روزه

روزه گرفتن در کدام بیماری های قلب با فزایش خطر همراه بوده و  ممنوع است؟

 ماه مبارک رمضان، فرصتی است که همه دوست دارند در برکت و رحمت بی منتهای خداوند متعال شریک باشند. اما در این میان افرادی هستند که بدلیل شرایط خاص نمی توانند در میهمانی خدا شرکت کنند.
 بیماران مبتلا به بیماری های حاد شدید یا مزمن از جمله بیماران قلبی که بحث اصلی این مقاله است ، سالمندان و کسانی که وضعیت‌های خاص فیزیولوژیکی مانند بارداری و شیردهی  قرار دارند، معمولاً در این ایام با یک سوال عمده مواجه‌اند: آیا می‌توانند روزه بگیرند یا نه؟ و این که اگر روزه بگیرند، آیا مشکلی  بوجود نخواهد آمد؟
اگرچه نمی‌توان برای همه بیماران حاد یا  مزمن، یک حکم کلی صادر کرد و هر بیمار، شرایط خاص خود را دارد و فقط پزشک معالج و تا حدی خود بیمار می‌تواند درباره این که او می‌تواند روزه بگیرد یا نه، نظر قطعی بدهد؛ با این حال نکاتی در مورد هر بیماری وجود دارد که می‌تواند به تصمیم‌گیری درست بیمار کمک کند.

توجه کنید که بر اساس آموزه های دینی در صورتیکه روزه موجب عسر و حرج و تشدید بیماری یا زیان جسمی شود مقبول درگاه خدا نمی باشد. خداوند به نیت دل بندگان خود از هر کسی آگاه تر بوده و قطعا عاشقان محروم از روزه داری را اجر و ثواب الهی خواهد بود.
پس  اول اینکه در هر شرایطی، روزه گرفتن به صلاح فرد نبوده  و از لحاظ شرعی هم منع شده است. دوم اینکه توجه داشته باشید می‌توان با ایجاد برخی تغییرها در برنامه دارویی (مثل تبدیل داروها به فرم طولانی اثر که نیاز به مصرف مکر در طول روز را رفع میکند)  و تنظیم رژیم غذایی و آگاهی از علائم هشدار، در بسیاری از بیماری‌ها به راحتی روزه‌داری کرد، بدون اینکه هیچ مشکل جدی‌ای به وجود آید.

 روزه داری در بیماران قلبی عروقی:

روزه‌داری و رعایت یک برنامه غذایی صحیح با کم‌کردن عوامل خطر مانند کاهش وزن، کاهش سطح چربی‌های خون و نکشیدن سیگار موجب پیشگیری از بیماری‌های قلبی در افراد سالم  می‌شود. اثرات مثبت  روزه ماه رمضان بر روی سیستم قلبی عروقی افراد سالم بطور مستقیم ونیز با تاثیر برسایر عوامل  خطربیماری های قلبی عروقی،  نشان داده شده است. در حقیقت روزه ماه رمضان اثرات کاهنده  روی چند  عامل خطر مهم بیماری عروق کرونر قلب  شامل چاقی ، افزایش قند خون‌، افزایش فشار خون ، افزایش کلسترول خون و استعمال دخانیات و مصرف الکل  دارد

ولی افرادی که  مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی مبتلا هستند ، حتما باید در مورد امکان روزه داری  با پزشک معالج خود مشورت کنند. مجددا یاداوری می نمایم که مطالب زیر ، فقط راهنمای کلی بوده و جهت افزایش اطلاعات عمومی بیماران می باشد و جایگزین نظرات پزشک معالج و فتاوی علما دینی نمی باشد.

البته  بیماری‌های قلبی طیف گوناگونی از بیماری‌های دریچه‌‌های قلبی، عروق قلب ، نارسایی  عضله قلب و نیز آریتمی های قلبی و …  را شامل می شوند  که در هر مورد وفقط  با توجه به شرایط بیمارو بیماری  مثل شدت و ضعف بیماری قلبی می‌توان در مورد روزه گرفتن یا نگرفن بیمار تصمیم گرفت. بیماران قلبی باید به تداخلات دارو و غذا توجه کرده و به توصیه‌های پزشک معالج خود دقیقا عمل کنند.

 مثلا در بیمارانی که مصرف منظم دارو در فواصل کوتاه  مثلا هر ۶ ساعت اجباری است  و عدم مصرف دارو در زمان مقرر، موجب تشدید بیماری  میگردد، نباید روزه بگیرند. همچنین در برخی بیماران قلبی تشنگی طولانی مدت و کم آبی بدن موجب تشدید بیماری بوده و لازم است بدلیل امکان تشدید بیماری و افزایش اسیب ها، طبق دستور صریح خداوند از گرفتن روزه پرهیز نمایند.

روزه گرفتن در کدام بیمارهای قلبی  ممنوع است؟

روزه داری  در بیماری های تنگی شریان های کرونر قلب:

اگر تنگی شریان قلب به تازگی بروز کرده مثل سکته قلبی حاد، حداقل  تا ۶ هفته روزه داری مجاز نمی باشد و بعد آن منوط به شرایط بیمار و بیماری(میزان نارسایی قلبی) است.  یا اگر شما به تازگی دچار درد قفسه سینه ویا تنگی نفس فعالیتی بوده‌ و با روش های تشخیصی مثل تست ورزش یا  آنژیوگرافی متوجه شده اند که دچار بیماری های تنگی شریان قلب (ایسکمی قلب) هستید، تا زمان تثبیت وضعیت حاد بیماری ،  بهتر است  روزه نگیرید.

در انسداد های مزمن ، بسته به شدت انسداد و سن بیمار و نیاز به دارو ، موضوع متفاوت بوده و لازم است نظر پزشک معالج پرسیده شود.   اگر برای کنترل بیماری پزشک توصیه به استفاده منظم دارو در فواصل کوتاه مثلا هر ۶ ساعت می نماید، روزه داری مجاز نمی باشد.   ولی بیماران با انسداد های کم شریان کرونری قلب که تحت درمان با روزانه چند قرص طولانی اثر هستند و استطاعت بدنی نیز دارند می توانند با کسب اجازه از پزشک خود ، روزه داری داشته باشند. به هر حال در بیماران کرنری توصیه می شود از خوردن غذاهای پرحجم در یک وعده  بویژه افطار  بپرهیزند زیرا بار اضافی به قلب احتمال تکرار علائم یا بروز حمله قلبی  را در این گونه بیماران افزایش می دهد. در این بیماران بهتر است بعد افطار مختصر و با کمی فاصله زمانی سپس شام میل شود.

بیماران قلبی که در سالهای گذشته به دلیل تنگی رگ‌های قلبی تحت عمل آنژیوپلاستی و تعبیه  استنت Stent   قرار گرفتند و یا عمل جراحی باز قلبی ( بای پس  قلب)  موفق  داشته ودر حال حاضر هیچ گونه عارضه قلبی از جمله تکرار درد یا علائم نارسایی قلب  در آنها مشاهده نمی شود  و تحت کنترل هستند نیز در صورت داشتن   استطاعت بدنی ، با کسب اجازه از پزشک خود می توانند روزه بگیرند ولی  توصیه‌های مصرف دارو یا رژیم خاص خود را در طول ماه مبارک رمضان جدی  پیگیری نمایند. اما بیماران مبتلا به علائم نارسایی قلب یا تداوم  درد سینه فعالیتی وابسته به دارو یا حتی بیماران بدون استطاعت بدنی که با روزه داری دچار علائم می شوند، منع روزه گرفتن  دارند.

روزه داری  در بیماران نارسایی قلبی :

 توجه داشته باشید مصرف متعادل آب و داشتن رژیم غذایی مناسب در طول روز و استفاده منظم و به موقع از داروهای تجویز شده برای کمک به عملکرد بهتر قلبی در این بیماران الزامی است و معمولا  برای مبتلایان به نارسایی قلب علامتدار که تحت درمان دارویی می باشند، روزه‌داری ممنوع است.

 روزه داری  در افراد با فشارخون بالا:

   د رموارد پیش پرفشاری خون که بیماران تحت درمان با عوامل غیرداروئی ازجمله  کنترل وزن ، ورزش ، عدم استفاده از الکل و سیگار، کاهش مصرف نمک ،  گوشت و محصولات حیوانی در رژیم غذائی و کاهش استرس های زندگی هستند ، کاملا مشخص است که  روزه ماه رمضان اثر مثبت بر روی تمام عوامل فوق دارد . چون در بیشتر ساعات افراد روزه هستند در نتیجه در ماه رمضان وزن کاهش می یابد . مصرف الکل برای مسلمانان ممنوع است و ماه رمضان مجدداً این نکته را ثابت می کند که پرهیز از این مورد کیفیت زندگی را بهتر می کند . همچنین کاهش آشکار در مصرف سیگار و مصرف غذا وجود دارد . همچنین  مومنین  در ماه رمضان شادتر بوده کمتر عصبانی شده و استرس کمتری دارند .پس روزه ماه رمضان برای کنترل فشارخون خفیف که معمولاً از داروها برای کنترل آن استفاده نمی شود مفید است .

همچنین در موارد خفیف بیماری فشار خون بالا مثل مواردی که تحت درمان با یک دارو هستند و فشار خون در سطح مناسبی تحت کنترل است ( در صورت لزوم با اجازه پزشک معالج)  روزه داری بلا مانع است.پس در فشار خون های خفیف و تحت درمان با داروهای طولانی اثر، روزه داری منعی ندارد .

اما گروهی از بیماران که فشارخون‌های کنترل نشده دارند نیز نباید روزه بگیرند. هرگونه تغییری در حجم خون و شرایط فیزیکی بدن موجب عدم تعادل آب و الکترولیت‌ها در خون و برهم خوردن فشارخون می‌شود و این بیماران منع روزه‌داری دارند. پس در موارد شدید فشار خون که با چند دارو کنترل می شوند و فواصل دارو ها مکرر بوده و استرس های جسمی مانند گرسنگی و تشنگی طولانی مدت موجب تغییر و افزایش فشار خون می شود با نظر پزشک معالج روزه داری مناسب نخواهد بود

روزه داری  در بیماران آرتیمی (نامنظمی) قلب :

بسیاری از آریتمی ها و تپش قلب ها ( مثل  PVC, PAC, PSVT و موارد مشابه…)   مورد مهمی نبوده و می توانند روزه داری داشته باشند ولی برخی آریتمی ها بویژه در زمینه بیماری قلبی مهم مثل 

بیماران  مبتلا به AF ( نامنظم شدن  شدید ضربان  قلب)  به دلیل تنگی در دیچه میترال، در معرض  احتمال لخته شدن خون و در نتیجه سکته مغزی، یا آمبولی سایر مناطق بدن بوده  و این بیماران حتماً باید تحت درمان دارویی منظم و رژیم غذایی کنترل شده زیر نظر پزشک بوده و داروهای  خود ( از جمه وارفارین و کنترل کننده های ضربان قلب )  را به طور مرتب مصرف کرده ، کارهای سنگین انجام ندهند و روزه نگیرند .روزه داری  در

روزه داری در بیماران دریچه ای:

 کسانی که بیماری قلبی آنها پرولاپس میترال قلب بدون نارسایی تشخیص داده شده ،  می توانند روزه بگیرند و حتی در صورت وجود علائم مثل طپش قلب و یا درد سینه ، روزه داری مشکلی بوجود نمی آورد.

ولی بیماران با نارسایی یا تنگی دریچه ای  مهم باید با پزشک خود در مورد روزه داری مشورت کنند . در صورت وجود علائم نارسایی قلب بعلت تنگی یا نارسایی دریچه قلب، روزه داری مجاز نمی باشد.

روزه داری  در بیماران قلبی مادرزادی:

 بیماران قلبی مادرزادی که به نحوی دچار عارضهمهم و شدید در دریچه های قلبی  یا افزایش فشار پولمونرهستند نیز نمی توانند روزه بگیرند   از جمله بیمارانی که به دلیل وجود سوراخ در بین دو بطن ( VSD‌)  و یا دهلیز قلب (ASD‌) دچار علائم نارسایی قلب یا افزایش فشار  شریان ریوی هستند یا  بیماران با  تنگی و یا نارسایی علامتدار دریچه های قلب مخصوصا سمت چپ ( دریچه آئورت و میترال ) نمی توتنند روزه داری داشته باشند.

کدام بهتر است ؟ جراحی باز پیوند عروق قلب  (بای ‌پس کرونری ) یا آنژیوپلاستی (PCI) ؟

عوارض آنژیوپلاستی :

شایعترین عارضه آن خونریزی از محل رگ گیری (کشاله ران) است که با رعایت توصیه های شده پیشگیری می شود.

انسداد مجدد داخل استنت نیز مهم است.و به دو دلیل رخ می دهد: ۱) انسداد ناگهانی داخل استنت بدلیل تشکیل لخته با تحریک جسم خارجی (استنت فلزی )، که در استنت های داروئی طولانی مدت تر است.  علائم آن درد سینه ناگهانی مثل سکته قلبی است که باید سریعا و بدون درنگ به بیمارستان مراجعه کرد . اتلاف وقت با امید بهبودی درد یا مصرف پرل زیر زبانی تی ان جی  TNG)) به صلاح نیست.و با مصرف طولانی مدت و منظم روزانه  آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس، اسویکس و …) قابل پیشگیری است.  ۲) انسداد تدریجی و رشد اندوتلیوم عروق کرونری . که پدیده ای تدریجی بوده با درد سینه فعالیتی (آنژین) پیشرونده طی چندین ماه رخ مشخص می شود و در استنت های ساده غیر داروئی شایعتر از استنت های داروئی است

یکی از عوارض‌ دیگر  آنژیوپلاستی این است که اگر پزشک تبحر کافی نداشته باشد، طی فشاری که توسط بالون به رگ وارد می ‌شود، رگ پاره می‌ شود که البته در بیمارستان ‌هایی که آنژیوپلاستی انجام می ‌شود پزشک  جراح قلب آماده‌ است  تا در صورت نیاز بیمار فورا به اتاق عمل انتقال یابد.

عوارض جراحی باز پیوند عروق کرونر قلبی ( بای پس قلبی):

از عوارض روش قلب باز هم این است که ممکن است رگ ‌ها خوب به هم پیوند نخورند، و جریان بر قرار نگردد که با عدم بهبود درد بعد جراحی یا حتی بروز سکته قلبی حین عمل ، مشخص می شود. گاهی علارغم پیوند موفق عروق به کرونر ، بعد از مدتی رگ پیوندی بسته می شود که با درد سینه راجعه فعالیتی مشخص می شود. عفونت محل جراحی (عفونت بافت نرم )  ونیز عفونت استخوان سینه (استئومیلیت) نیز ممکن است دیده شود. برخی موارد حین دستکاری عروق ، یک پلاک آترواسکلروز از جدار رگ کنده شده و با جریان خون به مغز رسیده و موجب سکته مفزی می شود. همچنین جراحی‌ بازقلبی ، بار روانی زیادی را برای بیمار به همراه دارد  و ممکن است موجب بروز افسردگی بعد جراحی شود.  وضعیت عمومی بیمار پس از عمل و بهبود و ترمیم زخم‌ ها و برگشت به شغل اولیه، از دیگر مشکلات بیماران بعد از جراحی‌های باز قفسه سینه است.

کدام بهتر است ؟ جراحی باز پیوند عروق قلب  (بای ‌پس کرونری ) یا آنژیوپلاستی (PCI)  برای درمان انسداد ویا تنگی عروق کرونری  قلب .

درمان انسداد یا تنگی عروق کرونری قلب ، کلا سه راه دارد، که مهمترین راه درمان هنوز دارو درمانی است. اما گاهی  وقتی رگ ‌های قلب دچار گرفتگی شدید یا جدید  می ‌شوند، متخصصین قلب و عروق، دو راه درمان مداخله ای  پیش ‌رو دارند: اولین راه که قدیمی تر است، انجام عمل  جراحی باز قلبی (بای ‌پس کرونری CABG  )  است. گزینه دیگر هم که در سال‌ های اخیر معرفی  شده، آنژیوپلاستی بعد از آنژیوگرافی  است که به این دلیل  که در این روش احتیاج به عمل باز قلب از بین می ‌رود و کمتر تهاجمی است،  روش انتخابی در موارد ممکنه است ولی در همه بیماران مقدور نمی باشد که در این موارد از همان جراحی باز پیوند عروق قلبی (بای ‌پس )  استفاده می شود. 

۱- روش مداخله ای ( اینترونشنال) غیر تهاجمی یا همان انژیوپلاستی یا  PCI  : در آنژیوپلاستی که برخی افراد آن را با نام بالون زدن  یا استنت گذاری (فنر گذاشتن)  می ‌نامند، پزشکان بعد از آنژیوگرافی ،  بالونی تنها یا بالونی که روی آن استنت قرار دارد  را وارد رگ‌  قلب (عروق کرونر) کرده و در محل  مسدود رگ تعبیه  می‌ کنند و با این کار سبب کاهش  انسداد  رگ شده، در نتیجه خون دوباره در رگ ‌ها به جریان درمی‌آید.  بالون با کمپرس و چسباندن پلاک های آترواسکلروتیک موجب رفع تنگی میشود و استنت‌ها، تورینه های  فنری کوچکی هستند که مانند یک ستون در رگ ‌ها کار گذاشته می ‌شوند تا مانع برگشت  دیواره رگ و انسداد مجدد  آن شوند و بدین ترتیب احتمال تنگی مجدد در اینده  کمتر می شود.

اوایل فقط بالون در دسترس بود که با توجه به عود مکرر تنگی ها ، استنت ها یا همان فنرهای داخل عروقی ابداع شدند. امروزه در موارد خاص و نادری فقط از بالون داخل کرونری استفاده می شود و در اغلب موارد بعد از بالون زدن (یا همراه با بالون زدن) استنت داخل کرونرقلب  تعبیه می شود.

۲- روش جراحی CABG یا پیوند بای ‌پس عروق کرونر قلب:

 یک عمل جراحی باز است که در آن، از یکی از وریدهای  پا  یا شریانهای دست یا سینه ای که به عضلات خون می ‌رساند، برداشته شده و یک سر‌ آن را به آئورت و سر دیگر آن را به پشت قسمت مسدود شده ی قلب، پیوند می ‌زنند.  این روش معمولا در افرادی استفاده می ‌شود که بیش از دو یا هر سه رگ اصلی کرونر آن ها تنگی ‌های وسیع به خصوص در قسمت ‌های ابتدایی رگ دارد.

اما در افرادی که یک یا دو رگ از رگ‌ قلب (کرونری )  مسدود شده و اندازه (طول ضایعه)  و یا  محل آن انسداد برای آنژیوپلاستی  نا مناسب است، انجام می گیرد . اما  در صورت مناسب بودن ضایعه، آنژیوپلاستی که در طی آن   بالون ‌می ‌زنند و سپس در اغلب موارد  استنت می‌ گذارند، روش درمانی مناسبی است.

 برای بیماران همیشه این  سوال مطرح است  که بین روش ‌های درمانی جراحی باز قلبی  (بای ‌پس) ودرمان غیر تهاجمی به روش  آنژیوگرافی  (آنژیوپلاستی یا PCI) ‌، انتخاب کدام بهتر و عاقلانه‌ تر است تا کمترین مشکل و عوارض جانبی را برای بیمار در پی داشته باشد و احتمال برگشت ‌پذیری بیماری را هم به حداقل برساند؟

در آنژیوگرافی مشخص می‌ شود که کدام بیمار برای عمل جراحی قلب باز و کدام بیمار برای استنت گذاری  مناسب ‌تر است و این بستگی به تعداد و نیز قسمتی از رگ‌ های کرونر دارد که مسدود شده است.

بطور مثال اگر یک یا دو رگ از سه رگ اصلی کرونری مسدود شده باشد و درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دوشاخه شدن نباشد،  آنژیوپلاستی با بالون و استنت گذاری ارجح تر است اما اگر هر سه رگ اصلی گرفتار شده باشد بویژه در بیماران دیابتی  یا درگیری تنه اصلی منشا دو رگ اصلی  (left main artery)  باشد یا در مواردی که فقط یک یا دو  رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی ویا بدلیل پیچ پیچ بودن مسیر رگ،  برای تعبیه استنت مناسب نباشد  به بیمار توصیه به جراحی باز بای پس قلبی می شود.

 در آن دسته از بیماران قلبی که برای رفع انسداد شریان ‌های قلبی انها روش جراحی ارجح تشخیص داده شده اما خود آنها  روش آنژیوپلاستی را برگزیده‌اند، امکان این که مجبور باشند در آینده بعلت عود تنگی ،  مجددا از این روش(آنژیوپلاستی مجدد)  یا روش‌های درمانی دیگر (مثل جراحی باز قلبی)  استفاده کنند، وجود دارد.

علارغم تمام پیشرفتهای علمی ، تجهیزات پزشکی و افزایش تجربه پزشکان ، در برخی  بیماران هنوز هم عمل بای‌ پس قلب بهترین و مناسب ‌ترین گزینه برای باز کردن عروق مسدود قلب است. به همین خاطر بیماران ، قبل از هر تصمیمی باید در مورد اثربخشی بیشتر بای ‌پس و امکان برگشت‌ پذیری بیشتر در روش آنژیوپلاستی فکر  کنند و  بهترین روش را با توجه به شرایط خود  و توصیه پزشکشان  برگزیند. به عبارت دیگر عمل باز قلب بهترین پیشنهادی است که می ‌توان به بیماران دچار انسداد عروق قلبی با درگیری هر سه رگ اصلی ، یا درگیری تنه اصلی منشا  دو رگ اصلی سمت چپ (left main artery)  ، یا در مواردی که فقط یک یا دو  رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی  یا مسیر پیچ پیچ رگ ، برای تعبیه استنت مناسب نباشد، کرد. مطالعات  در این گروه بیماران نشان داده که احتمال بازگشت تنگی عروق قلب  و احتیاج مجدد به روش ‌های درمانی دیگر(پس از یک سال) در بیمارانی که آنژیوپلاستی کرده‌اند، دو برابر است. و اگر بیماران قلبی می‌خواهند برای دراز مدت  از مشکلات قلبی خلاص شوند باید جراحی باز پیوند عروق (بای پس قلبی ) را بپذیرند (بویژه در بیماران دیابتی) .

طول مدت عمل باز قلب تقریبا ۵ ساعت است که بیمار در تمام این ساعات در بی‌ هوشی کامل به سر می ‌برد. معمولا اگر مشکلی نباشد بعد از یک یا دو روز از ای سی یو به بخش و تقریبا روز سوم تا پنجم مرخص می شود و طی چند هفته  بعد از عمل، او سلامت خود را به دست ‌آورده و فعالیت ‌های روزمره‌اش را از سر می ‌گیرد،

 اما آنژیوپلاستی حدود یک تا دو ساعت طول کشیده و بدون بیهوشی عمومی فقط با بی حسی کشاله ران ( بدون باز کردن قفسه سینه) انجام می شود. بیمارانی که آنژیوپلاستی می ‌شوند، حدودا از ۳ یا ۴ روز بعد از عمل می ‌توانند مانند سابق(اگر در مواردی منع پزشکی  مثل سکته قلبی اخیر یا نارسایی قلبی و… نداشته باشند) به کارهای خود بپردازند.

با این حال توجه به این نکته مهم است که هر چند، مدت عمل و بهبودی و پشت ‌سر گذاشتن علایم پس از آن، در بای‌ پس بیشتر از آنژیوپلاستی است، اما نتیجه و اثربخشی بای‌ پس قلبی در موارد خاص  ذکر شده، بیشتر می ‌باشد.

سئوال: چند نوع استنت داریم؟ صرف نظر از مارک و برند آنها در کل دو نوع استنت داریم: دارویی و غیردارویی (ساده).

پس کلا از دو نوع استنت ساده(Bear metal stents) و استنت داروئی ( Drug eluting stents) برای آنژیوپلاستی استفاده می شود.

اوایل فقط از بالون داخل رگ کرونری قلب استفاده می شد. با توجه به احتمال برگشت زودرس انسداد بعد چند ساعت تا چند روز، دانشمندان با ابداع استنت ها‌(فنر) موجب کاهش  مشکل انسداد مجدد رگ کرونری قلب بعد از انژیوپلاستی و PCI  شدند. اما هنوز مشکل بزرگی با عنوان تحریک رشد آندوتلیوم رگ بعلت جسم خارجی و انسداد دیررس رگ بعد ۳-۶ ماه وجود داشت. با این هدف دانشمندان با سوار کردن داروهای انتی پرولیفراسیون برود پولیمر و تعبیه انها بروی استنت ها مشکل انسداد دیررس داخل استنت را کاهش دادند.  وقتی که درحوالی  سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد  دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند  سال بعد انجام شد، نشان داد که خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت و همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

سئوال: آیا ممکن است رک کرونری قلب گرفته شده باشد اما درمان آنژیوپلاستی یا جراحی پیشنهاد نشود؟

درمان قلب سه راه دارد که مهمترین راه درمان هنوز دارو است.

در دودسته از بیماران درمان طبی به درمان مداخله ای (آنژیوپلاستی یا جراحی) ترجیح داده می شود. توجه داشته باشید که پزشکان با سبک و سنگین کردن سود نوع درمان با عوارض احتمالی این تصمیم را می گیرند و خیلی سلیقه ای نبوده و معیار های علمی زیادی دارد وبه شدت بیماری کرونری ، مرحله بیماری، علائم بیمار و فانکشن کلاس بیمار،  بیماری های همراه، سن بیمار و…  بستگی دارد که از حوصله و توان این مقاله خارج است و صد  البته به تصمیم و نظر بیمار هم بستگی دارد.

گروه اول بیماران کم خطر تر که درمان طبی دارویی در انها بهتر از قبول ریسک و خطر جراحی باز قلب یا حتی آنژیوگرافی و سپس بالون زدن و تعبیه استنت (اینترونشن PCI)  است .

 دسته دوم  گروهی بیماران پر خطر برای مداخله که  این  بیماران برای آنها  آنژیوپلاستی  و تعبیه استنت  و نیز  عمل جراحی نامناسبند و علارغم بیماری کرونری قلب پر خطر ، بدلیل ریسک بالای مداخله (آنژیوپلاستی یا جراحی) در این بیماران ، درمان دارویی درمان مناسب خواهد بود. خیلی از بیماران فکر می کنند که اگر عمل نشوند و با درمان دارویی شوند به معنی قطع امید پزشکان بوده و  زندگی دیگر تمام شده است در حالیکه اینطور نبوده و پزشکان بر اساس مطالعات قبلی و اندیکاسیون های مشخص علمی،  درمان داروئی را برای بیمار مناسبتر از هر مداخله ای میدانند .

در برخی موارد این چنینی ، درمانهای جایگزین مثل  بازتوانی قلب  بویژه  با روش  فشارنده متناوب تقویت شده خارجی (EECP ) مناسب است.  با پزشک خود در این مورد مشورت کنید .

عوارض درمانهای مداخله ای:

آنژیوپلاستی :

شایعترین عارضه آن خونریزی از محل رگ گیری (کشاله ران) است که با رعایت توصیه های شده پیشگیری می شود.

انسداد مجدد داخل استنت نیز مهم است.و به دو دلیل رخ می دهد: ۱) انسداد ناگهانی داخل استنت بدلیل تشکیل لخته با تحریک جسم خارجی (استنت فلزی )، که در استنت های داروئی طولانی مدت تر است.  علائم آن درد سینه ناگهانی مثل سکته قلبی است که باید سریعا و بدون درنگ به بیمارستان مراجعه کرد . اتلاف وقت با امید بهبودی درد یا مصرف پرل زیر زبانی تی ان جی  TNG)) به صلاح نیست.و با مصرف طولانی مدت و منظم روزانه  آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس، اسویکس و …) قابل پیشگیری است.  ۲) انسداد تدریجی و رشد اندوتلیوم عروق کرونری . که پدیده ای تدریجی بوده با درد سینه فعالیتی (آنژین) پیشرونده طی چندین ماه رخ مشخص می شود و در استنت های ساده غیر داروئی شایعتر از استنت های داروئی است

یکی از عوارض‌ دیگر  آنژیوپلاستی این است که اگر پزشک تبحر کافی نداشته باشد، طی فشاری که توسط بالون به رگ وارد می ‌شود، رگ پاره می‌ شود که البته در بیمارستان ‌هایی که آنژیوپلاستی انجام می ‌شود پزشک  جراح قلب آماده‌ است  تا در صورت نیاز بیمار فورا به اتاق عمل انتقال یابد.

جراحی:

از عوارض روش قلب باز هم این است که ممکن است رگ ‌ها خوب به هم پیوند نخورند، و جریان بر قرار نگردد که با عدم بهبود درد بعد جراحی یا حتی بروز سکته قلبی حین عمل ، مشخص می شود. گاهی علارغم پیوند موفق عروق به کرونر ، بعد از مدتی رگ پیوندی بسته می شود که با درد سینه راجعه فعالیتی مشخص می شود. عفونت محل جراحی (عفونت بافت نرم )  ونیز عفونت استخوان سینه (استئومیلیت) نیز ممکن است دیده شود. برخی موارد حین دستکاری عروق ، یک پلاک آترواسکلروز از جدار رگ کنده شده و با جریان خون به مغز رسیده و موجب سکته مفزی می شود. همچنین جراحی‌ بازقلبی ، بار روانی زیادی را برای بیمار به همراه دارد  و ممکن است موجب بروز افسردگی بعد جراحی شود.  وضعیت عمومی بیمار پس از عمل و بهبود و ترمیم زخم‌ ها و برگشت به شغل اولیه، از دیگر مشکلات بیماران بعد از جراحی‌های باز قفسه سینه است.

تغییر نحوه زندگی مردم و ماشینی شدن آن، کاهش تحرک بدنی و افزایش شیوع بیماری‌هایی نظیر دیابت، افزایش چربی خون، افزایش فشار خون و … و همچنین مصرف سیگار باعث شیوع بیشتر بیماری‌های قلبی از نوع تنگی عروق کرونر(قلبی)  شده و به تبع آن سکته  قلبی و مرگ و میر ناشی از آن نیز افزایش یافته است. عروق کرونر وظیفه خون رسانی به عضلات قلب رابر عهده دارند.

انسداد عروق کرونر قلب موجب دردسینه می شود. درصورتی که این انسداد تدریجی و بواسطه ازایش تدریجی پلاک آترواسکلرو باشد درد سینه فعالیتی ایجاد می شود. پارگی این پلاک و انسداد ناگهانی رگ ، موجب درد سینه ناگهانی در استراحت و سکته قلبی می شود.

اوایل درمان محود به درمان صبی و داروها جهت گشاد کردن عروق بود که نیتروگلیسرین قدیمی ترین ومهمترین دارو در این زمینه بود و هست. سپس درمان های جید با اهداف درمان و نیز پیشگیری معرفی شدند. این داروها در موارد شدید قادر به درمان نبودند.

با ابداع آنژیوگرافی تشخیص محل انسداد، استفاده از جراحی بای پس کرونری نیز ابداع گردید.  سپس بدلیل تهاجمی بودن و برخی خطرات جراحی باز قلب ، تلاش برای یافتن روشهای غیر پهاجمی  شروع شد.

 در سال ۱۹۷۷ برای اولین بار، یک پزشک سوئیسی به نام  Gruntzig، با هدایت بالونی به داخل رگ کرونر یک بیمار قلبی و باد کردن آن بالون، موفق به رفع تنگی آن رگ شد.

در اوایل  تنها از بالون جهت باز کردن عروق کرونر استفاده می ‌شد، اما مشکلاتی مانند  پارگی لایه داخلی رگ و یا بازگشت فوری تنگی (Recoil)  یا انسداد تدریجی مجدد آن با گذشت زمان  بروز می کرد که گاهی اوقات فاجعه آفرین بود.

این دلیلی بود تا محققان به فکر تولید  و کارگذاری استنت (Stent) یا همان  فنر در اصطلاح عامیانه  در داخل عروق کرونر  جهت تداوم باز نگهداشتن آن افتادند.

استنت یا  فنر  تورینه بافته شده و  جمع شده  کوچکی از آلیاژهای مختلف فلزی  است که بدوره بالن  خالی بافته شده ودر طی آنژیوگرافی  درمانی  (بنام  آنژیوپلاستی)، آن را از طریق شریان کشاله ران یا دست ، وارد رگ کرونری می کنند و توسط بالونی که داخل آن است  آن را باز می نمایند تا هم اندازه دیواره درونی رگ شود.

  بالون برای باز کردن رگ کرونری قلب و نیز استنت روی آن  زده می شود و استنت برای باز نگه داشتن  شریان های کرونر قلبی یا  سایر عروق بدن مثل عروق کاروتید مغزی ، عروق کلیوی و… که تنگ یا بسته شده اند، استفاده می شود.

تعبیه استنت بعد بالن زدن موجب  کاهش واضح و قابل توجه عوارض روش استفاده از بالون تنها  مثل بازگشت فوری تنگی  یا انسداد مجدد و تدریجی آن با گذشت زمان بود. اما عوارض خاص خود را هم دارد مثلا  پس از کارگذاری استنت فلزی  در برخی از بیماران در روزهای اول (معمولا طی ماه اول)، لخته خون در داخل استنت ایجاد می‌شود که بیمار بایستی مجددا تحت  آنژیوپلاستی قرار گیرد  و گاهی حتی بدلیل ماهیت انسداد ناگهانی و کامل سکته وسیع قلبی و  مرگ بیمار رخ می دهد.. لذا مصرف داروهای ضد تجمع پلاکتی و بروز لخته خون مانند آسپیرین به همراه  کلوپیدوگرل ( با نام تجاری پلاویکس، اوسفیکس و…) افتادند.  با تجویز داروهای فوق، میزان بروز لخته خون بسیار کاهش یافت و لذا میزان موفقیت آنژیوپلاستی افزایش قابل توجهی پیدا کرد.

مشکل دیگری که پس از این مرحله دیده می شد، ایجاد تنگی مجدد و تدریجی  ناشی از تشکیل بافت اضافی در داخل استنت بود که معمولا ۴-۳ ماه  پس از گذاشتن استنت بروز می‌ کرد.با توجه به بافت اضافی تشکیل شده در این محل (شامل سلول‌ های طبیعی داخل رگ که بیش از حد رشد کرده بودند)، محققان به فکر استفاده از داروهایی بر روی استنت افتادند که مانع بروز این تنگی مجدد از طریق کاهش رشد سلول‌های داخلی رگ شود. لذا در سال ۲۰۰۳ با استفاده از پلی‌ مرهای حاوی دارو  که داخل استنت کار گذاشته بودند (استنت های دارویی)  که  دارو را به صورت تدریجی وارد رگ می ‌کردند، موجب رفع این مشکل شدند  ولی بواسطه عدم اپیتلیالیزه شدن داخل رگ، مشکل افزایش احتمال تشکیل لخته و انسداد ناگهانی داخل رگ  تا حدود یک سال باقی می ماند (بر خلاف استنت معمولی که در طی ماه اول این خطر زیاد بود)  که با مصرف طولانی مدت داروهای ضد پلاکتی ، این مشکل قابل حل شد.

به طور کلی استنت‌های دارویی باعث کاهش میزان بروز تنگی مجدد عروق کرونر و کاهش نیاز به انجام مجدد آنژیوپلاستی یا جراحی باز قلب  در ماه‌ های پس از آنژیوگرافی می ‌شوند. هرچند  استنت‌های دارویی باعث کاهش بروز تنگی مجدد در داخل استنت و کاهش انجام مجدد آنژیوپلاستی یا جراحی باز قلب می ‌گردد  و تاثیری در طول عمر و یا مرگ و میر ندارد، زیرا اصولا استنت ‌های بدون دارو نیز مرگ و میر بسیار ناچیزی دارند. پس  فلسفه تولید استنت‌های دارویی، افزایش طول عمر نیست، بلکه کاهش بروز تنگی مجدد در داخل استنت در بیماران خاص یا آناتومی های خاص انسداد عروقی با احتمال بالای تنگی مجدد  می‌ باشد. این فواید بیشتر در عروق باریک و تنگی‌ های طویل بیماران دیابتی و…  رویت می‌ گردد. لذا توصیه‌ می ‌شود بیمار در مورد انتخاب نوع استنت (معمولی یا دارویی) حتما نظر پزشک معالج خود را ملاک عمل قرار دهد و برای استفاده از استنت دارویی اصرار نکند.

مقدمه :

بیماریهای قلبی عروقی در حال حاضر جزو سه علت اول مرگ و میر و ناتوانی انسان در سراسر دنیا بوده و در حال تبدیل شدن به اصلی ترین عامل مرگ و میر  یا ناتوانی  در اغلب کشورها می باشد. اگرچه خطرات ناشی از بیماریهای بیماریهای عفونی و مسری بدلیل ماهیت واگیری آنها سریع و قابل مشاهده فوری است امّا عوارض ناشی از بیماریهای مزمن مثل بیماریهای قلبی عروقی برای بیمار و جامعه،  ماندگارتر ، ناتوان کننده تر و پرهزینه تر بودن،  در همان حال قابل پیشگیری می باشند. امکان ایجاد بیماریهای قلبی عروقی بعد از سن ۴۰ سالگی در مردان ۵۰% و در زنان ۴۰% است.  هرچند بعضی از عوامل ایجاد و پیدایش بیماریهای قلبی عروقی مثل جنس مرد، سن و نژاد و ژنتیک غیر قابل مداخله هستند ، امّا روشهایی برای کنترل سایر عوامل خطر قابل تغییر و در نتیجه پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی و یا حداقل به تأخیر انداختن بروز آنها وجود دارد.

علل بیماری های قلب و عروق و نیز علائم ونشانه های آن بسته به نوع بیماری متفاوت است.

انواع بیمارى‌هاى قلبى:

هر چند وقتی صحبت از بیماری قلبی می شود بیشتر مردم بفکر سکته های قلبی می افتند ولی واقعیت این است که بیماری های زیادی می تواند سیستم قلبی عروقی انسان را درگیر کند

بیماریهای قلب را بطور کلی میتوان به چند زیر رده مهم تقسیم کرد:

۱ – بیماریهای عروق کرونر قلب ( شریانهای خونرسانی کننده به خود عضله  قلب ) :

آترواسکلروز ،  تصلب شرائین و  آنژین پایدار قلبی (بیماری مزمن شریان کرونر )

بیماری های  حاد شریان کرونر قلب: آنژین ناپایدار و  انفارکتوس  حاد میوکارد( سکته قلبی )

۲- بیماریهای عضله قلبی:

نارسائی قلبی حاد و مزمن

میوکاردیت حاد قلب

کاردیومیوپاتی های مزمن قلبی: کاردیومیو پاتی دیلاته قلبی ،   کاردیومیو پاتی هیپرتروفیک قلبی   ،  کاردیومیو پاتی ریستریکتیو قلبی

۳- بیماری در تولید ضربان و  ریتم  قلب:

آریتمی‌ها : تپش قلب / آریتمی های دهلیزی /  بلوک‌ قلبی‌ (Heart block) /  تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی یا PSVT /   ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC /   آریتمی فیبریلاسیون دهلیزى (AF= Atrial Fibrillation) /

بیماری سندرم سینوس بیمار قلبی

۴-بیماری‌های دریچه‌ای قلب

۵- بیماری آندوکارد قلب (آندوکاردیت)

۶- بیماری پریکارد قلب ( پریکاردیت)

۷- بیماری عروق بزرگ و اصلی قلب:

بیماری‌های آئورت

۸- بیماری های عروق محیطی قلب:

۹- بیماری های قلبی  ثانویه به  درگیری سایر ارگانهای بدن:

کورپولمونل

۱۰- بیماری‌های مادرزادی قلب :

۱۱- پرفشاری خون= فشار خون بالا =  هیپرتانسیون: نحوه اندازه‌گیری فشار خون با فشار سنج

۱۲- ایست ناگهانی قلب:

هرچند در مباحث اختصاصی بطور کامل در مورد این بیماریها صحبت شده اما بنده بطور مختصر و کلی برای مقایسه سریع انواع بیماریها ، انها را تعریف و علائمشان را ذکر میکنم:

1 – بیماریهای عروق کرونر قلب :عروق کرونر ، رگ های اصلی خون رسانی به خود عضله قلبی می باشند. و بیماریهای عروق کرونر قلب ناشی از تنگ شدن  یا اسپاسم این عروق  ودر نتیجه  کاهش خونرسانی به قلب میباشد.

آترواسکلروز و تصلب شرائین سیر  تدریجی  اما پیشرونده  داشته و بتدریج و با مرور زمان موجب تنگی عروق کرونری قلب و در نتیجه کاهش تدریجی اما پیشرونده  خونرسانی به قلب می شود. این پدیده موجب  آنژین پایدار قلبی (بیماری مزمن شریان کرونر ) می شود که با درد فعالیتی قلب که ابتدا در سطوح فعالیت بالا و سپس بتدریج با پیشرفت بیماری با فعالیت های کمتر ایجاد و همیشه با استراحت بهبود می یابد مشخص می شود.

اما پارگی این پلاک های اترواسکلروتیک که همیشه بطور ناگهانی و بدون علائم واضح هشدار اولیه رخ داده و بدنبال آن فعالیت سیستم انعقادی خون موجب اضافه شدن لخته بروی پلاک آترواسکلروتیک پاره شده و در نتیجه انسداد کامل و حاد شده و موجب  بیماری های  حاد شریان کرونر قلب (آنژین ناپایدار و  انفارکتوس  حاد میوکارد( سکته قلبی )) میشود. این بیماری ها با درد ناگهانی قلبی در طی  استراحت بدون سابقه قبلی بیماری قلبی و یا با تشدید ناگهانی درد سینه در فردی که سابقه قبلی داشته اما تاکنون با درمان دارویی تحت کنترل بوده است مشخص می شود.

پس سکته قلبی، ناشی از توقف  ناگهانی جریان خون به عروق کرونر قلب عموما ناشی از پارگی پلاک اترواسکلروز و تشکیل لخته در داخل رگ  می باشد. علائم سکته  قلبی بجز درد و یا احساس سنگینی در ناحیه قفسه سینه ، پشت، فک، گلو و دست  می تواند شامل برخی علائم فریبنده گوارشی مثل تهوع و استفراغ و نیز علائمی مانند تعریق سرد،  ضعف، تنگی تنفس  و ضربان غیرطبیعی قلب باشد. این علائم را نباید نادیده گرفت و باید فورا به پزشک مراجعه کرد. اگر درمان فوری انجام نشود، آن قسمت از عضله قلب تخریب شده و می میرد ( سکته یا انفارکتوس) اما با درمان سریع امکان برگشت عملکرد عضله قلبی وجود دارد.

اگر  پلاک آترواسکلروز کوچک بوده و قبل از پارگی (و فعال کردن سیستم تشکیل لخته خون در قلب که انسداد حاد کرونری میدهد)، موجب انسداد قابل توجه در رگ نشده باشد، در این صورت  بسیاری از بیماران  تا زمانی که علائم سکته  قلبی آشکار نشود، نمی فهمند که دچار بیماری عروق کرونری قلب شده اند و حتی ممکن است تست ورزش اخیر این بیماران هم منفی باشد.

۲- بیماریهای عضله قلبی: علائم این گروه از درگیری قلب بفرم تنگی نفس فعالیتی و یا استراتی و نیز خستگی مفرط، ضعف و بی حالی و ادم ریه یا ادم اندام ها می باشد.و شامل:

-  نارسایی قلبی حاد و مزمن: نارسایی قلبی یعنی ناتوانی قلب از تامین نیازهای فرد که می تواند عمدتا ناشی از بیماری عضله  قلب یا کمتر ناشی از افزایش نیاز بیمار باشد.

در بیشتر موارد، نارسایی قلبی در اثر بیماری عروق کرونری و یا سکته (انفارکتوس)  قلبی رخ می دهد اما سایر علل مثل فشار خون بالای کنترل نشده طولانی مدت ، بیماری های دریچه ای  و… نیز دخیلند.

-  میوکاردیت حاد قلب: بعلت التهاب در عظله قلبی ناشی از عفونت یا پدیده های ایمنی را گویند.

-  کاردیومیوپاتی های مزمن قلبی (کاردیومیو پاتی دیلاته قلبی ،   کاردیومیو پاتی هیپرتروفیک قلبی   ،  کاردیومیو پاتی ریستریکتیو قلبی)

اختلال اولیه  در عضله  قلب را کاردیومیوپاتی نامند. این اختلال نیز با  کاهش توانایی قلب برای پمپاژ خون منجر به علائم نارسایی قلبی می شود.

۳- بیماری در تولید ضربان و  ریتم  قلب:

-  طپش قلب

-  آریتمی‌ها (ضربان نامنظم قلب)

-  بیماری سندرم سینوس بیمار قلبی

-  فیبریلاسیون دهلیزی (AF)

4-بیماری‌های دریچه‌ای قلب: قلب ۴ دریچه دارد ۲ تا بین دهلیزی بطنی و دوتا بطنی-شریانی. دو نوع اختلال ( نارسایی (شلی) و تنگی دریچه ای) می تواند هر کدام از این دریچه ها را درکیر کند.

پرولاپس  دریچه  میترال -  نارسایی دریچه   میترال -  تنگی دریچه   میترال.

نارسایی  دریچه  آئورت -  تنگی دریچه   آئورت.

نارسایی و   تنگی دریچه تریکوسپید(سه لتی)

نارسایی  و تنگی دریچه  پولمونر

۵- بیماری آندوکارد قلب (آندوکاردیت): التهاب لایه پوشاننده داخلی قلب

۶- بیماری پریکارد قلب ( پریکاردیت): التهاب لایه پوشاننده خارجی قلب

۷- بیماری عروق بزرگ و اصلی قلب:

بیماری‌های آئورت

بیماری کاروتید

بیماری عروق مزانتر روده

۸- بیماری های عروق محیطی قلب:

۹- بیماری های قلبی  ثانویه به  درگیری سایر ارگانهای بدن:

کورپولمونل : نارسایی قلبی ناشی از بیماری ریه

۱۰- بیماری‌های مادرزادی قلب:

این بیماری ها طیف وسیعی بوده و بر اساس شدت یا  در بدو تولد یا اوایل دوران زندگی مشخص می شود یا  برخی مواقع بعد از بزرگ شدن یا بلوغ مشخص می گردد.

اهم این بیماری  های قلبی مادرزادی عبارت است از سوراخ بودن دیواره های قلب ، نارسایی ( شلی ) یا تنگی دریچه  قلب، و یا وجود ناهنجاری در بسته نشدن مجرای ارتباطی دو طرف قلب در دوره جنینی و یا جابجا بودن عروق اصلی قلب می باشند.

برخی از این نقص ها نیاز به درمان ندارند. برخی دیگر نیاز به درمان دارویی و یا جراحی اورژانسی در دوره نوزادی یا در بزرگسالی دارند.

افرادی که دارای نقص مادرزادی قلبی می باشند، ممکن است در معرض خطرایسکمی قلبی (اختلال در عروق کرونری ) ، آریتمی، نارسایی قلبی و عفونت دریچه های قلبی قرار بگیرند.

۱۱- پرفشاری خون= فشار خون بالا =  هیپرتانسیون : به فشار خون سیستولیک  بالاتر از ۱۴۰ میلیمتر جیوه و   دیاستولیک  بالاتر از ۹۰ میلیمتر جیوه ( در هر  سن وهر دو  جنس ) اطلاق می شود.

۱۲- ایست ناگهانی قلب:

مرگ ناگهانی قلب  (SCD)به مرگ ناگهانی ناشی از بیماری قلبی در فرد سالم یا بیماری که انتظار مرگ  قریب الوقوع در او نمی رفت اطلاق می شود.می تواند بعلت سکته وسیع قلبی یا آریتمی قلبی و.. رخ دهد.

اگر SCD رخ دهد، بایدبه سرعت عملیات  احیای قلبی-ریوی انجام گیرد، چرا که بدون انجام احیای قلبی ریوی و بازگرداندن ریتم قلبی،  فرد بیماردر طی چند دقیقه دچار مرگ مغزی و سپس مرگ دائمی  می شود.

نگارش: دکتر آرش ابولحسنی (متخصص طب هسته ای – مرکز گاما اسکن آذربایجان)

اسکن پرفیوژن قلب روشی غیر تهاجمی است که برای بررسی خون رسانی به عضله قلب به کار می رود.این  اسکن اغلب در دو حالت استرس و استراحت به طور جداگانه مورد برسی قرار می گیرد و با مقایسه دو اسکن می توان ضایعات خونرسانی عضله قلب و همچنین انفارکتوس یا سکته قلبی را تشخیس داد.مرحله استرس به دو طریق(استرس دارویی یا با ورزش)صورت می گیرد.

الف-تعیین نوع استرس لازم وآمادگی برای اسکن:

این کار توسط پزشک معالج یا پزشک موسسه در اتاق معاینه صورت می گیرد.

برای این کار قبل از گرفتن برگه مخصوص آمادگی باید با درخواست انجام اسکن و با همه ی مدارک بیماری خود به اتاق معاینه مراجعه کنید.در صورتی که بر اساس در خواست پزشک معالج،وضعیت فیزیکی شما و مستندات مربوط به بررسی های قلبی منعی برای آزمون ورزش نباشد،انجام استرس با ورزش توصیه می شود،زیرا در این صورت مراحل بعدی سریعتر انجام خواهد شد.ولی در صورتی که آزمون ورزش برای شما ضرر داشته باشد،یا طبق نظر پزشک موسسه از دقت کافی برخوردار نباشد مرحله استرس به صورت دیگری با جایگزین نمودن تزریق بعضی داروهای خاص بجای آزمون ورزش انجام می شود.در صورت انتخاب استرس با دارو،داروی مذکور برای شما نسخه خواهدشد.برگه آمادگی انجام اسکن بر اساس نوع استرس انتخاب شده ، در اختیار شما قرار میگیرد.

نکات مهم برای انجام اسکن هسته ای قلب:

-         لطفا به دقت تمام نکات مندرج در برگه  امادگی که قبل از اسکن قلب به شما داده می شود را مطالعه نمایید کلیه اطلاعات مورد نیاز شما در این برگه ها اورده شده است. با این وجود اگر پس از مطالعه ی دقیق هنوز هم سوال یا مشکلی داریدمی توانید با شماره تلفن مرکز دربرگه راهنمای بیماران تماس حاصل فرمایید.

-        حتما در ساعت و زمان دقیق نوبت در مرکز اسکن قلب حضور داشته باشید.در صورت تاخیر ممکن است نوبت شما به نفر بعد واگذار شده و ممکن است باعث طولانی شدن زمان مطالعه شما گردد.

-        لطفا از اوردن بیش از یک نفر همراه خود داری فرمایید.( با توجه به استفاده از رادیودارو ، به هیچ وجه خانم های باردار و کودکان را به همراه نداشته باشید.)

نحوه پذیرش در روز موعد انجام اسکن

مراحل انجام اسکن قلب:

الف-مرحله استرس

پس از انجام مراحل پذیرش یک انزیوکت جهت تزریق یا تزریقات بعدی به رگ جلوی ناحیه ارنج شما نصب خواهد شد و پس از آن به اتاق استرس هدایت میشوید.در اتاق استرس تعداد ۱۰ عدد برچسب(chest lead) برای اتصال سیمهای مربوط به دستگاه نوار قلب روی پوست سینه شما،در اطراف ناحیه قلب نصب خواهد شد.و سپس پرسشهایی در مورد سابقه بیماری شما بعمل می آید وفشار خون شما سرعت ضربان قلبتان اندازه گیری شده و نوار قلب شما در آغاز ازمون ثبت می  شود.

پس از این اقدامات برحسب نوع استرسی که برای شما انتخاب شده است،از آزمون ورزش یا تزریق دارو استفاده می شود(برای هر فرد فقط از یک روش استرسی استفاده میشود).

استرس با ورزش: جهت آزمون ورزش بر روی دستگاه تردمیل قرار خواهد گرفت.این دستگاه دارای یک صفحه لاستیکی متحرک شبیه چرخ نقاله است که برروی آن ایستاده و راه می روید.در ابتدا سرعت دستگاه کم و در حد راه رفتن آهسته است ولی در هر ۳ دقیقه شیب نوار در حد ۲ درصد و سرعت حرکت آن حدود ۱٫۲ کیلومتردر ساعت افزایش خواهد یافت.نوار قلب شما در حین ورزش توسط پزشک مشاهده شده وفشار خون شما چک می گردد.در هر زمان که واقعا احساس کردید قادر به ادامه ورزش نیستید یا چنانچه دچار درد سینه،تنگی نفس مفرط،سرگیجه و سر درد شدید و یا در صورتی که به هر دلیل مایل به ادامه ورزش نیستید، با درخواست شماحرکت دستگاه در مدت کمتر از یک دقیقه متوقف خواهد شد.در صورت تحمل آزمون ورزش در زمان مناسب که توسط پزشک معین می شود، پرتو داروی مخصوص قلب به درون آنژیوکت دست شما تزریق شده و یک دقیقه بعد دستگاه به طور تدریجی از حرکت باز می ایستد.

استرس با دارو: داروی مورد نیاز شما قبلا توسط پزشک نسخه شده است.این دارو توسط تکنولوژیست اتاق استرس به صورت آهسته و پیوسته به شما تزریق خواهد شد.قبل و پس از تزریق فشار خون و نوار قلب شما توسط پزشک کنترل می شود.۴ دقیقه پس اتمام مرحله استرس دارویی،تزریق رادیو داروی مخصوص اسکن قلب انجام می شود.

در خاتمه مرحله استرس نیز تا مدتی تحت نظر بوده وسپس بر اساس نوع استرس توسط تکنولوژیست اتاق استرس به سالن انتظار یا به اتاق تصویر برداری هدایت می شوید.کلیه اقدامات در مرحله انجام استرس در حدود ۱۰-۲۰ دقیقه طول می کشد.

ب-مرحله انتظار تا شروع اسکن:

پس از تزریق رادیو دارو و پیش از شروع اسکن قلب،وجود یک تاخیر زمانی مناسب (از حدود ۱۵-۴۵ دقیقه برای بیماران با استرس ورزش یا دوبوتامین تا ۱٫۵-۲ ساعت برای بیماران با استرس دیپریدامول)ضروری است.در صورت استرس با داروی دیپریدامول باید در اتاق انتظار(در قسمت بیماران تزریق شده) قرار گیرد یا در فضای بیرون قدم بزنید.در این مرحله باید از نزدیک شدن طولانی مدت (فاصله کمتر از ۲متر)به افراد دیگر(مگر افرادی که خود تزریق رادیو دارو داشته اند)اجتناب گردد.در صورت لزوم طبق گفته تکنولوژیست مسئول،غذای چربی(مانند خامه) که به همراه دارید،مصرف نمایید.این غذا به خروج داروی اضافی از کبدو کیسه صفرا کمک خواهد کرد و باعث افزایش کیفیت تصویر اسکن می گردد.در صورتی که جهت قدم زدن از سالن خارج می شوید، حتما تا ۱۵ دقیقه بعد مجددا به سالن انتظار بیماران تزریق شده بازگردید ودر این سالن حضور داشته باشید تا به اتاق تصویر برداری فرا خوانده شوید.اگر استرس با ورزش یا دوبوتامین باشد، زمان انتظار شما در این مرحله(از پایان مرحله استرس تا شروع تصویر برداری)بین۱۵ دقیقه تا یک ساعت است و اگر استرس با داروی دیپریدامول باشد زمان انتظار از۱٫۵تا۲٫۵ ساعت متغییر است.

ج-مرحله انجام اسکن فاز استرس:

این مرحله توسط دستگاه تصویر برداری SPECT انجام می شود.در اتاق اسکن با یاری کارشناس تکنولوژی پزشکی هسته ای بر روی تخت دستگاه خوابیده(در حالت طاقباز یا خوابیده به شکم)و دستهای خود راجمع کرده و بالای سر خود قرار می دهید.در این مرحله که حدود ۲۰-۲۵ دقیقه طول می کشد.بدن باید در حلت بی حرکت قرار گیرد.جابه جا شدن ،تکان دادن دستها،سرفه کردن و حتی نفس عمیق کشیدن به خاطر جابه جا کردن قلب در فضای قفسه سینه تصویر نهایی قلب را مخدوش کرده وسبب بروز خطاهای تشخیصی می شوند.

در حین تصویر برداری ،دستگاه اشکار ساز در یک مدار گردشی ۱۸۰ درجه تقریبا به فاصله هر ۵ درجه یک تصویر(به مدت تقریبی ۳۵ثانیه)از قلب تهیه کرده و در طی این زمان مجموعا ۳۲ تصویر از قلب در زوایای مختلف به دست خواهد امد.

با اتمام تصویر برداری،مرحله اول ازمایش به پایان رسیده وشما تا کسب تکلیف برای مرحله بعد در سالن انتظاردر قسمت بیماران تزریق شده  خواهید بود.پس از مشاهده تصاویر بازسازی شده بر صفحه مانیتور کامپیوتر وتایید کیفی توسط پزشک در صورت نیاز به نوبت بعدی(فاز استراحت)در کارت پزیرش شما علامت زده شده تا مجددا در پذیرش وقت انجام اسکن نوبت استراحت مشخص شود.در مواردی ممکن است نیاز به تصویربرداری مجدد  تاخیری باشد که این امر توسط پزشک و کارشناس مربوطه به شما اعلام می گردد.در این موارد انجام این تصویر برداری ها بیش از ۲۰ دقیقه به زمان کلی مطالعه اضافه نخواهد شد.در صورت وجود همراه وی باید وقت گیری برای اسکن فاز استراحت را انجام دهد و شما در سالن بیماران تزریق شده قرار گیرید.جهت انجام اسکن فاز استراحت  یا اسکن های اضافه همان روز هزینه های اضافی از شما در یافت نخواهد شد.

د-مرحله انجام اسکن فاز استراحت:

برای اسکن قلب در مرحله استراحت نیاز به قطع دارو وجود ندارد ولی نیاز است که به مدت ۴ ساعت ناشتا بوده و غذای چرب همراه داشته باشید.

در مجموع کلیه مراحله انجام اسکن از زمان ورود به موسسه پزشکی هسته ای تا تکمیل اسکن مرحله اول و خروج از موسسه در حدود ۶-۴ ساعت به طول خواهد انجامید.

گزارش اسکن:

جواب اسکن حداکثر تا ۱ روز بعد از اتمام کلیه مراحل مطالعه آماده خواهد بود ولی در صورتی که بیمار نیاز به گرفتن جواب در زمانی کمتر از این موعد را داد می توان با پذیرش هماهنگ نموده و با تلفن از اماده شدن جواب در وقت هماهنگ  شده اطمینان حاصل نمایید

نکاتی در مورد ایمنی بیماران و همراهان:

اسکن قلب یک روش غیر تهاجمی برای بررسی خونرسانی عضله قلب است.در این روش از استرس ورزش یا دارویی و رادیو دارو استفاده می شود. از انجا که کلیه مراحل انجام اسکن تحت نظر پزشک انجام می شود از این لحاظ خطری متوجه بیمار نیست.اشعه موجود در بدن بیمار نیز بسیار اندک بوده و فقط کمی بیشتر از اشعه دریافت شده طبیعی است که بصورت سالیانه از محیط طبیعی اطراف دریافت می شود.انجام این اسکن در خانم های باردار  ممنوع بوده و در زمان شیردهی تا ۱۸ ساعت باید از شیردهی اجتناب ورزید.حفظ فاصله ۲ متر از اطرافیان در مدت ۲۴ ساعت پس از اسکن برای رعایت ایمنی در مقابل اطرافیان کافی است.فاصله کمتر در زمان اندک مانعی ندارد.لازم است در ۲۴ ساعت اول از مواجه نزدیک با خانم باردار یا اطفال زیر ۲ سال پرهیز شود.با این حال لازم است نکات ایمنی دقیقتری را بخصوص در مواجهه با پرسنل این موسسه نیز رعایت نمایید.از انجا که پرسنل این موسسه هر روز با تعداد زیادی از بیمارانی مانند شما مواجه هستند و ممکن است در مدت زمان طولانی اشعه تجمعی دریافتی انها زیاد باشد باید از این مواجه غیر ضروری و نزدیک شدن به انها ویا پرسیدن سوالات غیر ضروری از انها خودداری نمایید و همواره در قسمت بیماران تزریق شده حضور داشته باشید.کلیه اطلاعات لازم در این برگه راهنما نوشته شده است.در صورت نیاز به پرسشهای ضروری اضافه ای کار باید توسط همراه شما صورت گیرد.

مهمترین علت بیماری عروقی  قلب،  مسدود شدن رگهای (شریانهای) کرونری قلب می باشد که در اثر تجمع چربی (کلسترولLDL)  در دیواره داخلی رگها به وجود می آید و موجب ایجاد نواحی پلاک آترواسکلروتیک می می شود که  دیواره سلول را تنگ و از جریان خون جلوگیری می کند. بزرگ شدن  تدریجی پلاکها موجب می شود شدت بیماری بطور تدریجی افزایش یابد.این وضعیت موجب بروز بیماری آنژین قلبی پایدار می شود. در اثر پاره شدن ناگهانی این  پلاک آترواسکلروتیک که در نتیجه خون مستعد لخته شدن در آن ناحیه و تشکیل لخته و بنابراین  با انسداد ناگهانی ناکامل خونرسانی قلب،  آنژین ناپایدار و در صورت کامل بودن انسداد حمله قلبی (سکته قلبی)  رخ میدهد.  

 پس : آنژین قلبی پایدار،  در اثر باریک شدن تدریجی  دیواره رگها بوسیله پلاکهای آترواسکلروتیک (انسداد نسبی  شرایین قلبی) اتفاق  می افتد  که باعث کندی حرکت خون و اکسیژن  رسانی  به بافت قلبی می شود. بوسیله مکانیسم های دفاعی بدن (گشاد شدن عروق) ممکن است این مقدار خون کفاف نیاز استراحتی قلب را بدهد اما  هنگام استرس و  فعالیت که نیاز قلب به خون زیاد می شود ایسکمی قلبی رخ می دهد.
مهمترین نشانه ایسکمی  قلبی، آنژین قلبی است که در اثر نرسیدن و یا کم رسیدن خون و اکسیژن به قلب پدید می آید. آنژین یعنی درد سینه قلبی ،  احساس نوعی سنگینی در سینه که  به سمت بازوها، گردن، فک، صورت پشت و ناحیه شکمی گسترش دارد. ( توضیحات بیشتر در بحث علائم  قلبی)                                                                                                      
در حالتی که آنژین در حالت استراحت توسط شخص حس شود یا جدیدا و در طی ۴ تا ۶ هفته اخیر شروع شده باشد (قبلا سابقه درد سینه ناشته است) و یا در بیمار با سابقه قبلی درد سینه، شدت درد افزایش یافته باشد یا با درمان معمول همیشگی بهبود نیابد، آنژین حالت «ناپایدار» (Unstable angina)  به خود گرفته‌است. آنژین ناپایدار بسیار خطرناک بوده و از علائم قریب الوقوع بودن احتمال  یک سکته قلبی است. پس اگر درد قفسه سینه در هنگام استراحت باشد یا درد ظرف چند دقیقه بهبود نیابد باید فورا بدون اتلاف وقت  با مرکز اورژانس یا نزدیکترین مرکز درمانی تماس گرفت زیرا  ممکن است یک حمله قلبی (سکته)  رخ داده باشد .

آنژین ناپایدار (Unstable angina) و  حمله قلبی (سکته قلبی Myocardial infarction= MI):

• - تغذیه سالم.
• - افزایش فعالیت بدنی.
• - قطع مصرف سیگار و دخانیات.

* داروهای قلبی عروقی:

* درمان اینترونشنال (مداخله ای):

• - آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت.
• - بالون ردن دریچه میترال(PTMC).

* جراحی باز قلب:

• - جراحی عروق قلبی.
• - ترمیم و تعویض دریچه قلبی.

* پیس میکر قلبی.

* ابلیشن آریتمی های قلبی.

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

• .

دکتر محمد رضا تابان  

فوق تخصص قلب و عروق

سی تی انژیوگرافی قلبی (CARDIAC CT ANGIOGRAPHY )

سی تی آنژیوگرافی کرونری چیست؟

    به‌خاطر  برخی عوارض و مشکلات آنژیوگرافی تهاجمی وهمچین ترس و نگرانی‌هایی که برخی  بیماران از انجام آنژیوگرافی داشتند پزشکان تلاش کردند تا روشهای  دیگری را ابدا  کنند که برای بیماران مقبول‌تر و راحت‌تر باشد. سی تی آنژیوگرافی قلبی  روشی جدید و نوپا وفعلا فقط روشی تشخیصی (بدون امکان مداخله درمانی)  برای بررسی شریان های مختلف از جمله کرونری قلب بدون نیاز به آنژیوگرافی تهاجمی قلبی با  کاتتریسم شریانی (روش معمول فعلی) است . در این روش  با استفاده از اشعه   X با تکنیک سی تی اسکن با  فن‌آوری Multi-slice  و تزریق ماده حاجب ، الگوی جریان خون در شریانهای قلبی  تصویر برداری  می‌شود. امواج اشعه X از یک تیوپ چرخشی برای درست کردن تصاویر با برش مقطعی باریک ساطع شده، سپس تصاویر بدست آمده با کمک نرم افزار پیشرفتهای  تحلیل کامپیوتری و مجددا بازسازی سه بعدی شده و  به صورت تصویر سه بعدی ناحیه مورد نظر نمایش داده  می‌شوند. این تصویربرداری چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد و اطلاعات بسیار مفیدی درباره آناتومی و  وضعیت  ساختمانهای داخلی قلب، آنومالی‌های مادرزادی و نیز عروق قلب به دست می‌دهد.

فعلا آنژیوگرافی و سیتی آنژیوگرافی کاربرد های مجزا  و مشخص داشته و  نمی‌توانند بجای هم استفاده شوند

در مقایسه با روش  آنژیوگرافی معمول ، که با قرار دادن کا تتر شریانی از طریق شریان فمورال (در کشاله ران ) درآئورت و در  ورودی شریانهای قلبی و تزریق ماده کنتراست (حاجب)  به درون عروق کرونری  انجام می شود، سی تی آنژیوگرافی قلبی  (CTA) کمتر تهاجمی بوده و روش  راحتری برای بیمار است. در این روش تصویربرداری، هیچ کاتتری به عروق بزرگ بیمار وارد نمی‌شود  و ماده کنتراست (حاجب) با پمپ مخصوص از طریق آنژیوکت (همان کاتتر کوچک که سرم تزریق می شود)  به داخل سیاهرگهای محیطی کوچک (معمولا دست) تزریق می‌شود. در این روش  بیمارهیچ دردی را حس نمی کند و فقط برخی اوقات در طول تزریق ماده حاجب بیمار احساس گرم شدن بدن به بیمار دست می‌دهد. بعد از اتمام آزمون، نیاز به بستری نبوده و بیمار می تواند به منزل مراجعه کند وبه فعالیت های روزمره خود برگردد.

 البته این روش تصویربرداری هم بدون مشکل نیست. به‌طور مثال اگر سرعت ضربان قلب  زیاد باشد در تصویربرداری تداخل ایجاد کند و احتمال خطا در گزارش وجود دارد (باز سازی سه بعدی آن بعدا مشکل می شود چون تعدادتصاویر در طی یک سیکل قلب  کم است) بنابراین معمولا تکنسین مربوطه تصویربرداری نمی کند که گاهی موجب رنجش خاطر بیمار می شود.  بهتر است در این مورد قبلا با پزشک خود یا مرکز تصویر برداری هماهنگ بوده در صورت نیاز قبلا یک دوز داروی بیشتر کنترل کننده ضربان قلب مصرف کنید

از طرف دیگر هزینه این تصویربرداری‌ بسیار بالاست.

از همه مهم‌تر این که این روش فقط یک روش تشخیصی است و هنوز خیلی دقیق نبوده(یعنی دربرخی بیماران ممکن است  ، انسداد های کوچک عروق کرونر قلبی توسط سی تی آنژیوگرافی تشخیص داده نشود و بلعکس  دربرخی بیماران بویژه بیمارانی که بعلت بیماری زمینه ای، عروق کلسیفیه  دارند نیز جواب مثبت به دست آمده در سی تی آنژیوگرافی  غیرواقعی باشد.).  همچنین درسی تی آنژیوگرافی امکان مداخلات درمانی آنژیوپلاستی مقدور نمی باشد پس در نظر داشته باشید که  گاهی‌اوقات علی‌رغم این تصویربرداری(سی تی آنژیوگرافی)  باز هم برای تصمیم‌گیری نهایی (تشخیصی) یا در صورت نیاز به درمان انژیوپلاستی و بالونینگ یا استنت گذاری ، به آنژیوگرافی معمول  قلب نیاز پیدا می‌شود. 

 در حال حاضر مهم‌ترین و بیشترین استفاده‌ای که سی تی آنژیوگرافی دارد، رد بیماری کرونری مهم در برخی افراد کم خطر از نظر درگیری کرونری است که در صورت  داشتن سی تی آنژیوگرافی طبیعی آنها را از دیگر اقدامات تشخیصی و درمانی تهاجمی (یعنی آنژیوگرافی معمول)  بی نیاز می‌کند و می‌توانند به راحتی مرخص شوند. (این بیماران توسط پزشک با توجه به شرح حال و معاینه و عوامل خطر بیماری قلبی عروقی با تعیین ریسک مشخص و در صورت ریسک کم کاندید سی تی آنژیوگرافی می شوند).

 همچنینی با توجه به امکان انجام سریع ، گاهی  در بیماری که با درد قفسه سینه به اورژانس مراجعه می‌کند و تشخیص دقیق بین سه عامل مهم درد قفسه سینه، یعنی آمبولی ریه، دایسکشن آئورت و تنگی عروق کرونر ممکن نیست می توان  با انجام یک سی تی آنژیوگرافی سه عامل مهم درد قفسه سینه (که درمان متفاوتی دارند)، را از یکدیگر افتراق داد .

سایر موارد استفاده  از  CTA عبارت است از:

 لازم به توضیح است که سی تی آنژیوگرافی تنها محدود به عروق کرونر نیست بلکه بررسی عروق مغزی ، سر و گردن (در سکته مغزی یا برخی سنکوپ ها و …)، ریوی (در شک به آمبولی ریه)،شریان‌های کلیوی (در نارسایی کلیه یا فشارخون بالا با شک به تنگی شریان کلیه)، شریان‌های اندامی(در بیماری عروق محیی یا آمبولی اندام)  و… به راحتی با دقت بالا توسط این دستگاه انجام می‌شود.

 سایر موارد:

 تشخیص و بررسی دقیق وجود یا عدم وجود پلاکهای کلسیم و موقعیت آنها در مسیر شریانهای کرونری قلب جهت تعیین ریسک بیماری عروق کرونری (به تنهایی در موارد تحقیقاتی انجام می شود ولی در تمام موارد سی تی آنژیوگرافی تشخیصی نیز بطور معمول تعیین می شود).

 برای موارد پیگیری  بیماران در صورت تکرار علام بعد از بای‌پس عروق کرونری( CABG).

برای تعیین آناتومی و مسیر عروق اصلی در اختلالات مادرزادی عروق کرونری یا ریوی و…

 بررسی اتساع (آنوریسم)  یا تنگی (کواکتاسیون) آئورت و  عروق بزرگ دیگر  

 مشخص کردن اتساع  (آنوریسم)  یا انسداد وعروق مغزی  و شریانهای کاروتید

معایب CTA:

ریسک واکنش آلرژی (حساسیت)  نسبت به ماده حاجب (کنتراست) وجود دارد،

احتمال نارسایی کلیه در اثر ماده کنتراست : بویژه برای بیمارانی که دارای بیماری خفیف کلیوی و یا دیابت هستند، چرا که ماده کنتراست(حاجب) به عملکرد کلیه‌ها صدمه می‌زند و ممکن است حتی نیاز به دیالیز پیش آید.

خطرات ناشی از تابش اشعه X (دربیماران جوان بویژه خانم ها باید نسبت سود به زیان این خطر مد نظر پزشک و بیمار باشد)

عدم امکان انجام مداخلات درمانی (آنژیوپلاستی) همزمان. (فقط روش تشخیصی است).

محدودیت‌های CTA:
در طول پروسه CTA لازم است ضربان قلب بیمار حدود ۶۰ در دقیقه و منظم (سینوسی)بوده و بیمار بی حرکت بماند.اگر بیمار در طول CTA حرکت کند یا اگر ریتم قلب سینوسی و منظم نباشد یا ضربان قلب بالا تر از ۶۰ – ۷۰ در دقیقه باشد، تصاویر CTA ممکن است، تیره و کدر شود و امکان بازسازی سه بعدی مقدور نباشد .  همچنین رگهای خونی به شدت آهکی (کلسیفیه) شده (که در بیماران مسن و نیز دیابتی و نارسایی مزمن کلیه یا دیالیزی زیاد دیده می شود) ، ممکن است سبب ایجاد تصاویر شبیه انسداد عروقی  شود که تفسیر کردن آنها مشکل است.

هر جند آنژیوگرافی و سیتی آنژیو هر دو برای تشخیص گرفتگی عروق کرونر قلب استفاده می‌شود، اما سیتی آنژیو باید در بیمارانی که احتمال گرفتگی عروق قلبی آنها کم بوده و با روش های غیر تهاجمی مثل تست ورزش یا اسکن قلبی نمی توان در آنها به تشخیص مناسب رسید، استفاده شود.در صورت بالا بودن امکان گرفتگی عروق قلبی،  اگر پزشکتان به اصرار شما و عدم پذیرش آنژیوگرافی (که امروزه برخی بیماران درخواست می کنند) برای شما در مرحله اولیه «سیتی آنژیوگرافی» تجویز کنند، بیمار پس از سی تی آنژیوگرافی با احتمال بالاتری (درصد بیشتری از بیماران) دوباره مجبور است آنژیو گرافی کند وعلاوه بر  هزینه‌های  دو چندان سایر عوارض مثل عوارض اشعه X و … را نیز متحمل خواهد شد.

آنژیوگرافی و سیتی آنژیو نمی‌توانند جای هم را بگیرند

تصمیم‌گیری در این خصوص با مطالعه این متن امکان پذیر نبوده و نیاز به مشورت با پزشک متخصص قلب و عروق دارد. و خواندن متون اینترنتی ، نمی تواند راهنمای مناسبی برای انتخاب روش تشخیصی  برای شما باشد.