مصرف روزانه ۲۵ گرم مغزهای آجیلی (حتما خام) مثل گردو، بادام، پسته ، فندق ، بادام زمینی می تواند از ابتلای افراد به چاقی، بیماری‌های قلبی و دیابت جلوگیری ‌کند.  بنابراین خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را در افراد مبتلا به سندرم متابولیک (چاقی شکمی ، قند خون بالا و فشار خون بالا)  کاهش می یابد. خوردن حدود ۲۵گرم آجیل در روز، گرسنگی را برطرف و به کاهش وزن، فشارخون و میانگین قند خون که همگی از عوامل خطرناک ابتلا به بیماری‌های قلبی است، کمک می‌کند. خوردن آجیل با افزایش میانگین هورمون سرتونین ( هورمونی که باعث کاهش اشتها و افزایش حس خوشحالی می‌شود ) در بهبود روحیه وایجاد نشاط مفید است.

اما …..  اولا مغزهای آجیلی پر انرژی بوده و مصرف بیش از حد آن موجب چاقی و تشدید مشکلات  خواهد شد. دوما نمک موجود در آجیل های فراوری شده موجب افزایش فشار خون می شود و زمینه تشدید بیماری فشار خون بالا و عدم کنترل فشار خون با داروهای مصرفی معمول و روزانه بیمار و نیز حتی تسهیل ایجاد پرفشاری خون و بیماری های قلبی- عروقی  می شود.

پس منظور فقط و فقط مصرف  محدود و کم از  آجیل‌های خام و بی‌نمک است.

گردو  در  کاهش کلسترول بد یا LDL موثر است.  بالا بودن کلسترول بد(LDL) یکی از عوامل اولیه در پیدایش بیماری های قلبی می باشد لذا از این جهت چنین به نظر می رسد که قابلیت مغزهای آجیلی از جمله گردو با  کاهش کلسترول نامطلوب(LDL ) بر سلامت قلب موثر است.

همچنین بیماران نارسایی کلیه و دیالیزی‌ها بدلیل احتمال هیپرکالمی (پتاسیم بالای سرم )   تا حد امکان آجیل( مغزهای آجیلی و نیز کشمش و خرما و … )  نخورند و در صورت تمایل به مصرف آن از آجیل‌های بی‌نمک و تازه  و نزدیک به زمان دیالیز مصرف کنند تا پتاسیم  آجیل با دیالیز  از بدنشان خارج شود. همچنین از مصرف همزمان  میوه‌هایی مانند پرتقال، لیموشیرین، نارنگی و گوجه فرنگی  پتاسیم زیادی دارند ، پرهیز کنند .

عید همیشه زیباست اما چند تغییر در زندگی روزمره بیماران قلبی عروقی مثل بیماران مبتلا به فشار خون ، نارسایی قلبی ، تنگی یا انسداد عروق کرونر قلب و بیماران با مشکلات مهم دریچه ای قلب  یا آریتمی قلبی میتواند مشکل ساز بوده و ایام خوش عید را با مشکل و دردسر مواجه کرده و تقارن آن با تعطیلات نوروزی مشکل را دو چندان کند.

این مشکلات را در چند سر فصل بررسی خواهیم کرد:

۱- دید وبازدیدهای سال نو

۲- رعایت اعتدال در مصرف مواد غذایی و شیرینی جات

۳- مصرف آجیل دربیماران  قلبی

۴- سفر  بیماران قلبی عروق

دید وبازدیدهای سال نو :

میهمان رفتن و آمدن ایام عید  اگربا هدف سله ارحام  و فراموش کردن کدورت ها  وسبک کردن بار غصه های خود و دیگران انجام شود منجر به کاهش تنش های روحی و بهبود وضعیت جسمانی فرد و کاهش عوارض قلبی و عروقی میگردد.

بیماران قلبی عروقی دچار نارسایی قلب یا تنگی عروق کرونری  باید از خستگی مفرط پرهیز کرده و با برنامه متعادل به دید و بازدید بروند . درصورتیکه پزشک معالج محدودیت فعالیتی  در نظر نگرفته باشد  بالا رفتن از پله و پیاده روی در حدی که منجر به احساس خستگی شدید و یا درد سینه وتنگی نفس نشود،ایرادی نداشته  و  حتی مفید هم خواهد بود. بطوریکه پیاده روی در هوای پاک روزانه بیش از زنیم ساعت  برای حفظ سلامتی به همه افراد توصیه میشود

رعایت اعتدال در مصرف مواد غذایی به همه افراد دچار زمینه بیماری قلبی و عروقی توصیه میشود،وعده های غذایی سنگین و چرب منجر به افزایش خطر سکته قلبی و تشدید نارسایی قلبی میگردد. تا جایی که ممکن است شیرینی های خامه ای و چرب، فراورده های  نمکی، نوشابه های گازدار و نیزاز تنقلات کم ارزش تغذیه ای کمتر مصرف شود.

اسراف در مصرف شکلات های کاکائو وبرخی  نوشیدنی های حاوی کافئین مثل قهوه و نسکافه ، نوشیدن چای پررنگ یا کهنه دم ویا الکل منجر به افزایش ضربان قلب (تاکی کاردی)  و بروز یا تشدید  نامنظمی ضربان قلب ( آریتمی )  میشود.

هرچند خوردن شکلات ممکن است خطر سکته مغزی و تنگی شریانهای کرونری و نیز فشار خون را کاهش دهد،  اما مصرف بی رویه شکلات می تواند منجر به بیماری های دیگر از جمله  افزایش ضربان قلب (تاکی کاردی)  و بروز نامنظمی ضربان قلب ( آریتمی )، خطر افزایش وزن و دیابت نوع ۲   شود. قطعا راههای بهتری از مصرف کاکائو برای پیشگیری از  بیماری عروق قلب وجود دارد.

مصرف آجیل دربیماران  قلبی :

مصرف روزانه ۲۵ گرم مغزهای آجیلی مثل گردو، بادام، پسته ، فندق ، بادام زمینی می تواند از ابتلای افراد به چاقی، بیماری‌های قلبی و دیابت جلوگیری ‌کند.  بنابراین خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را در افراد مبتلا به سندرم متابولیک (چاقی شکمی ، قند خون بالا و فشار خون بالا)  کاهش می یابد. خوردن حدود ۲۵گرم آجیل در روز، گرسنگی را برطرف و به کاهش وزن، فشارخون و میانگین قند خون که همگی از عوامل خطرناک ابتلا به بیماری‌های قلبی است، کمک می‌کند. خوردن آجیل با افزایش میانگین هورمون سرتونین ( هورمونی که باعث کاهش اشتها و افزایش حس خوشحالی می‌شود ) در بهبود روحیه وایجاد نشاط مفید است.

اما …..  اولا آجیل ها پر انر‍ی بوده و مصرف بیش از حد آن موجب چاقی و تشدید مشکلات  خواهد شد. دوما نمک موجود در آجیل موجب افزایش فشار خون می شود و زمینه تشدید بیماری فشار خون بالا و عدم کنترل فشار خون با داروهای مصرفی معمول و روزانه بیمار و نیز  ایجاد پرفشاری خون و بیماری های قلبی- عروقی  می شود.

پس منظور فقط و فقط مصرف  محدود و کم از  آجیل‌های خام و بی‌نمک است.

گردو  در  کاهش کلسترول بد یا LDL موثر است.  بالا بودن کلسترول بد(LDL) یکی از عوامل اولیه در پیدایش بیماری های قلبی می باشد لذا از این جهت چنین به نظر می رسد که قابلیت مغزهای آجیلی از جمله گردو با  کاهش کلسترول نامطلوب(LDL ) بر سلامت قلب موثر است.

همچنین بیماران نارسایی کلیه و دیالیزی‌ها بدلیل احتمال هیپرکالمی (پتاسیم بالای سرم )   تا حد امکان آجیل( مغزهی آجیلی و نیز کشمش و خرما و … )  نخورند و در صورت تمایل به مصرف آن از آجیل‌های بی‌نمک و تازه  و نزدیک به زمان دیالیز انجام دهند تا پتاسیم  آجیل با دیالیز  از بدنشان خارج شود. همچنین  میوه‌هایی مانند پرتقال، لیموشیرین، نارنگی و گوجه فرنگی  پتاسیم زیادی دارند بنابراین بیماران دیالیزی باید در مصرف این میوه‌ها افراط نکرده  و لازم است روزانه یک پرتقال یا یک لیمو شیرین مصرف کنند .

سفر  بیماران قلبی عروقی:

بیماران حتما  داروهای خود را با خودهمراه داشته باشند و ترجیحا داروها را در دو یا سه مکان مختلف و بیشتر از مورد نیاز  به همراه  ببرند.

رژیم غذایی توصیه شده خود را رعایت کرده و از از مصرف غذا ها و آشامیدنی های غیر بهداشتی در بین راه حتی الامکان خوداری کنند.

لازم است بیماران ساعت خواب و استراحت منظمی داشته باشند و از کم خوابی و خستگی شدید پرهیز کنند

از مسافرت طولانی مدت پرهیز کرده و اگر  با وسیله شخصی سفر میکنند در بین راه برای تحرک عضلات، رفع خستگی و به گردش در اوردن خون در پا ها برای جلوگیری از لخته خون در اندام  )DVT(  و مصرف آب سالم و کافی توقف واستراحت نمایند.

مسلما هر چه به مناطق کوهستانی می‌رویم فشار هوا و اکسیژن کم می‌شود به همین دلیل بیماران قلبی که مشکلات ریوی و تنفسی دارند را با مشکل مواجه می‌کند ولی هر چه این افراد به سمت دریا سفر کنند برای انان مطلوب‌تر خواهد بود چرا که فشاراکسیژن در مناطق جنوبی و سواحل دریا بیشتر است.

کدام  بیماران  قلبی  نباید با هواپیما سفر کنند؟ (برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید)

مبتلایان به انفارکتوس میوکارد(myocardial infarction) در شش روز نخست بروز بیماری اجازه مسافرت هوایی ندارند و یک هفته پس از سکته ی قلبی هم در صورت فقدان مشکل و با اجازه پزشک ، اجازه پرواز دارند.

آنژین ‌های ناپایدار به هیچ وجه اجازه پرواز با هواپیما  را تا تثبیت وضعیت و کنترل کامل درد  ندارند، اما بیماران با  آنژین صدری پایدار (درد قفسه سینه مزمن )  اگر بیمار  با دریافت دارو تحت کنترل باشد، پرواز بلامانع است.

افراد مبتلا به ادم ریه (Pulmonary edema) تا پیش از بهبود کامل ادم ریه  مجاز به پرواز نیستند.

بعد از جراحی بازعروق  قلب  تا  ۹ روز اجازه پرواز داده نمی‌ شود.

بیماران  با تعویض دریچه قلب برای ۱۰ تا ۲۱ روز ممنوعیت مسافرت هوایی وجود دارد.

آنژیوگرافی عروق کرونر تا ۲۴ ساعت و آنژیوپلاستی تا ۴۸ ساعت  ممنوعیت مسافرت هوایی وجود دارد .

افراد مبتلا به ترومبوفلبیت (thrombophlebitis) فعال اندام تحتانی تا پیش ازترقیق مناسب خون با آنتی کواگولان ها(داروهای ضد انعقادی)   و  برطرف شدن امکان بروزعارضه اجازه پرواز داده نمی ‌شود. مسافرت هوایی برای این افراد در صورتی بلامانع خواهد بود که وضعیت جسمی بیمار مناسب بوده و نیازی به دریافت داروهای آنتی کوآگولان تزریقی نداشته باشند.

روزه

روزه گرفتن در کدام بیماری های قلب با فزایش خطر همراه بوده و  ممنوع است؟

 ماه مبارک رمضان، فرصتی است که همه دوست دارند در برکت و رحمت بی منتهای خداوند متعال شریک باشند. اما در این میان افرادی هستند که بدلیل شرایط خاص نمی توانند در میهمانی خدا شرکت کنند.
 بیماران مبتلا به بیماری های حاد شدید یا مزمن از جمله بیماران قلبی که بحث اصلی این مقاله است ، سالمندان و کسانی که وضعیت‌های خاص فیزیولوژیکی مانند بارداری و شیردهی  قرار دارند، معمولاً در این ایام با یک سوال عمده مواجه‌اند: آیا می‌توانند روزه بگیرند یا نه؟ و این که اگر روزه بگیرند، آیا مشکلی  بوجود نخواهد آمد؟
اگرچه نمی‌توان برای همه بیماران حاد یا  مزمن، یک حکم کلی صادر کرد و هر بیمار، شرایط خاص خود را دارد و فقط پزشک معالج و تا حدی خود بیمار می‌تواند درباره این که او می‌تواند روزه بگیرد یا نه، نظر قطعی بدهد؛ با این حال نکاتی در مورد هر بیماری وجود دارد که می‌تواند به تصمیم‌گیری درست بیمار کمک کند.

توجه کنید که بر اساس آموزه های دینی در صورتیکه روزه موجب عسر و حرج و تشدید بیماری یا زیان جسمی شود مقبول درگاه خدا نمی باشد. خداوند به نیت دل بندگان خود از هر کسی آگاه تر بوده و قطعا عاشقان محروم از روزه داری را اجر و ثواب الهی خواهد بود.
پس  اول اینکه در هر شرایطی، روزه گرفتن به صلاح فرد نبوده  و از لحاظ شرعی هم منع شده است. دوم اینکه توجه داشته باشید می‌توان با ایجاد برخی تغییرها در برنامه دارویی (مثل تبدیل داروها به فرم طولانی اثر که نیاز به مصرف مکر در طول روز را رفع میکند)  و تنظیم رژیم غذایی و آگاهی از علائم هشدار، در بسیاری از بیماری‌ها به راحتی روزه‌داری کرد، بدون اینکه هیچ مشکل جدی‌ای به وجود آید.

 روزه داری در بیماران قلبی عروقی:

روزه‌داری و رعایت یک برنامه غذایی صحیح با کم‌کردن عوامل خطر مانند کاهش وزن، کاهش سطح چربی‌های خون و نکشیدن سیگار موجب پیشگیری از بیماری‌های قلبی در افراد سالم  می‌شود. اثرات مثبت  روزه ماه رمضان بر روی سیستم قلبی عروقی افراد سالم بطور مستقیم ونیز با تاثیر برسایر عوامل  خطربیماری های قلبی عروقی،  نشان داده شده است. در حقیقت روزه ماه رمضان اثرات کاهنده  روی چند  عامل خطر مهم بیماری عروق کرونر قلب  شامل چاقی ، افزایش قند خون‌، افزایش فشار خون ، افزایش کلسترول خون و استعمال دخانیات و مصرف الکل  دارد

ولی افرادی که  مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی مبتلا هستند ، حتما باید در مورد امکان روزه داری  با پزشک معالج خود مشورت کنند. مجددا یاداوری می نمایم که مطالب زیر ، فقط راهنمای کلی بوده و جهت افزایش اطلاعات عمومی بیماران می باشد و جایگزین نظرات پزشک معالج و فتاوی علما دینی نمی باشد.

البته  بیماری‌های قلبی طیف گوناگونی از بیماری‌های دریچه‌‌های قلبی، عروق قلب ، نارسایی  عضله قلب و نیز آریتمی های قلبی و …  را شامل می شوند  که در هر مورد وفقط  با توجه به شرایط بیمارو بیماری  مثل شدت و ضعف بیماری قلبی می‌توان در مورد روزه گرفتن یا نگرفن بیمار تصمیم گرفت. بیماران قلبی باید به تداخلات دارو و غذا توجه کرده و به توصیه‌های پزشک معالج خود دقیقا عمل کنند.

 مثلا در بیمارانی که مصرف منظم دارو در فواصل کوتاه  مثلا هر ۶ ساعت اجباری است  و عدم مصرف دارو در زمان مقرر، موجب تشدید بیماری  میگردد، نباید روزه بگیرند. همچنین در برخی بیماران قلبی تشنگی طولانی مدت و کم آبی بدن موجب تشدید بیماری بوده و لازم است بدلیل امکان تشدید بیماری و افزایش اسیب ها، طبق دستور صریح خداوند از گرفتن روزه پرهیز نمایند.

روزه گرفتن در کدام بیمارهای قلبی  ممنوع است؟

روزه داری  در بیماری های تنگی شریان های کرونر قلب:

اگر تنگی شریان قلب به تازگی بروز کرده مثل سکته قلبی حاد، حداقل  تا ۶ هفته روزه داری مجاز نمی باشد و بعد آن منوط به شرایط بیمار و بیماری(میزان نارسایی قلبی) است.  یا اگر شما به تازگی دچار درد قفسه سینه ویا تنگی نفس فعالیتی بوده‌ و با روش های تشخیصی مثل تست ورزش یا  آنژیوگرافی متوجه شده اند که دچار بیماری های تنگی شریان قلب (ایسکمی قلب) هستید، تا زمان تثبیت وضعیت حاد بیماری ،  بهتر است  روزه نگیرید.

در انسداد های مزمن ، بسته به شدت انسداد و سن بیمار و نیاز به دارو ، موضوع متفاوت بوده و لازم است نظر پزشک معالج پرسیده شود.   اگر برای کنترل بیماری پزشک توصیه به استفاده منظم دارو در فواصل کوتاه مثلا هر ۶ ساعت می نماید، روزه داری مجاز نمی باشد.   ولی بیماران با انسداد های کم شریان کرونری قلب که تحت درمان با روزانه چند قرص طولانی اثر هستند و استطاعت بدنی نیز دارند می توانند با کسب اجازه از پزشک خود ، روزه داری داشته باشند. به هر حال در بیماران کرنری توصیه می شود از خوردن غذاهای پرحجم در یک وعده  بویژه افطار  بپرهیزند زیرا بار اضافی به قلب احتمال تکرار علائم یا بروز حمله قلبی  را در این گونه بیماران افزایش می دهد. در این بیماران بهتر است بعد افطار مختصر و با کمی فاصله زمانی سپس شام میل شود.

بیماران قلبی که در سالهای گذشته به دلیل تنگی رگ‌های قلبی تحت عمل آنژیوپلاستی و تعبیه  استنت Stent   قرار گرفتند و یا عمل جراحی باز قلبی ( بای پس  قلب)  موفق  داشته ودر حال حاضر هیچ گونه عارضه قلبی از جمله تکرار درد یا علائم نارسایی قلب  در آنها مشاهده نمی شود  و تحت کنترل هستند نیز در صورت داشتن   استطاعت بدنی ، با کسب اجازه از پزشک خود می توانند روزه بگیرند ولی  توصیه‌های مصرف دارو یا رژیم خاص خود را در طول ماه مبارک رمضان جدی  پیگیری نمایند. اما بیماران مبتلا به علائم نارسایی قلب یا تداوم  درد سینه فعالیتی وابسته به دارو یا حتی بیماران بدون استطاعت بدنی که با روزه داری دچار علائم می شوند، منع روزه گرفتن  دارند.

روزه داری  در بیماران نارسایی قلبی :

 توجه داشته باشید مصرف متعادل آب و داشتن رژیم غذایی مناسب در طول روز و استفاده منظم و به موقع از داروهای تجویز شده برای کمک به عملکرد بهتر قلبی در این بیماران الزامی است و معمولا  برای مبتلایان به نارسایی قلب علامتدار که تحت درمان دارویی می باشند، روزه‌داری ممنوع است.

 روزه داری  در افراد با فشارخون بالا:

   د رموارد پیش پرفشاری خون که بیماران تحت درمان با عوامل غیرداروئی ازجمله  کنترل وزن ، ورزش ، عدم استفاده از الکل و سیگار، کاهش مصرف نمک ،  گوشت و محصولات حیوانی در رژیم غذائی و کاهش استرس های زندگی هستند ، کاملا مشخص است که  روزه ماه رمضان اثر مثبت بر روی تمام عوامل فوق دارد . چون در بیشتر ساعات افراد روزه هستند در نتیجه در ماه رمضان وزن کاهش می یابد . مصرف الکل برای مسلمانان ممنوع است و ماه رمضان مجدداً این نکته را ثابت می کند که پرهیز از این مورد کیفیت زندگی را بهتر می کند . همچنین کاهش آشکار در مصرف سیگار و مصرف غذا وجود دارد . همچنین  مومنین  در ماه رمضان شادتر بوده کمتر عصبانی شده و استرس کمتری دارند .پس روزه ماه رمضان برای کنترل فشارخون خفیف که معمولاً از داروها برای کنترل آن استفاده نمی شود مفید است .

همچنین در موارد خفیف بیماری فشار خون بالا مثل مواردی که تحت درمان با یک دارو هستند و فشار خون در سطح مناسبی تحت کنترل است ( در صورت لزوم با اجازه پزشک معالج)  روزه داری بلا مانع است.پس در فشار خون های خفیف و تحت درمان با داروهای طولانی اثر، روزه داری منعی ندارد .

اما گروهی از بیماران که فشارخون‌های کنترل نشده دارند نیز نباید روزه بگیرند. هرگونه تغییری در حجم خون و شرایط فیزیکی بدن موجب عدم تعادل آب و الکترولیت‌ها در خون و برهم خوردن فشارخون می‌شود و این بیماران منع روزه‌داری دارند. پس در موارد شدید فشار خون که با چند دارو کنترل می شوند و فواصل دارو ها مکرر بوده و استرس های جسمی مانند گرسنگی و تشنگی طولانی مدت موجب تغییر و افزایش فشار خون می شود با نظر پزشک معالج روزه داری مناسب نخواهد بود

روزه داری  در بیماران آرتیمی (نامنظمی) قلب :

بسیاری از آریتمی ها و تپش قلب ها ( مثل  PVC, PAC, PSVT و موارد مشابه…)   مورد مهمی نبوده و می توانند روزه داری داشته باشند ولی برخی آریتمی ها بویژه در زمینه بیماری قلبی مهم مثل 

بیماران  مبتلا به AF ( نامنظم شدن  شدید ضربان  قلب)  به دلیل تنگی در دیچه میترال، در معرض  احتمال لخته شدن خون و در نتیجه سکته مغزی، یا آمبولی سایر مناطق بدن بوده  و این بیماران حتماً باید تحت درمان دارویی منظم و رژیم غذایی کنترل شده زیر نظر پزشک بوده و داروهای  خود ( از جمه وارفارین و کنترل کننده های ضربان قلب )  را به طور مرتب مصرف کرده ، کارهای سنگین انجام ندهند و روزه نگیرند .روزه داری  در

روزه داری در بیماران دریچه ای:

 کسانی که بیماری قلبی آنها پرولاپس میترال قلب بدون نارسایی تشخیص داده شده ،  می توانند روزه بگیرند و حتی در صورت وجود علائم مثل طپش قلب و یا درد سینه ، روزه داری مشکلی بوجود نمی آورد.

ولی بیماران با نارسایی یا تنگی دریچه ای  مهم باید با پزشک خود در مورد روزه داری مشورت کنند . در صورت وجود علائم نارسایی قلب بعلت تنگی یا نارسایی دریچه قلب، روزه داری مجاز نمی باشد.

روزه داری  در بیماران قلبی مادرزادی:

 بیماران قلبی مادرزادی که به نحوی دچار عارضهمهم و شدید در دریچه های قلبی  یا افزایش فشار پولمونرهستند نیز نمی توانند روزه بگیرند   از جمله بیمارانی که به دلیل وجود سوراخ در بین دو بطن ( VSD‌)  و یا دهلیز قلب (ASD‌) دچار علائم نارسایی قلب یا افزایش فشار  شریان ریوی هستند یا  بیماران با  تنگی و یا نارسایی علامتدار دریچه های قلب مخصوصا سمت چپ ( دریچه آئورت و میترال ) نمی توتنند روزه داری داشته باشند.

درمان انسداد یا تنگی عروق کرونری قلب ، کلا سه راه دارد، که مهمترین راه درمان هنوز دارو درمانی است. اما گاهی  وقتی رگ ‌های قلب دچار گرفتگی شدید یا جدید  می ‌شوند، متخصصین قلب و عروق، دو راه درمان مداخله ای  پیش ‌رو دارند: اولین راه که قدیمی تر است، انجام عمل  جراحی باز قلبی (بای ‌پس کرونری CABG  )  است. گزینه دیگر هم که در سال‌ های اخیر معرفی  شده، آنژیوپلاستی بعد از آنژیوگرافی  است که به این دلیل  که در این روش احتیاج به عمل باز قلب از بین می ‌رود و کمتر تهاجمی است،  روش انتخابی در موارد ممکنه است ولی در همه بیماران مقدور نمی باشد که در این موارد از همان جراحی باز پیوند عروق قلبی (بای ‌پس )  استفاده می شود. 

۱- روش مداخله ای ( اینترونشنال) غیر تهاجمی یا همان انژیوپلاستی یا  PCI  : در آنژیوپلاستی که برخی افراد آن را با نام بالون زدن  یا استنت گذاری (فنر گذاشتن)  می ‌نامند، پزشکان بعد از آنژیوگرافی ،  بالونی تنها یا بالونی که روی آن استنت قرار دارد  را وارد رگ‌  قلب (عروق کرونر) کرده و در محل  مسدود رگ تعبیه  می‌ کنند و با این کار سبب کاهش  انسداد  رگ شده، در نتیجه خون دوباره در رگ ‌ها به جریان درمی‌آید.  بالون با کمپرس و چسباندن پلاک های آترواسکلروتیک موجب رفع تنگی میشود و استنت‌ها، تورینه های  فنری کوچکی هستند که مانند یک ستون در رگ ‌ها کار گذاشته می ‌شوند تا مانع برگشت  دیواره رگ و انسداد مجدد  آن شوند و بدین ترتیب احتمال تنگی مجدد در اینده  کمتر می شود.

اوایل فقط بالون در دسترس بود که با توجه به عود مکرر تنگی ها ، استنت ها یا همان فنرهای داخل عروقی ابداع شدند. امروزه در موارد خاص و نادری فقط از بالون داخل کرونری استفاده می شود و در اغلب موارد بعد از بالون زدن (یا همراه با بالون زدن) استنت داخل کرونرقلب  تعبیه می شود.

۲- روش جراحی CABG یا پیوند بای ‌پس عروق کرونر قلب:

 یک عمل جراحی باز است که در آن، از یکی از وریدهای  پا  یا شریانهای دست یا سینه ای که به عضلات خون می ‌رساند، برداشته شده و یک سر‌ آن را به آئورت و سر دیگر آن را به پشت قسمت مسدود شده ی قلب، پیوند می ‌زنند.  این روش معمولا در افرادی استفاده می ‌شود که بیش از دو یا هر سه رگ اصلی کرونر آن ها تنگی ‌های وسیع به خصوص در قسمت ‌های ابتدایی رگ دارد.

اما در افرادی که یک یا دو رگ از رگ‌ قلب (کرونری )  مسدود شده و اندازه (طول ضایعه)  و یا  محل آن انسداد برای آنژیوپلاستی  نا مناسب است، انجام می گیرد . اما  در صورت مناسب بودن ضایعه، آنژیوپلاستی که در طی آن   بالون ‌می ‌زنند و سپس در اغلب موارد  استنت می‌ گذارند، روش درمانی مناسبی است.

 برای بیماران همیشه این  سوال مطرح است  که بین روش ‌های درمانی جراحی باز قلبی  (بای ‌پس) ودرمان غیر تهاجمی به روش  آنژیوگرافی  (آنژیوپلاستی یا PCI) ‌، انتخاب کدام بهتر و عاقلانه‌ تر است تا کمترین مشکل و عوارض جانبی را برای بیمار در پی داشته باشد و احتمال برگشت ‌پذیری بیماری را هم به حداقل برساند؟

در آنژیوگرافی مشخص می‌ شود که کدام بیمار برای عمل جراحی قلب باز و کدام بیمار برای استنت گذاری  مناسب ‌تر است و این بستگی به تعداد و نیز قسمتی از رگ‌ های کرونر دارد که مسدود شده است.

بطور مثال اگر یک یا دو رگ از سه رگ اصلی کرونری مسدود شده باشد و درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دوشاخه شدن نباشد،  آنژیوپلاستی با بالون و استنت گذاری ارجح تر است اما اگر هر سه رگ اصلی گرفتار شده باشد بویژه در بیماران دیابتی  یا درگیری تنه اصلی منشا دو رگ اصلی  (left main artery)  باشد یا در مواردی که فقط یک یا دو  رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی ویا بدلیل پیچ پیچ بودن مسیر رگ،  برای تعبیه استنت مناسب نباشد  به بیمار توصیه به جراحی باز بای پس قلبی می شود.

 در آن دسته از بیماران قلبی که برای رفع انسداد شریان ‌های قلبی انها روش جراحی ارجح تشخیص داده شده اما خود آنها  روش آنژیوپلاستی را برگزیده‌اند، امکان این که مجبور باشند در آینده بعلت عود تنگی ،  مجددا از این روش(آنژیوپلاستی مجدد)  یا روش‌های درمانی دیگر (مثل جراحی باز قلبی)  استفاده کنند، وجود دارد.

علارغم تمام پیشرفتهای علمی ، تجهیزات پزشکی و افزایش تجربه پزشکان ، در برخی  بیماران هنوز هم عمل بای‌ پس قلب بهترین و مناسب ‌ترین گزینه برای باز کردن عروق مسدود قلب است. به همین خاطر بیماران ، قبل از هر تصمیمی باید در مورد اثربخشی بیشتر بای ‌پس و امکان برگشت‌ پذیری بیشتر در روش آنژیوپلاستی فکر  کنند و  بهترین روش را با توجه به شرایط خود  و توصیه پزشکشان  برگزیند. به عبارت دیگر عمل باز قلب بهترین پیشنهادی است که می ‌توان به بیماران دچار انسداد عروق قلبی با درگیری هر سه رگ اصلی ، یا درگیری تنه اصلی منشا  دو رگ اصلی سمت چپ (left main artery)  ، یا در مواردی که فقط یک یا دو  رگ درگیر شده اما درگیری در ناحیه ابتدایی رگ یا در محل دو شاخه شدن رگ باشد یا بدلیل طول زیاد تنگی  یا مسیر پیچ پیچ رگ ، برای تعبیه استنت مناسب نباشد، کرد. مطالعات  در این گروه بیماران نشان داده که احتمال بازگشت تنگی عروق قلب  و احتیاج مجدد به روش ‌های درمانی دیگر(پس از یک سال) در بیمارانی که آنژیوپلاستی کرده‌اند، دو برابر است. و اگر بیماران قلبی می‌خواهند برای دراز مدت  از مشکلات قلبی خلاص شوند باید جراحی باز پیوند عروق (بای پس قلبی ) را بپذیرند (بویژه در بیماران دیابتی) .

طول مدت عمل باز قلب تقریبا ۵ ساعت است که بیمار در تمام این ساعات در بی‌ هوشی کامل به سر می ‌برد. معمولا اگر مشکلی نباشد بعد از یک یا دو روز از ای سی یو به بخش و تقریبا روز سوم تا پنجم مرخص می شود و طی چند هفته  بعد از عمل، او سلامت خود را به دست ‌آورده و فعالیت ‌های روزمره‌اش را از سر می ‌گیرد،

 اما آنژیوپلاستی حدود یک تا دو ساعت طول کشیده و بدون بیهوشی عمومی فقط با بی حسی کشاله ران ( بدون باز کردن قفسه سینه) انجام می شود. بیمارانی که آنژیوپلاستی می ‌شوند، حدودا از ۳ یا ۴ روز بعد از عمل می ‌توانند مانند سابق(اگر در مواردی منع پزشکی  مثل سکته قلبی اخیر یا نارسایی قلبی و… نداشته باشند) به کارهای خود بپردازند.

با این حال توجه به این نکته مهم است که هر چند، مدت عمل و بهبودی و پشت ‌سر گذاشتن علایم پس از آن، در بای‌ پس بیشتر از آنژیوپلاستی است، اما نتیجه و اثربخشی بای‌ پس قلبی در موارد خاص  ذکر شده، بیشتر می ‌باشد.

سئوال: چند نوع استنت داریم؟ صرف نظر از مارک و برند آنها در کل دو نوع استنت داریم: دارویی و غیردارویی (ساده).

پس کلا از دو نوع استنت ساده(Bear metal stents) و استنت داروئی ( Drug eluting stents) برای آنژیوپلاستی استفاده می شود.

اوایل فقط از بالون داخل رگ کرونری قلب استفاده می شد. با توجه به احتمال برگشت زودرس انسداد بعد چند ساعت تا چند روز، دانشمندان با ابداع استنت ها‌(فنر) موجب کاهش  مشکل انسداد مجدد رگ کرونری قلب بعد از انژیوپلاستی و PCI  شدند. اما هنوز مشکل بزرگی با عنوان تحریک رشد آندوتلیوم رگ بعلت جسم خارجی و انسداد دیررس رگ بعد ۳-۶ ماه وجود داشت. با این هدف دانشمندان با سوار کردن داروهای انتی پرولیفراسیون برود پولیمر و تعبیه انها بروی استنت ها مشکل انسداد دیررس داخل استنت را کاهش دادند.  وقتی که درحوالی  سال ۲۰۰۳ استنت‌ های پوشیده شده با دارو معرفی شدند، انقلابی در درمان غیر جراحی تنگی عروق کرونری قلب محسوب می شد، زیرا اعتقاد پزشکان بر این بود که این فنرهای دارویی کوچک وقتی در رگ‌ ها کار گذاشته می ‌شوند، دارویی از خود ترشح می‌ کنند که باعث جلوگیری از رشد دیواره رگ و در نتیجه پیشگیری از انسداد  دیررس آن می ‌شوند و می ‌توانند آنژیوپلاستی را به عملی اثربخش ‌تر با امکان برگشت ‌پذیری کمتری نسبت به جراحی باز قلب (بای ‌پس کرونری ) تبدیل نمایند، اما تحقیقات و مطالعاتی که درطی چند  سال بعد انجام شد، نشان داد که خطر لخته شدن خون و عوارض جبران ‌ناپذیر آن در بیمارانی که از استنت ‌های دارویی استفاده کرده بودند، برای مدت طولانی تر تا حتی یک سال، افزایش یافت و همین امر باعث شد تا پزشکان در استفاده از این نوع استنت ‌ها، احتیاط بیشتری کنند و فقط در موارد خاص و در بیمارانی که چاره‌ای جز استفاده از استنت دارویی ندارند، از آن استفاده نمایند.

سئوال: آیا ممکن است رک کرونری قلب گرفته شده باشد اما درمان آنژیوپلاستی یا جراحی پیشنهاد نشود؟

درمان قلب سه راه دارد که مهمترین راه درمان هنوز دارو است.

در دودسته از بیماران درمان طبی به درمان مداخله ای (آنژیوپلاستی یا جراحی) ترجیح داده می شود. توجه داشته باشید که پزشکان با سبک و سنگین کردن سود نوع درمان با عوارض احتمالی این تصمیم را می گیرند و خیلی سلیقه ای نبوده و معیار های علمی زیادی دارد وبه شدت بیماری کرونری ، مرحله بیماری، علائم بیمار و فانکشن کلاس بیمار،  بیماری های همراه، سن بیمار و…  بستگی دارد که از حوصله و توان این مقاله خارج است و صد  البته به تصمیم و نظر بیمار هم بستگی دارد.

گروه اول بیماران کم خطر تر که درمان طبی دارویی در انها بهتر از قبول ریسک و خطر جراحی باز قلب یا حتی آنژیوگرافی و سپس بالون زدن و تعبیه استنت (اینترونشن PCI)  است .

 دسته دوم  گروهی بیماران پر خطر برای مداخله که  این  بیماران برای آنها  آنژیوپلاستی  و تعبیه استنت  و نیز  عمل جراحی نامناسبند و علارغم بیماری کرونری قلب پر خطر ، بدلیل ریسک بالای مداخله (آنژیوپلاستی یا جراحی) در این بیماران ، درمان دارویی درمان مناسب خواهد بود. خیلی از بیماران فکر می کنند که اگر عمل نشوند و با درمان دارویی شوند به معنی قطع امید پزشکان بوده و  زندگی دیگر تمام شده است در حالیکه اینطور نبوده و پزشکان بر اساس مطالعات قبلی و اندیکاسیون های مشخص علمی،  درمان داروئی را برای بیمار مناسبتر از هر مداخله ای میدانند .

در برخی موارد این چنینی ، درمانهای جایگزین مثل  بازتوانی قلب  بویژه  با روش  فشارنده متناوب تقویت شده خارجی (EECP ) مناسب است.  با پزشک خود در این مورد مشورت کنید .

عوارض درمانهای مداخله ای:

آنژیوپلاستی :

شایعترین عارضه آن خونریزی از محل رگ گیری (کشاله ران) است که با رعایت توصیه های شده پیشگیری می شود.

انسداد مجدد داخل استنت نیز مهم است.و به دو دلیل رخ می دهد: ۱) انسداد ناگهانی داخل استنت بدلیل تشکیل لخته با تحریک جسم خارجی (استنت فلزی )، که در استنت های داروئی طولانی مدت تر است.  علائم آن درد سینه ناگهانی مثل سکته قلبی است که باید سریعا و بدون درنگ به بیمارستان مراجعه کرد . اتلاف وقت با امید بهبودی درد یا مصرف پرل زیر زبانی تی ان جی  TNG)) به صلاح نیست.و با مصرف طولانی مدت و منظم روزانه  آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس، اسویکس و …) قابل پیشگیری است.  ۲) انسداد تدریجی و رشد اندوتلیوم عروق کرونری . که پدیده ای تدریجی بوده با درد سینه فعالیتی (آنژین) پیشرونده طی چندین ماه رخ مشخص می شود و در استنت های ساده غیر داروئی شایعتر از استنت های داروئی است

یکی از عوارض‌ دیگر  آنژیوپلاستی این است که اگر پزشک تبحر کافی نداشته باشد، طی فشاری که توسط بالون به رگ وارد می ‌شود، رگ پاره می‌ شود که البته در بیمارستان ‌هایی که آنژیوپلاستی انجام می ‌شود پزشک  جراح قلب آماده‌ است  تا در صورت نیاز بیمار فورا به اتاق عمل انتقال یابد.

جراحی:

از عوارض روش قلب باز هم این است که ممکن است رگ ‌ها خوب به هم پیوند نخورند، و جریان بر قرار نگردد که با عدم بهبود درد بعد جراحی یا حتی بروز سکته قلبی حین عمل ، مشخص می شود. گاهی علارغم پیوند موفق عروق به کرونر ، بعد از مدتی رگ پیوندی بسته می شود که با درد سینه راجعه فعالیتی مشخص می شود. عفونت محل جراحی (عفونت بافت نرم )  ونیز عفونت استخوان سینه (استئومیلیت) نیز ممکن است دیده شود. برخی موارد حین دستکاری عروق ، یک پلاک آترواسکلروز از جدار رگ کنده شده و با جریان خون به مغز رسیده و موجب سکته مفزی می شود. همچنین جراحی‌ بازقلبی ، بار روانی زیادی را برای بیمار به همراه دارد  و ممکن است موجب بروز افسردگی بعد جراحی شود.  وضعیت عمومی بیمار پس از عمل و بهبود و ترمیم زخم‌ ها و برگشت به شغل اولیه، از دیگر مشکلات بیماران بعد از جراحی‌های باز قفسه سینه است.

مقدمه :

بیماریهای قلبی عروقی در حال حاضر جزو سه علت اول مرگ و میر و ناتوانی انسان در سراسر دنیا بوده و در حال تبدیل شدن به اصلی ترین عامل مرگ و میر  یا ناتوانی  در اغلب کشورها می باشد. اگرچه خطرات ناشی از بیماریهای بیماریهای عفونی و مسری بدلیل ماهیت واگیری آنها سریع و قابل مشاهده فوری است امّا عوارض ناشی از بیماریهای مزمن مثل بیماریهای قلبی عروقی برای بیمار و جامعه،  ماندگارتر ، ناتوان کننده تر و پرهزینه تر بودن،  در همان حال قابل پیشگیری می باشند. امکان ایجاد بیماریهای قلبی عروقی بعد از سن ۴۰ سالگی در مردان ۵۰% و در زنان ۴۰% است.  هرچند بعضی از عوامل ایجاد و پیدایش بیماریهای قلبی عروقی مثل جنس مرد، سن و نژاد و ژنتیک غیر قابل مداخله هستند ، امّا روشهایی برای کنترل سایر عوامل خطر قابل تغییر و در نتیجه پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی و یا حداقل به تأخیر انداختن بروز آنها وجود دارد.

علل بیماری های قلب و عروق و نیز علائم ونشانه های آن بسته به نوع بیماری متفاوت است.

انواع بیمارى‌هاى قلبى:

هر چند وقتی صحبت از بیماری قلبی می شود بیشتر مردم بفکر سکته های قلبی می افتند ولی واقعیت این است که بیماری های زیادی می تواند سیستم قلبی عروقی انسان را درگیر کند

بیماریهای قلب را بطور کلی میتوان به چند زیر رده مهم تقسیم کرد:

۱ – بیماریهای عروق کرونر قلب ( شریانهای خونرسانی کننده به خود عضله  قلب ) :

آترواسکلروز ،  تصلب شرائین و  آنژین پایدار قلبی (بیماری مزمن شریان کرونر )

بیماری های  حاد شریان کرونر قلب: آنژین ناپایدار و  انفارکتوس  حاد میوکارد( سکته قلبی )

۲- بیماریهای عضله قلبی:

نارسائی قلبی حاد و مزمن

میوکاردیت حاد قلب

کاردیومیوپاتی های مزمن قلبی: کاردیومیو پاتی دیلاته قلبی ،   کاردیومیو پاتی هیپرتروفیک قلبی   ،  کاردیومیو پاتی ریستریکتیو قلبی

۳- بیماری در تولید ضربان و  ریتم  قلب:

آریتمی‌ها : تپش قلب / آریتمی های دهلیزی /  بلوک‌ قلبی‌ (Heart block) /  تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی یا PSVT /   ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC /   آریتمی فیبریلاسیون دهلیزى (AF= Atrial Fibrillation) /

بیماری سندرم سینوس بیمار قلبی

۴-بیماری‌های دریچه‌ای قلب

۵- بیماری آندوکارد قلب (آندوکاردیت)

۶- بیماری پریکارد قلب ( پریکاردیت)

۷- بیماری عروق بزرگ و اصلی قلب:

بیماری‌های آئورت

۸- بیماری های عروق محیطی قلب:

۹- بیماری های قلبی  ثانویه به  درگیری سایر ارگانهای بدن:

کورپولمونل

۱۰- بیماری‌های مادرزادی قلب :

۱۱- پرفشاری خون= فشار خون بالا =  هیپرتانسیون: نحوه اندازه‌گیری فشار خون با فشار سنج

۱۲- ایست ناگهانی قلب:

هرچند در مباحث اختصاصی بطور کامل در مورد این بیماریها صحبت شده اما بنده بطور مختصر و کلی برای مقایسه سریع انواع بیماریها ، انها را تعریف و علائمشان را ذکر میکنم:

1 – بیماریهای عروق کرونر قلب :عروق کرونر ، رگ های اصلی خون رسانی به خود عضله قلبی می باشند. و بیماریهای عروق کرونر قلب ناشی از تنگ شدن  یا اسپاسم این عروق  ودر نتیجه  کاهش خونرسانی به قلب میباشد.

آترواسکلروز و تصلب شرائین سیر  تدریجی  اما پیشرونده  داشته و بتدریج و با مرور زمان موجب تنگی عروق کرونری قلب و در نتیجه کاهش تدریجی اما پیشرونده  خونرسانی به قلب می شود. این پدیده موجب  آنژین پایدار قلبی (بیماری مزمن شریان کرونر ) می شود که با درد فعالیتی قلب که ابتدا در سطوح فعالیت بالا و سپس بتدریج با پیشرفت بیماری با فعالیت های کمتر ایجاد و همیشه با استراحت بهبود می یابد مشخص می شود.

اما پارگی این پلاک های اترواسکلروتیک که همیشه بطور ناگهانی و بدون علائم واضح هشدار اولیه رخ داده و بدنبال آن فعالیت سیستم انعقادی خون موجب اضافه شدن لخته بروی پلاک آترواسکلروتیک پاره شده و در نتیجه انسداد کامل و حاد شده و موجب  بیماری های  حاد شریان کرونر قلب (آنژین ناپایدار و  انفارکتوس  حاد میوکارد( سکته قلبی )) میشود. این بیماری ها با درد ناگهانی قلبی در طی  استراحت بدون سابقه قبلی بیماری قلبی و یا با تشدید ناگهانی درد سینه در فردی که سابقه قبلی داشته اما تاکنون با درمان دارویی تحت کنترل بوده است مشخص می شود.

پس سکته قلبی، ناشی از توقف  ناگهانی جریان خون به عروق کرونر قلب عموما ناشی از پارگی پلاک اترواسکلروز و تشکیل لخته در داخل رگ  می باشد. علائم سکته  قلبی بجز درد و یا احساس سنگینی در ناحیه قفسه سینه ، پشت، فک، گلو و دست  می تواند شامل برخی علائم فریبنده گوارشی مثل تهوع و استفراغ و نیز علائمی مانند تعریق سرد،  ضعف، تنگی تنفس  و ضربان غیرطبیعی قلب باشد. این علائم را نباید نادیده گرفت و باید فورا به پزشک مراجعه کرد. اگر درمان فوری انجام نشود، آن قسمت از عضله قلب تخریب شده و می میرد ( سکته یا انفارکتوس) اما با درمان سریع امکان برگشت عملکرد عضله قلبی وجود دارد.

اگر  پلاک آترواسکلروز کوچک بوده و قبل از پارگی (و فعال کردن سیستم تشکیل لخته خون در قلب که انسداد حاد کرونری میدهد)، موجب انسداد قابل توجه در رگ نشده باشد، در این صورت  بسیاری از بیماران  تا زمانی که علائم سکته  قلبی آشکار نشود، نمی فهمند که دچار بیماری عروق کرونری قلب شده اند و حتی ممکن است تست ورزش اخیر این بیماران هم منفی باشد.

۲- بیماریهای عضله قلبی: علائم این گروه از درگیری قلب بفرم تنگی نفس فعالیتی و یا استراتی و نیز خستگی مفرط، ضعف و بی حالی و ادم ریه یا ادم اندام ها می باشد.و شامل:

-  نارسایی قلبی حاد و مزمن: نارسایی قلبی یعنی ناتوانی قلب از تامین نیازهای فرد که می تواند عمدتا ناشی از بیماری عضله  قلب یا کمتر ناشی از افزایش نیاز بیمار باشد.

در بیشتر موارد، نارسایی قلبی در اثر بیماری عروق کرونری و یا سکته (انفارکتوس)  قلبی رخ می دهد اما سایر علل مثل فشار خون بالای کنترل نشده طولانی مدت ، بیماری های دریچه ای  و… نیز دخیلند.

-  میوکاردیت حاد قلب: بعلت التهاب در عظله قلبی ناشی از عفونت یا پدیده های ایمنی را گویند.

-  کاردیومیوپاتی های مزمن قلبی (کاردیومیو پاتی دیلاته قلبی ،   کاردیومیو پاتی هیپرتروفیک قلبی   ،  کاردیومیو پاتی ریستریکتیو قلبی)

اختلال اولیه  در عضله  قلب را کاردیومیوپاتی نامند. این اختلال نیز با  کاهش توانایی قلب برای پمپاژ خون منجر به علائم نارسایی قلبی می شود.

۳- بیماری در تولید ضربان و  ریتم  قلب:

-  طپش قلب

-  آریتمی‌ها (ضربان نامنظم قلب)

-  بیماری سندرم سینوس بیمار قلبی

-  فیبریلاسیون دهلیزی (AF)

4-بیماری‌های دریچه‌ای قلب: قلب ۴ دریچه دارد ۲ تا بین دهلیزی بطنی و دوتا بطنی-شریانی. دو نوع اختلال ( نارسایی (شلی) و تنگی دریچه ای) می تواند هر کدام از این دریچه ها را درکیر کند.

پرولاپس  دریچه  میترال -  نارسایی دریچه   میترال -  تنگی دریچه   میترال.

نارسایی  دریچه  آئورت -  تنگی دریچه   آئورت.

نارسایی و   تنگی دریچه تریکوسپید(سه لتی)

نارسایی  و تنگی دریچه  پولمونر

۵- بیماری آندوکارد قلب (آندوکاردیت): التهاب لایه پوشاننده داخلی قلب

۶- بیماری پریکارد قلب ( پریکاردیت): التهاب لایه پوشاننده خارجی قلب

۷- بیماری عروق بزرگ و اصلی قلب:

بیماری‌های آئورت

بیماری کاروتید

بیماری عروق مزانتر روده

۸- بیماری های عروق محیطی قلب:

۹- بیماری های قلبی  ثانویه به  درگیری سایر ارگانهای بدن:

کورپولمونل : نارسایی قلبی ناشی از بیماری ریه

۱۰- بیماری‌های مادرزادی قلب:

این بیماری ها طیف وسیعی بوده و بر اساس شدت یا  در بدو تولد یا اوایل دوران زندگی مشخص می شود یا  برخی مواقع بعد از بزرگ شدن یا بلوغ مشخص می گردد.

اهم این بیماری  های قلبی مادرزادی عبارت است از سوراخ بودن دیواره های قلب ، نارسایی ( شلی ) یا تنگی دریچه  قلب، و یا وجود ناهنجاری در بسته نشدن مجرای ارتباطی دو طرف قلب در دوره جنینی و یا جابجا بودن عروق اصلی قلب می باشند.

برخی از این نقص ها نیاز به درمان ندارند. برخی دیگر نیاز به درمان دارویی و یا جراحی اورژانسی در دوره نوزادی یا در بزرگسالی دارند.

افرادی که دارای نقص مادرزادی قلبی می باشند، ممکن است در معرض خطرایسکمی قلبی (اختلال در عروق کرونری ) ، آریتمی، نارسایی قلبی و عفونت دریچه های قلبی قرار بگیرند.

۱۱- پرفشاری خون= فشار خون بالا =  هیپرتانسیون : به فشار خون سیستولیک  بالاتر از ۱۴۰ میلیمتر جیوه و   دیاستولیک  بالاتر از ۹۰ میلیمتر جیوه ( در هر  سن وهر دو  جنس ) اطلاق می شود.

۱۲- ایست ناگهانی قلب:

مرگ ناگهانی قلب  (SCD)به مرگ ناگهانی ناشی از بیماری قلبی در فرد سالم یا بیماری که انتظار مرگ  قریب الوقوع در او نمی رفت اطلاق می شود.می تواند بعلت سکته وسیع قلبی یا آریتمی قلبی و.. رخ دهد.

اگر SCD رخ دهد، بایدبه سرعت عملیات  احیای قلبی-ریوی انجام گیرد، چرا که بدون انجام احیای قلبی ریوی و بازگرداندن ریتم قلبی،  فرد بیماردر طی چند دقیقه دچار مرگ مغزی و سپس مرگ دائمی  می شود.

مهمترین علت بیماری عروقی  قلب،  مسدود شدن رگهای (شریانهای) کرونری قلب می باشد که در اثر تجمع چربی (کلسترولLDL)  در دیواره داخلی رگها به وجود می آید و موجب ایجاد نواحی پلاک آترواسکلروتیک می می شود که  دیواره سلول را تنگ و از جریان خون جلوگیری می کند. بزرگ شدن  تدریجی پلاکها موجب می شود شدت بیماری بطور تدریجی افزایش یابد.این وضعیت موجب بروز بیماری آنژین قلبی پایدار می شود. در اثر پاره شدن ناگهانی این  پلاک آترواسکلروتیک که در نتیجه خون مستعد لخته شدن در آن ناحیه و تشکیل لخته و بنابراین  با انسداد ناگهانی ناکامل خونرسانی قلب،  آنژین ناپایدار و در صورت کامل بودن انسداد حمله قلبی (سکته قلبی)  رخ میدهد.  

 پس : آنژین قلبی پایدار،  در اثر باریک شدن تدریجی  دیواره رگها بوسیله پلاکهای آترواسکلروتیک (انسداد نسبی  شرایین قلبی) اتفاق  می افتد  که باعث کندی حرکت خون و اکسیژن  رسانی  به بافت قلبی می شود. بوسیله مکانیسم های دفاعی بدن (گشاد شدن عروق) ممکن است این مقدار خون کفاف نیاز استراحتی قلب را بدهد اما  هنگام استرس و  فعالیت که نیاز قلب به خون زیاد می شود ایسکمی قلبی رخ می دهد.
مهمترین نشانه ایسکمی  قلبی، آنژین قلبی است که در اثر نرسیدن و یا کم رسیدن خون و اکسیژن به قلب پدید می آید. آنژین یعنی درد سینه قلبی ،  احساس نوعی سنگینی در سینه که  به سمت بازوها، گردن، فک، صورت پشت و ناحیه شکمی گسترش دارد. ( توضیحات بیشتر در بحث علائم  قلبی)                                                                                                      
در حالتی که آنژین در حالت استراحت توسط شخص حس شود یا جدیدا و در طی ۴ تا ۶ هفته اخیر شروع شده باشد (قبلا سابقه درد سینه ناشته است) و یا در بیمار با سابقه قبلی درد سینه، شدت درد افزایش یافته باشد یا با درمان معمول همیشگی بهبود نیابد، آنژین حالت «ناپایدار» (Unstable angina)  به خود گرفته‌است. آنژین ناپایدار بسیار خطرناک بوده و از علائم قریب الوقوع بودن احتمال  یک سکته قلبی است. پس اگر درد قفسه سینه در هنگام استراحت باشد یا درد ظرف چند دقیقه بهبود نیابد باید فورا بدون اتلاف وقت  با مرکز اورژانس یا نزدیکترین مرکز درمانی تماس گرفت زیرا  ممکن است یک حمله قلبی (سکته)  رخ داده باشد .

آنژین ناپایدار (Unstable angina) و  حمله قلبی (سکته قلبی Myocardial infarction= MI):

درد سینه قلبی

انواع درمان آن‍‍‍‍ژین:

الف – درمان  دارویی آنژین:

ب- درمان مداخله ای تهاجمی:

• معاینه بیماران قلبی عروقی //  نوار قلب (الکتروکاردیوگرافی = ECG ) در سکته قلبی // آنزیم های قلبی در سکته قلب
• آترواسکلروز (تصلب شرایین)  چیست؟  //   درد سینه (آنژین) //    پنج علت مهم و کشنده درد سینه
• سکته های قلبی (انفارکتوس میوکارد): علائم، تشخیص  و درمان به زبان علمی  // سکته قلبی به زبان ساده //  علت سکته (انفارکتوس ) قلبی
• نارسایی قلبی //    کاردیومیوپاتی ها //   کاردیومگالی یا بزرگ شدن قلب
• آنژیوگرافی، بالون زدن و تعبیه استنت. //   انواع استنت ، // عوارض آنژیوپلاستی درمان اینترونشنال (مداخله ای)
• بالون زدن و گذاشتن استنت  PCI  یا  جراحی باز بای پس قلب  CABG ‌کدام درمان ارجح است؟
• جراحی عروق کرونری قلبی (جراحی بای پس قلبی). ،  عوارض جراحی باز عروق  قلب
• آیا پس از تشخیص وجود تنگی شریان کرونری، همه تنگی‌ها باید تحت مداخله باز کردن با
  آنژیوگرافی قرار گیرد؟
• آشنایی با عوامل خطر بیماری قلبی
• قلب سالم
• علائم بیماریهای قلبی عروقی

بلوک‌ قلبی‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ اختلال‌ پایدار (خفیف‌ یا شدید) در انتقال‌ پیام‌های‌ الکتریکی‌ بین‌ دهلیزها  و بطن‌های قلب‌. در این‌ حالت‌، هماهنگی‌ بین‌ انقباضات‌ دهلیزها و بطن‌ها از بین‌ می‌رود. کنترل‌ ضربان‌ قلب‌ دیگر به‌طور طبیعی‌ که‌ به‌ هنگام‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری یا استرس‌، تند و در سایر زمان‌ها کند می‌شد انجام‌ نخواهد گرفت‌ و ضربان‌ساز موجود در دیواره‌ مشترک‌ بطن‌ها که‌ در حالت‌ طبیعی‌ خفته‌ است‌ شروع‌ به‌ کار خواهد کرد و سیستم‌ الکتریکی‌ بطن‌ها را به‌ راه‌ خواهد انداخت‌. بلوک‌ قلب‌ می‌تواند در هر سنی‌ رخ‌ دهد اما در مردان‌ بالای‌ ۴۰ سال‌ و خانم‌ها پس‌ از یائسگی‌ شایع‌تر است‌.
علل‌ :
بیماری‌ آترواسکلروتیک  سرخرگ‌های‌  کرونری قلب‌(تنگ‌ شدن‌ سرخرگ‌ها).
ناهنجاری‌های‌ مادرزادی‌ قلب‌.
مصرف‌ بیش‌ از اندازه‌ بعضی داروها مثل ‌ دیژیتال‌ یا بتابلوکر و کلسیم بلوکرها  بعضی‌ از داروهای‌ آنتی آریتمی.

علایم‌ شایع :
‌در موارد خفیف‌ گاهی‌ بدون‌ علامت‌ است‌.
کندی‌ و نامنظمی‌ ضربان‌ قلب‌
از دست‌ دادن‌ ناگهانی‌ هوشیاری‌
گاهی‌ تشنج‌
حملات‌ منگی‌، ضعف‌، یا گیجی‌

عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر:
افراد بالای‌ ۶۰ سال‌
استرس‌
رژیم‌ غذایی‌ نامناسب‌ که‌ پر چرب‌ و پر نمک‌.
چاقی‌
سیگار کشیدن‌
دیابت‌
بیماری‌ قلبی‌، مثل‌ آترواسکلروز، نارسایی‌ احتقانی‌ قلب‌ یا بیماری‌ دریچه‌ای‌ قلب‌
بالا بودن‌ فشارخون‌
سابقه‌ اختلال‌ الکترولیتی‌
مصرف‌ بعضی‌ داروها، مثل‌ دیژیتال‌، کینیدین‌ یا مسدودکننده‌های‌ بتا ـ آدرنرژی

پیشگیری‌ :
در صورت‌ وجود هرگونه‌ بیماری‌ زمینه‌ساز، برای‌ درمان‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کنید.
سیگار نکشید.
به‌طور منظم‌ ورزش‌ کنید.
رژیم‌ غذایی‌ کم‌ چرب‌ و کم‌ نمک‌ داشته‌ باشید.:
با کاشتن‌ یک‌ دستگاه‌ ضربان‌ساز می‌توان‌ علایم‌ را کنترل‌ نمود. :
کند، تند، یا نامنظم‌ شدن‌ ضربان‌ قلب‌ و ایست‌ قلبی‌

عواقب‌ مورد انتظار

عوارض‌ احتمالی‌

اصول‌ کلی :
‌بررسی‌های‌ تشخیصی‌ مخصوص‌ برای‌ سنجش‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری الکتریکی‌ قلب‌، مثل‌ استفاده‌ از دستگاه‌ هولتر برای‌ مدت‌ ۲۴-۱۲ ساعت‌، که‌ با آن‌ می‌توان‌ اختلالات‌ ضرباهنگ‌ قلب‌ را از یک‌ روز تا دو هفته‌ مورد بررسی‌ قرار داد. این‌ دستگاه‌ هر بار به‌ مدت‌ ۲۴-۱۲ ساعت‌ به‌ بیمار بسته‌ می‌شود و ضربان‌ قلب‌ وی‌ را ثبت‌ می‌کند.
گاهی‌ جراحی‌ برای‌ کاشتن‌ یک‌ دستگاه‌ ضربان‌ساز مصنوعی‌. این‌ دستگاه‌ یک‌ جریان‌ الکتریکی‌ را به‌طور منظم‌ تولید می‌کند و باعث‌ حفظ‌ ضربان‌ قلب‌ در حالت‌ طبیعی‌ می‌شود.
همیشه‌ یک‌ دست‌بند یا گردن‌ آویز که‌ نوع‌ بیماری‌ شما روی‌ آن‌ مشخص‌ شده‌ باشد همراه‌ داشته‌ باشید تا اگر به‌طور ناگهانی‌ هوشیاری‌ خود را از دست‌ دادید بهتر بتوان‌ به‌ شما کمک‌ کرد.
سیگار نکشید.:
دارویی‌ برای‌ معالجه‌ بلوک‌ قلبی‌ وجود ندارد، اما بعضی‌ از داروها هستند که‌ آن‌ را بدتر می‌کنند. از داروهایی‌ که‌ برای‌ تخفیف‌ آلرژی‌ یا گرفتگی‌ بینی‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گیرند اجتناب‌ کنید.

داروها

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری:
اصلاً فکر نکنید که‌ معلولیت‌ دارید. ورزش‌ در حد کم‌، کمک‌کننده‌ است‌ و نباید از آن‌ ترسید. نظر پزشک‌ خود را در مورد ورزش‌ بپرسید و با موافقت‌ وی‌ یک‌ برنامه‌ منظم‌ ورزشی‌ را آغاز کنید. پیاده‌روی‌ ایده‌آل‌ است‌.

رژیم‌ غذایی‌ :
اگر اضافه‌ وزن‌ دارید، وزن‌ خود را کم‌ کنید.
از مصرف‌ الکل‌ جداً خوداری‌ کنید. الکل‌ باعث‌ مهار ضربان‌ قلب‌ می‌شود.

مطالب مرتبط:

تپش قلب / آریتمی های دهلیزی /  تاکی کاردی حمله ای بازچرخشی فوق بطنی یا  PSVT / ضربان زودرس دهلیزی یا   PAC /   آریتمی فیبریلاسیون دهلیزى (AF= Atrial Fibrillation)