموما ناشی از پارگی پلاک اترواسکلروز و تشکیل لخته در داخل رگ  می باشد. علائم سکته  قلبی بجز درد و یا احساس سنگینی در ناحیه قفسه سینه ، پشت، فک، گلو و دست  می تواند شامل برخی علائم فریبنده گوارشی مثل تهوع و استفراغ و نیز علائمی مانند تعریق سرد،  ضعف، تنگی تنفس  و ضربان غیرطبیعی قلب باشد. این علائم را نباید نادیده گرفت و باید فورا به پزشک مراجعه کرد. اگر درمان فوری انجام نشود، آن قسمت از عضله قلب تخریب شده و می میرد ( سکته یا انفارکتوس) اما با درمان سریع امکان برگشت عملکرد عضله قلبی وجود دارد.

اگر  پلاک آترواسکلروز کوچک بوده و قبل از پارگی (و فعال کردن سیستم تشکیل لخته خون در قلب که انسداد حاد کرونری میدهد)، موجب انسداد قابل توجه در رگ نشده باشد، در این صورت  بسیاری از بیماران  تا زمانی که علائم سکته  قلبی آشکار نشود، نمی فهمند که دچار بیماری عروق کرونری قلب شده اند و حتی ممکن است تست ورزش اخیر این بیماران هم منفی باشد.

۲- بیماریهای عضله قلبی: علائم این گروه از درگیری قلب بفرم تنگی نفس فعالیتی و یا استراتی و نیز خستگی مفرط، ضعف و بی حالی و ادم ریه یا ادم اندام ها می باشد.و شامل:

-  نارسایی قلبی حاد و مزمن: نارسایی قلبی یعنی ناتوانی قلب از تامین نیازهای فرد که می تواند عمدتا ناشی از بیماری عضله  قلب یا کمتر ناشی از افزایش نیاز بیمار باشد.

در بیشتر موارد، نارسایی قلبی در اثر بیماری عروق کرونری و یا سکته (انفارکتوس)  قلبی رخ می دهد اما سایر علل مثل فشار خون بالای کنترل نشده طولانی مدت ، بیماری های دریچه ای  و… نیز دخیلند.

-  میوکاردیت حاد قلب: بعلت التهاب در عظله قلبی ناشی از عفونت یا پدیده های ایمنی را گویند.

-  کاردیومیوپاتی های مزمن قلبی (کاردیومیو پاتی دیلاته قلبی ،   کاردیومیو پاتی هیپرتروفیک قلبی   ،  کاردیومیو پاتی ریستریکتیو قلبی)

اختلال اولیه  در عضله  قلب را کاردیومیوپاتی نامند. این اختلال نیز با  کاهش توانایی قلب برای پمپاژ خون منجر به علائم نارسایی قلبی می شود.

۳- بیماری در تولید ضربان و  ریتم  قلب:

-  طپش قلب

-  آریتمی‌ها (ضربان نامنظم قلب)

-  بیماری سندرم سینوس بیمار قلبی

-  فیبریلاسیون دهلیزی (AF)

4-بیماری‌های دریچه‌ای قلب: قلب ۴ دریچه دارد ۲ تا بین دهلیزی بطنی و دوتا بطنی-شریانی. دو نوع اختلال ( نارسایی (شلی) و تنگی دریچه ای) می تواند هر کدام از این دریچه ها را درکیر کند.

پرولاپس  دریچه  میترال -  نارسایی دریچه   میترال -  تنگی دریچه   میترال.

نارسایی  دریچه  آئورت -  تنگی دریچه   آئورت.

نارسایی و   تنگی دریچه تریکوسپید(سه لتی)

نارسایی  و تنگی دریچه  پولمونر

۵- بیماری آندوکارد قلب (آندوکاردیت): التهاب لایه پوشاننده داخلی قلب

۶- بیماری پریکارد قلب ( پریکاردیت): التهاب لایه پوشاننده خارجی قلب

۷- بیماری عروق بزرگ و اصلی قلب:

بیماری‌های آئورت

بیماری کاروتید

بیماری عروق مزانتر روده

۸- بیماری های عروق محیطی قلب:

۹- بیماری های قلبی  ثانویه به  درگیری سایر ارگانهای بدن:

کورپولمونل : نارسایی قلبی ناشی از بیماری ریه

۱۰- بیماری‌های مادرزادی قلب:

این بیماری ها طیف وسیعی بوده و بر اساس شدت یا  در بدو تولد یا اوایل دوران زندگی مشخص می شود یا  برخی مواقع بعد از بزرگ شدن یا بلوغ مشخص می گردد.

اهم این بیماری  های قلبی مادرزادی عبارت است از سوراخ بودن دیواره های قلب ، نارسایی ( شلی ) یا تنگی دریچه  قلب، و یا وجود ناهنجاری در بسته نشدن مجرای ارتباطی دو طرف قلب در دوره جنینی و یا جابجا بودن عروق اصلی قلب می باشند.

برخی از این نقص ها نیاز به درمان ندارند. برخی دیگر نیاز به درمان دارویی و یا جراحی اورژانسی در دوره نوزادی یا در بزرگسالی دارند.

افرادی که دارای نقص مادرزادی قلبی می باشند، ممکن است در معرض خطرایسکمی قلبی (اختلال در عروق کرونری ) ، آریتمی، نارسایی قلبی و عفونت دریچه های قلبی قرار بگیرند.

۱۱- پرفشاری خون= فشار خون بالا =  هیپرتانسیون : به فشار خون سیستولیک  بالاتر از ۱۴۰ میلیمتر جیوه و   دیاستولیک  بالاتر از ۹۰ میلیمتر جیوه ( در هر  سن وهر دو  جنس ) اطلاق می شود.

۱۲- ایست ناگهانی قلب:

مرگ ناگهانی قلب  (SCD)به مرگ ناگهانی ناشی از بیماری قلبی در فرد سالم یا بیماری که انتظار مرگ  قریب الوقوع در او نمی رفت اطلاق می شود.می تواند بعلت سکته وسیع قلبی یا آریتمی قلبی و.. رخ دهد.

اگر SCD رخ دهد، بایدبه سرعت عملیات  احیای قلبی-ریوی انجام گیرد، چرا که بدون انجام احیای قلبی ریوی و بازگرداندن ریتم قلبی،  فرد بیماردر طی چند دقیقه دچار مرگ مغزی و سپس مرگ دائمی  می شود.

مهمترین علت بیماری عروقی  قلب،  مسدود شدن رگهای (شریانهای) کرونری قلب می باشد که در اثر تجمع چربی (کلسترولLDL)  در دیواره داخلی رگها به وجود می آید و موجب ایجاد نواحی پلاک آترواسکلروتیک می می شود که  دیواره سلول را تنگ و از جریان خون جلوگیری می کند. بزرگ شدن  تدریجی پلاکها موجب می شود شدت بیماری بطور تدریجی افزایش یابد.این وضعیت موجب بروز بیماری آنژین قلبی پایدار می شود. در اثر پاره شدن ناگهانی این  پلاک آترواسکلروتیک که در نتیجه خون مستعد لخته شدن در آن ناحیه و تشکیل لخته و بنابراین  با انسداد ناگهانی ناکامل خونرسانی قلب،  آنژین ناپایدار و در صورت کامل بودن انسداد حمله قلبی (سکته قلبی)  رخ میدهد.  

 پس : آنژین قلبی پایدار،  در اثر باریک شدن تدریجی  دیواره رگها بوسیله پلاکهای آترواسکلروتیک (انسداد نسبی  شرایین قلبی) اتفاق  می افتد  که باعث کندی حرکت خون و اکسیژن  رسانی  به بافت قلبی می شود. بوسیله مکانیسم های دفاعی بدن (گشاد شدن عروق) ممکن است این مقدار خون کفاف نیاز استراحتی قلب را بدهد اما  هنگام استرس و  فعالیت که نیاز قلب به خون زیاد می شود ایسکمی قلبی رخ می دهد.
مهمترین نشانه ایسکمی  قلبی، آنژین قلبی است که در اثر نرسیدن و یا کم رسیدن خون و اکسیژن به قلب پدید می آید. آنژین یعنی درد سینه قلبی ،  احساس نوعی سنگینی در سینه که  به سمت بازوها، گردن، فک، صورت پشت و ناحیه شکمی گسترش دارد. ( توضیحات بیشتر در بحث علائم  قلبی)                                                                                                      
در حالتی که آنژین در حالت استراحت توسط شخص حس شود یا جدیدا و در طی ۴ تا ۶ هفته اخیر شروع شده باشد (قبلا سابقه درد سینه ناشته است) و یا در بیمار با سابقه قبلی درد سینه، شدت درد افزایش یافته باشد یا با درمان معمول همیشگی بهبود نیابد، آنژین حالت «ناپایدار» (Unstable angina)  به خود گرفته‌است. آنژین ناپایدار بسیار خطرناک بوده و از علائم قریب الوقوع بودن احتمال  یک سکته قلبی است. پس اگر درد قفسه سینه در هنگام استراحت باشد یا درد ظرف چند دقیقه بهبود نیابد باید فورا بدون اتلاف وقت  با مرکز اورژانس یا نزدیکترین مرکز درمانی تماس گرفت زیرا  ممکن است یک حمله قلبی (سکته)  رخ داده باشد .

آنژین ناپایدار (Unstable angina) و  حمله قلبی (سکته قلبی Myocardial infarction= MI):

درد سینه قلبی

انواع درمان آن‍‍‍‍ژین:

الف – درمان  دارویی آنژین:

ب- درمان مداخله ای تهاجمی:

• معاینه بیماران قلبی عروقی //  نوار قلب (الکتروکاردیوگرافی = ECG ) در سکته قلبی // آنزیم های قلبی در سکته قلب
• آترواسکلروز (تصلب شرایین)  چیست؟  //   درد سینه (آنژین) //    پنج علت مهم و کشنده درد سینه
• سکته های قلبی (انفارکتوس میوکارد): علائم، تشخیص  و درمان به زبان علمی  // سکته قلبی به زبان ساده //  علت سکته (انفارکتوس ) قلبی
• نارسایی قلبی //    کاردیومیوپاتی ها //   کاردیومگالی یا بزرگ شدن قلب
• آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت. //   انواع استنت ، // عوارض آنژیوپلاستی درمان اینترونشنال (مداخله ای)
• بالون زدن و گذاشتن استنت  PCI  یا  جراحی باز بای پس قلب  CABG ‌کدام درمان ارجح است؟
• جراحی عروق کرونری قلبی (جراحی بای پس قلبی). ،  عوارض جراحی باز عروق  قلب
• آیا پس از تشخیص وجود تنگی شریان کرونری، همه تنگی‌ها باید تحت مداخله باز کردن با
  آنژیوگرافی قرار گیرد؟
• آشنایی با عوامل خطر بیماری قلبی
• قلب سالم
• علائم بیماریهای قلبی عروقی

بلوک‌ قلبی‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ اختلال‌ پایدار (خفیف‌ یا شدید) در انتقال‌ پیام‌های‌ الکتریکی‌ بین‌ دهلیزها  و بطن‌های قلب‌. در این‌ حالت‌، هماهنگی‌ بین‌ انقباضات‌ دهلیزها و بطن‌ها از بین‌ می‌رود. کنترل‌ ضربان‌ قلب‌ دیگر به‌طور طبیعی‌ که‌ به‌ هنگام‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری یا استرس‌، تند و در سایر زمان‌ها کند می‌شد انجام‌ نخواهد گرفت‌ و ضربان‌ساز موجود در دیواره‌ مشترک‌ بطن‌ها که‌ در حالت‌ طبیعی‌ خفته‌ است‌ شروع‌ به‌ کار خواهد کرد و سیستم‌ الکتریکی‌ بطن‌ها را به‌ راه‌ خواهد انداخت‌. بلوک‌ قلب‌ می‌تواند در هر سنی‌ رخ‌ دهد اما در مردان‌ بالای‌ ۴۰ سال‌ و خانم‌ها پس‌ از یائسگی‌ شایع‌تر است‌.
علل‌ :
بیماری‌ آترواسکلروتیک  سرخرگ‌های‌  کرونری قلب‌(تنگ‌ شدن‌ سرخرگ‌ها).
ناهنجاری‌های‌ مادرزادی‌ قلب‌.
مصرف‌ بیش‌ از اندازه‌ بعضی داروها مثل ‌ دیژیتال‌ یا بتابلوکر و کلسیم بلوکرها  بعضی‌ از داروهای‌ آنتی آریتمی.

علایم‌ شایع :
‌در موارد خفیف‌ گاهی‌ بدون‌ علامت‌ است‌.
کندی‌ و نامنظمی‌ ضربان‌ قلب‌
از دست‌ دادن‌ ناگهانی‌ هوشیاری‌
گاهی‌ تشنج‌
حملات‌ منگی‌، ضعف‌، یا گیجی‌

عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر:
افراد بالای‌ ۶۰ سال‌
استرس‌
رژیم‌ غذایی‌ نامناسب‌ که‌ پر چرب‌ و پر نمک‌.
چاقی‌
سیگار کشیدن‌
دیابت‌
بیماری‌ قلبی‌، مثل‌ آترواسکلروز، نارسایی‌ احتقانی‌ قلب‌ یا بیماری‌ دریچه‌ای‌ قلب‌
بالا بودن‌ فشارخون‌
سابقه‌ اختلال‌ الکترولیتی‌
مصرف‌ بعضی‌ داروها، مثل‌ دیژیتال‌، کینیدین‌ یا مسدودکننده‌های‌ بتا ـ آدرنرژی

پیشگیری‌ :
در صورت‌ وجود هرگونه‌ بیماری‌ زمینه‌ساز، برای‌ درمان‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کنید.
سیگار نکشید.
به‌طور منظم‌ ورزش‌ کنید.
رژیم‌ غذایی‌ کم‌ چرب‌ و کم‌ نمک‌ داشته‌ باشید.:
با کاشتن‌ یک‌ دستگاه‌ ضربان‌ساز می‌توان‌ علایم‌ را کنترل‌ نمود. :
کند، تند، یا نامنظم‌ شدن‌ ضربان‌ قلب‌ و ایست‌ قلبی‌

عواقب‌ مورد انتظار

عوارض‌ احتمالی‌

اصول‌ کلی :
‌بررسی‌های‌ تشخیصی‌ مخصوص‌ برای‌ سنجش‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری الکتریکی‌ قلب‌، مثل‌ استفاده‌ از دستگاه‌ هولتر برای‌ مدت‌ ۲۴-۱۲ ساعت‌، که‌ با آن‌ می‌توان‌ اختلالات‌ ضرباهنگ‌ قلب‌ را از یک‌ روز تا دو هفته‌ مورد بررسی‌ قرار داد. این‌ دستگاه‌ هر بار به‌ مدت‌ ۲۴-۱۲ ساعت‌ به‌ بیمار بسته‌ می‌شود و ضربان‌ قلب‌ وی‌ را ثبت‌ می‌کند.
گاهی‌ جراحی‌ برای‌ کاشتن‌ یک‌ دستگاه‌ ضربان‌ساز مصنوعی‌. این‌ دستگاه‌ یک‌ جریان‌ الکتریکی‌ را به‌طور منظم‌ تولید می‌کند و باعث‌ حفظ‌ ضربان‌ قلب‌ در حالت‌ طبیعی‌ می‌شود.
همیشه‌ یک‌ دست‌بند یا گردن‌ آویز که‌ نوع‌ بیماری‌ شما روی‌ آن‌ مشخص‌ شده‌ باشد همراه‌ داشته‌ باشید تا اگر به‌طور ناگهانی‌ هوشیاری‌ خود را از دست‌ دادید بهتر بتوان‌ به‌ شما کمک‌ کرد.
سیگار نکشید.:
دارویی‌ برای‌ معالجه‌ بلوک‌ قلبی‌ وجود ندارد، اما بعضی‌ از داروها هستند که‌ آن‌ را بدتر می‌کنند. از داروهایی‌ که‌ برای‌ تخفیف‌ آلرژی‌ یا گرفتگی‌ بینی‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گیرند اجتناب‌ کنید.

داروها

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری:
اصلاً فکر نکنید که‌ معلولیت‌ دارید. ورزش‌ در حد کم‌، کمک‌کننده‌ است‌ و نباید از آن‌ ترسید. نظر پزشک‌ خود را در مورد ورزش‌ بپرسید و با موافقت‌ وی‌ یک‌ برنامه‌ منظم‌ ورزشی‌ را آغاز کنید. پیاده‌روی‌ ایده‌آل‌ است‌.

رژیم‌ غذایی‌ :
اگر اضافه‌ وزن‌ دارید، وزن‌ خود را کم‌ کنید.
از مصرف‌ الکل‌ جداً خوداری‌ کنید. الکل‌ باعث‌ مهار ضربان‌ قلب‌ می‌شود.

مطالب مرتبط:

تپش قلب / آریتمی های دهلیزی /  تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی یا  PSVT / ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC /   آریتمی فیبریلاسیون دهلیزى (AF= Atrial Fibrillation)

بیماری‌ دریچه‌ای‌ قلب‌

 
قلب‌ ۴ دریچه‌ دارد. دریچه‌‌ دولتی‌ میترال‌  و سه‌ لتی‌ تریکوسپید  که‌ کنترل‌ جریان‌ خون‌ ورودی به‌ درون‌ بطن‌ها را به‌ عهده‌ دارند. دریچه‌های‌ سه‌ لتی‌ آئورت‌ و ریوی‌ نیز کنترل‌ جریان‌ خون خروجی ‌ به‌ خارج‌ از قلب‌ را به‌ عهده‌ دارند. تنگی دریچه ها موجب کاهش خروج خون از قلب و نارسایی دریچه ها موجب پس زدن مجدد خون پمپ شده می شود. پس عملکرد درست‌ دریچه‌ها برای‌ کارآمدی‌ قلب‌ به‌ عنوان‌ یک‌ پمپ‌ اهمیت‌ حیاتی دارد
علایم‌ شایع‌ :
در موارد خفیف تا متوسط اغلب بدون‌ علامت بوده و در معاینه یا اکوکاردیوگرافی قلب تشخیص داده می شود.

در موارد متوسط تا شدید بسته به دریچه درکیر و نیز  تنگی یا شلی دریچه :‌

  تغییرات  فشارخون‌ ‌

• خستگی‌ زودرس  و ضعف و بی حالی
• تنگی‌ نفس فعالیتی و یا ‌ تنگی‌ نفس  در حالت دراز کش که‌ فرد را از خواب‌ بیدار می‌کند.
• ادم ‌ ریه‌
• درد قفسه‌ سینه
•  نامنظمی‌های‌ ضربان‌ قلب (آریتمی ها)‌  یا سنکوپ

  علل‌
  بیماری‌ دریچه‌ای‌ قلب‌ اساساً به‌ دو نوع‌ تقسیم‌ می‌شود: تنگ‌ شدن‌ دریچه‌ که‌ جلوی‌ جریان‌ طبیعی‌ خون‌ را می‌گیرد، یا گشادشدن‌ دریچه‌ که‌ باعث‌ برگشت‌ خون‌ به‌ عقب‌ و به‌ درون‌ قلب‌ می‌شود.

   اختلال‌ دریچه‌ای‌ ممکن‌ است:

  • ‌ نقایص و مشکلات ‌ ارثی
  • نقایص‌ مادرزادی‌ قلب‌
  •  تب‌ روماتیسمی(‌ عارضه‌ای‌ از گلودرد استرپتوککی درمان نشده در کودکی ‌)
  • اسکلروز (آهکی شدن لیف لت های دریچه)
  • عارضه فشارخون‌ بالای مزمن درمان نشده
  • آندوکاردیت‌ عفونی(عفونت دریچه) 
     
    پیشگیری‌ :

  در صورت‌ وجود بیماری‌هایی که‌ باعث‌ آسیب‌ به‌ دریچه‌ قلب‌ می ‌شوند، برای‌ درمان‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کنید (مثلاً در مورد بالا بودن‌ فشارخون‌، آندوکاردیت‌، و سیفلیس‌).
  برای‌ پیشگیری‌ از تب‌ روماتیسمی‌، باید  در کودکی برای‌ عفونت‌های‌ استرپتوککیی آنتی‌بیوتیک‌ مصرف‌ شود.
  اگر سابقه‌ خانوادگی‌ بیماری‌ مادرزادی‌ قلب‌ را دارید، پیش‌ از تشکیل‌ خانواده‌، برای‌ مشاوره‌ ژنتیکی  مراجعه‌ کنید.

  در سایر موارد پیشگیری از ایجاد یا پیشرفت آهسته بیماری  ممکن نبوده اما می توان از پیشرفت سریع یا عوارض وخیم آن پیشگیری کرد مثل پیشگیری از  آندوکاردیت عفونی یا مصرف برخی داروها در مراحل بی علامت بیماری متوسط دریچه ای.

  عواقب‌ مورد انتظار
  به‌ بیماری‌ زمینه ای و شدت درگیری بستگی‌ دارد. بسیاری‌ از عوراض‌ بیماری‌های‌ دریچه‌ای‌ را می‌توان‌ با دارو کنترل‌ یا با جراحی‌ معالجه‌ نمود.

  عوارض‌ احتمالی‌:

  آریتمی قلبی (نامنظمی ضربان قلب)
  آندوکاردیت (عفونت‌ دریچه‌ها): در مراجعه‌  به دندانپزشک‌ جهت برخی اقدامات دندانپزشکی و یا قبل از جراحی های شکمی یا سیستم ادراری تناسلی به‌ متخصص‌ جراحی یا بیهوشی‌، بیماری‌ خود را اطلاع‌ دهید.

  نارسایی‌ احتقانی‌ قلب‌

  انواع درگیری:

  1. تنگی میترال
  2. نارسلیی میترال
  3. تنگی آئورت
  4. نارسایی آئورت
  5. نارسایی تری کوسپید
  6. تنگی تری کوسپید
  7. تنگی و نارسایی پولمونر

  درمان‌ :

  درمان دارویی برای کاهش سیر پیشرونده تخریب دریچه ای.

  درمان دارویی برای کنترل برخی عوارض مثل نارسایی قلبی یا آریتمی.

  استفاده از بالون جهت رفع تنگی دریچه ای.
  جراحی‌:  برای‌ ترمیم  نقص‌ دریچه‌ایی یا تعویض دریچه‌ بیمار  و جایگزنی‌ کردن‌ آن‌ (با دریچه‌ مصنوعی فلزی ‌ یا دریچه‌ بافتی‌ خوکی یا گاوی‌).

   

  فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری: در تنگی شدید ائورت حتی بدون علامت، محدودیت فعالیتی لازم است  زیرا می تواند موجبسنکوب ناگهانی شود .

  در سایر بیماری‌ دریچه‌ای، نیازی‌ به‌ محدود کردن زیاد‌ فعالیت نیست‌ و تا حد توان بلامانع است.

  رژیم‌ غذایی‌ : رژیم‌ غذایی‌ کم‌ نمک‌ و  کم‌ چرب‌ توصیه شده به تمام بیماران قلبی 

   

   

• تغذیه-سالم
• -  تغذیه در چاقی
• -  رژیم غذایی برای کاهش وزن
• -  رژیم غذایی در بیماران قلبی
• -  رژیم غذایی در فشارخون بالا
• -  رژیم غذایی در کلسترول بالا
• -  سئوالات رایج
• افزایش فعالیت بدنی
• ترک سیگار
• دارو درمانی برای پیشگیری از بیماریهای فلبی عروقی
• -   درمان دارویی فشار خون
• -  درمان دارویی در چربی خون بالا
• - درمان دارویی در چاقی
• کاهش استرس

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق